Xây dựng Nông thôn mới ở Hà Nội Phú Xuyên phát huy lợi thế làng nghề, tạo động lực xây dựng nông thôn mới hiện đại

Sản phẩm làng nghề mộc mỹ nghệ được các nghệ nhân gìn giữ và phát huy. Ảnh: Cổng Thông tin điện tử xã Phú Xuyên

Giữ lửa nghề truyền thống, mở rộng thị trường

Trên vùng đất Phú Xuyên giàu truyền thống thủ công mỹ nghệ của Thủ đô, những làng nghề mộc mỹ nghệ vẫn bền bỉ duy trì nhịp sản xuất, kết nối giá trị truyền thống với xu hướng phát triển hiện đại. Từ những sản phẩm được tạo nên bởi đôi bàn tay khéo léo của người thợ đến việc ứng dụng máy móc, công nghệ số trong sản xuất, kinh doanh, các làng nghề đang từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế địa phương.

Tại làng nghề mộc mỹ nghệ An Định, nghề mộc có lịch sử gần một thế kỷ, gắn với công lao của hai người thợ Nguyễn Văn Mật và Nguyễn Bá Xích, những người đầu tiên mang nghề về truyền dạy cho dân làng. Từ những năm 1940, nghề mộc phát triển mạnh với các sản phẩm phục vụ đời sống như nhà cửa, bàn ghế, giường tủ và đồ chạm khắc. Đến nay, An Định đã được công nhận là làng nghề truyền thống, trở thành điểm tựa kinh tế quan trọng của địa phương.

Hoạt động sản xuất tại An Định diễn ra quanh năm, đặc biệt sôi động vào dịp giáp Tết. Tiếng cưa xẻ, đục đẽo vang lên từ đầu làng đến cuối xóm, phản ánh sức sống của nghề truyền thống. Cùng với việc gìn giữ kỹ thuật thủ công, nhiều cơ sở đã đầu tư máy rọc, máy bào, máy doa liên hoàn, góp phần nâng cao năng suất và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Mỗi lao động tại làng nghề có thu nhập trung bình khoảng 9 triệu đồng/tháng. Sản phẩm mộc mỹ nghệ An Định có mẫu mã đa dạng, được tiêu thụ tại nhiều địa phương như Hải Phòng, Lào Cai, Lạng Sơn, Móng Cái và xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc. Từ nền tảng nghề truyền thống, An Định đang từng bước mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo việc làm cho người lao động.

Các sản phẩm mộc xã Phú Xuyên ngày càng khẳng định chỗ đứng trên thị trường. Ảnh: Cổng Thông tin điện tử xã Phú Xuyên

Cùng với An Định, làng nghề mộc Phúc Trạch cũng cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ trước yêu cầu của thị trường. Với lịch sử hàng trăm năm, Phúc Trạch nổi tiếng với các sản phẩm như án thờ, sập gụ, tủ chè. Hiện nay, làng có hơn 70 cơ sở sản xuất quy mô lớn, tạo việc làm và duy trì hoạt động sản xuất quanh năm.

Nếu trước đây, sản xuất chủ yếu dựa vào lao động thủ công và sự sáng tạo của từng người thợ, thì những năm gần đây, các hộ đã mạnh dạn đầu tư máy móc, ứng dụng công nghệ tự động hóa. Nhiều công đoạn từ phác thảo họa tiết, định hình sản phẩm đến chạm khắc tinh xảo được thực hiện bằng máy vi tính và máy khắc CNC, góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí và bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Không chỉ đổi mới trong sản xuất, các cơ sở mộc Phúc Trạch còn chủ động tận dụng internet để tìm hiểu xu hướng thị trường, quảng bá sản phẩm và tiếp cận khách hàng. Thay vì chỉ chờ khách đến tham quan, mua hàng, nhiều cơ sở đã sử dụng fanpage, website để giới thiệu mẫu mã, gửi thiết kế, nhận đơn hàng và thương thảo hợp đồng trực tuyến. Công nghệ số đang mở thêm hướng phát triển cho làng nghề, giúp sản phẩm tiếp cận khách hàng rộng hơn, từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Một điểm nhấn khác trong bức tranh làng nghề Phú Xuyên là làng nghề gỗ Vạn Điểm. Với 98% số hộ làm nghề mộc, hơn 800 cơ sở sản xuất, trên 20 doanh nghiệp và hàng nghìn lao động vệ tinh, Vạn Điểm hình thành không gian sản xuất sôi động, gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế của người dân.

Sản phẩm của làng nghề phong phú, từ bàn ghế chạm khảm, đồ thờ sơn son thếp vàng đến giường tủ, kệ, lộc bình, tranh gỗ; trong đó, nhiều sản phẩm có giá trị lên tới hàng trăm triệu đồng. Mỗi sản phẩm không chỉ thể hiện sự tỉ mỉ, khéo léo của người thợ mà còn kết tinh kinh nghiệm, tâm huyết và giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Từ An Định, Phúc Trạch đến Vạn Điểm, sự kết hợp giữa tay nghề truyền thống với máy móc hiện đại, giữa phương thức sản xuất lâu đời với quảng bá trên nền tảng số đang tạo thêm dư địa phát triển cho các làng nghề. Đây cũng là cơ sở để địa phương phát huy lợi thế kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập và tạo việc làm ổn định cho người dân.

Xã Phú Xuyên trên đà đổi mới. Ảnh: Cổng Thông tin điện tử xã Phú Xuyên

Tạo động lực xây dựng nông thôn mới hiện đại

Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Phú Xuyên có 11 trong tổng số 46 làng được công nhận là làng nghề, trong đó 5 làng nghề truyền thống. Với các nghề đặc trưng như mộc dân dụng Chanh Thôn, mộc mỹ nghệ Phúc Trạch, An Định, dệt lưới Văn Lãng và sản xuất lưới cước Trần Phú, địa phương sở hữu lợi thế đáng kể để phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa làng quê.

Trên cơ sở khai thác những tiềm năng sẵn có, Đảng ủy xã Phú Xuyên đã tổ chức hội nghị thảo luận, cho ý kiến về Kế hoạch thực hiện Chương trình xây dựng NTM, NTM hiện đại giai đoạn 2026–2030 trên địa bàn. Qua rà soát thực tế, xã hiện có 25 tiêu chí đạt, 12 tiêu chí cơ bản đạt và 10 tiêu chí chưa đạt. Tổng kinh phí dự kiến theo nhu cầu đầu tư tối thiểu để hoàn thành các tiêu chí là 3.516,7 tỷ đồng.

Kế hoạch đặt mục tiêu triển khai chương trình đồng bộ, thực chất và bền vững; lấy người dân làm chủ thể, hướng tới nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và chất lượng môi trường sống. Trên cơ sở đó, xã tập trung duy trì, củng cố, nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt; huy động nguồn lực hoàn thành những tiêu chí cơ bản đạt và chưa đạt, đồng thời gắn xây dựng NTM với phát triển kinh tế, đô thị hóa, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Hiện thực hóa các mục tiêu, Phú Xuyên xác định tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia; phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập và chất lượng nguồn nhân lực. Cùng với đó là đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại; bảo vệ môi trường, chỉnh trang cảnh quan; đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và xây dựng nông thôn mới hiện đại.

Các nhiệm vụ về an sinh xã hội, y tế, giáo dục, văn hóa cũng được đặt trong tổng thể chương trình, hướng tới xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh, giàu bản sắc, đồng thời giữ vững quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phú Xuyên Nguyễn Xuân Thanh cho biết, việc triển khai bộ tiêu chí mới phải dựa trên tinh thần kế thừa tối đa những thành tựu về hạ tầng, quy hoạch đã có, tuyệt đối không “xóa đi làm lại”. Bí thư Đảng ủy yêu cầu các đơn vị chuyên môn khẩn trương rà soát, phân định rõ trách nhiệm, cụ thể hóa nghị quyết thành các danh mục, phụ lục với lộ trình rõ ràng; thực hiện theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, một việc một đầu mối xuyên suốt”, phấn đấu hoàn thành toàn diện các mục tiêu đúng tiến độ.

Với lợi thế về hệ thống làng nghề truyền thống cùng định hướng đổi mới sản xuất, ứng dụng công nghệ số và mở rộng thị trường, Phú Xuyên có cơ sở để thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống người dân. Việc gắn bảo tồn, phát huy giá trị làng nghề với hoàn thiện các tiêu chí NTM, NTM hiện đại sẽ góp phần tạo diện mạo mới cho vùng quê, đồng thời gìn giữ những giá trị văn hóa được vun đắp qua nhiều thế hệ.

(Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng Nông thôn mới TP. Hà Nội)