Tái cấu trúc doanh nghiệp đường sắt, hướng tới mô hình tập đoàn quốc gia

Ảnh MH.

Chiều 10/3, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc chủ trì cuộc họp về Đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Nội dung trọng tâm của đề án là nghiên cứu chuyển đổi VNR sang mô hình tập đoàn kinh tế, hoạt động theo cấu trúc công ty mẹ - công ty con.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, mục tiêu của việc cơ cấu lại là nâng cao năng lực quản trị, huy động và tập trung nguồn lực để đáp ứng yêu cầu phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn mới.

Bộ này đề xuất thành lập Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam trên cơ sở chuyển đổi mô hình từ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trong đó Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ tại công ty mẹ.

Theo định hướng của đề án, trong giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035, giá trị sản lượng và doanh thu của toàn hệ thống đường sắt sau khi tái cơ cấu dự kiến tăng trưởng bình quân từ 10%/năm trở lên.

Đề án cơ cấu lại doanh nghiệp tập trung vào nhiều nội dung trọng tâm như: Rà soát, điều chỉnh ngành nghề kinh doanh; cơ cấu lại tài chính, vốn và tài sản; sắp xếp nhân sự và bộ máy quản lý; xây dựng phương án sắp xếp, cơ cấu lại công ty mẹ và các đơn vị thành viên; đồng thời xác định lộ trình triển khai cụ thể.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cho biết việc xây dựng đề án cơ cấu lại VNR nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngành đường sắt trong bối cảnh nhiều dự án lớn đang được chuẩn bị triển khai trong thời gian tới.

Theo lãnh đạo Chính phủ, thực tiễn phát triển hệ thống đường sắt trên thế giới cho thấy nhiều quốc gia có mạng lưới đường sắt phát triển như Trung Quốc, Đức, Pháp, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc đều tổ chức doanh nghiệp đường sắt theo mô hình tập đoàn để tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý. Vì vậy, việc định hướng nâng cấp Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành tập đoàn được cho là cần thiết.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng lưu ý rằng việc thành lập Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam về bản chất là nâng cấp mô hình hiện có, bởi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam hiện đã hoạt động theo cấu trúc công ty mẹ - công ty con. Do đó, việc chuyển đổi cần bảo đảm tạo ra động lực phát triển thực chất, tránh tình trạng “bình mới rượu cũ”.

Theo định hướng phát triển ngành, mô hình tập đoàn được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để ngành đường sắt mở rộng các lĩnh vực quan trọng như công nghiệp chế tạo đầu máy, toa xe và thiết bị chuyên ngành; phát triển dịch vụ logistics; quản lý và khai thác hiệu quả các tuyến đường sắt hiện hữu cũng như các tuyến đường sắt tốc độ cao trong tương lai.

Bên cạnh đó, việc tổ chức theo mô hình tập đoàn cũng được kỳ vọng giúp khai thác hiệu quả hơn hạ tầng đường sắt và tăng cường liên kết với khu vực tư nhân, qua đó từng bước hình thành hệ sinh thái phát triển cho toàn ngành.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đề nghị Bộ Tài chính phối hợp với Văn phòng Chính phủ khẩn trương hoàn thiện đề án, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định trong thời gian tới.

Nhật Minh