Tái cấu trúc chương trình khoa học, công nghệ quốc gia: Doanh nghiệp ở vị trí trung tâm

Theo đó, các chương trình thuộc phạm vi Đề án được tổ chức thành 6 nhóm: phát triển tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia; nghiên cứu cơ bản; trọng điểm quốc gia; đổi mới sáng tạo quốc gia; quốc gia đặc biệt; chuyển đổi số quốc gia. Các nhóm tạo sự liên thông từ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ đến ứng dụng, chuyển giao, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa.

Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ tham quan các gian hàng triển lãm tại Ngày hội Chuyển đổi số quốc gia.

Nhóm phát triển tiềm lực tập trung hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng lực tổ chức nghiên cứu và đầu tư hạ tầng dùng chung. Nhóm nghiên cứu cơ bản hướng tới tạo tri thức mới, cung cấp luận cứ chính sách và nền tảng phát triển công nghệ. Nhóm trọng điểm quốc gia giải quyết các bài toán lớn, liên ngành, liên lĩnh vực về kinh tế - xã hội, quản trị quốc gia, văn hóa, con người, quốc phòng và an ninh.

Nhóm đổi mới sáng tạo quốc gia hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa, phát triển thị trường khoa học, công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo. Nhóm quốc gia đặc biệt tập trung vào mục tiêu quy mô lớn, công nghệ và sản phẩm chiến lược, áp dụng cơ chế đặc thù theo pháp luật. Nhóm chuyển đổi số quốc gia thúc đẩy Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số theo chiến lược, chương trình quốc gia.

Điểm đặc biệt của đề án tái cấu trúc là doanh nghiệp được xác định là trung tâm trong ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ và thương mại hóa. Đề án cũng khuyến khích doanh nghiệp đề xuất, đặt hàng, tài trợ, đồng tài trợ, chủ trì hoặc phối hợp thực hiện nhiệm vụ.

Trong khi đó, nhu cầu thị trường và thực tiễn phát triển được xác định là thước đo, định hướng cho quá trình nghiên cứu. Viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học giữ vai trò nòng cốt trong tạo lập tri thức, phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và đào tạo nhân lực.

Đề án đặt mục tiêu 100% chương trình khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia thuộc phạm vi đề án được theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và hiệu quả trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia; tối thiểu 40% nhiệm vụ có kết quả được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hoặc công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín thuộc danh mục WoS/Scopus. Tối thiểu 50% nhiệm vụ đặt hàng do doanh nghiệp chủ trì hoặc phối hợp, với vốn đối ứng đạt tối thiểu 40% tổng kinh phí của các nhiệm vụ này.

Giai đoạn 2026 - 2030, mục tiêu là hình thành 30 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn khu vực; tối thiểu 20 sản phẩm trọng điểm quốc gia và sản phẩm công nghệ chiến lược; phát triển tối thiểu 20 doanh nghiệp làm chủ công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó ít nhất 5 doanh nghiệp có sản phẩm tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, thành lập tối thiểu 250 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trên cơ sở thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ, phát triển sản phẩm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Tới giai đoạn 2031-2035, tối thiểu 50% nhiệm vụ có kết quả được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hoặc công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín, tối thiểu 60% nhiệm vụ đặt hàng do doanh nghiệp chủ trì hoặc phối hợp, với vốn đối ứng đạt tối thiểu 50% tổng kinh phí của các nhiệm vụ này. Phát triển lũy kế ít nhất 50 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn quốc tế. Hoàn thiện và thương mại hóa quy mô công nghiệp lũy kế tối thiểu 50 sản phẩm trọng điểm quốc gia và sản phẩm công nghệ chiến lược có sức cạnh tranh quốc tế. Phát triển tối thiểu 30 doanh nghiệp làm chủ công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó ít nhất 10 doanh nghiệp có sản phẩm tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; thành lập tối thiểu 500 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trên cơ sở thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ, phát triển sản phẩm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó, đề án yêu cầu thay đổi phương thức quản lý, chuyển sang dựa trên mục tiêu, kết quả, hiệu quả và tác động thực tế; tăng tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, chấp nhận rủi ro có kiểm soát phù hợp đặc thù nghiên cứu. Các chương trình được đánh giá theo khung Đầu vào - Đầu ra - Hiệu quả - Tác động, kết hợp chỉ số chuyên ngành.

Kết quả đánh giá là căn cứ điều chỉnh mục tiêu, nội dung, phân bổ nguồn lực và xem xét tiếp tục, điều chỉnh, hợp nhất hoặc kết thúc chương trình theo thẩm quyền.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao làm đầu mối hướng dẫn, điều phối, theo dõi, kiểm tra, đánh giá và tổng hợp tình hình thực hiện đề án; định kỳ hằng năm hoặc đột xuất báo cáo Thủ tướng Chính phủ; tổ chức đánh giá giữa kỳ năm 2030 và tổng kết năm 2035.