Tái cơ cấu đào tạo ngành Công Thương: Bảo đảm nguồn cung nhân lực

Trong giai đoạn sắp xếp các cơ sở đào tạo theo chủ trương của cấp có thẩm quyền, Bộ Công Thương định hướng phát triển nguồn nhân lực theo cách tiếp cận mạng lưới, phát huy vai trò của các trường trực thuộc Bộ, cơ sở chuyển giao về địa phương, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Năm 2027, Bộ dự kiến xây dựng chiến lược đào tạo nhân lực chung cho toàn ngành, trong đó hoàn thiện dữ liệu cung - cầu là nhiệm vụ quan trọng.

Dự kiến sẽ có chiến lược đào tạo nhân lực chung cho toàn ngành Công Thương.

Sắp xếp hệ thống, bảo đảm nguồn cung nhân lực

Báo cáo tổng kết công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực năm 2026 của Bộ Công Thương cho thấy, hệ thống cơ sở đào tạo thuộc Bộ có mạng lưới phân bố tại nhiều vùng, thực hiện đào tạo ở nhiều trình độ, từ sơ cấp đến sau đại học. Quy mô người học và đội ngũ viên chức, giảng viên, giáo viên cơ hữu cho thấy đây là nguồn lực quan trọng trong việc cung ứng nhân lực cho các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, năng lượng và dịch vụ của ngành.

Năm 2026, Bộ Công Thương tiếp tục triển khai việc sắp xếp, sáp nhập và chuyển giao một số cơ sở đào tạo theo chủ trương của cấp có thẩm quyền. Đây là quá trình nhằm tinh gọn tổ chức, tập trung nguồn lực, khắc phục tình trạng phân tán và phát huy tốt hơn thế mạnh của từng đơn vị. Việc sắp xếp được thực hiện trên cơ sở các quyết định của cấp có thẩm quyền, bảo đảm phù hợp với định hướng tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục.

Một yêu cầu xuyên suốt là quá trình thay đổi mô hình quản lý không làm gián đoạn hoạt động đào tạo và cung ứng nhân lực cho ngành. Việc chuyển giao, sáp nhập cần bảo đảm đồng bộ về tổ chức, nhân sự, tài chính, tài sản và đất đai; đồng thời duy trì ổn định hoạt động tuyển sinh, giảng dạy, cấp văn bằng và quyền lợi hợp pháp của người học, viên chức, người lao động.

Theo định hướng của Bộ, việc tổ chức lại hệ thống không đồng nghĩa với thu hẹp vai trò của các cơ sở đào tạo trong phát triển nguồn nhân lực ngành Công Thương. Thay vào đó, cách tiếp cận mạng lưới được đặt ra nhằm khai thác tốt hơn năng lực của toàn bộ các cơ sở tham gia đào tạo, nghiên cứu và phát triển nhân lực, kể cả những đơn vị không còn trực thuộc Bộ sau quá trình chuyển giao.

Đối với các trường chuyển giao về địa phương, vai trò cung ứng nhân lực tại chỗ và theo vùng tiếp tục được duy trì. Việc gắn kết với chính quyền địa phương, khu công nghiệp và doanh nghiệp trên địa bàn tạo điều kiện để hoạt động đào tạo bám sát hơn nhu cầu tuyển dụng, đặc điểm sản xuất và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng khu vực.

Trong khi đó, các cơ sở sau sáp nhập, hợp nhất cần phát huy hiệu quả nguồn lực được kế thừa từ những đơn vị thành phần, từ đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo đến cơ sở vật chất và trang thiết bị. Việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực này có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao năng lực đào tạo, hạn chế đầu tư trùng lặp và tạo điều kiện phát triển những ngành nghề có thế mạnh.

Cách tiếp đó cũng góp phần tạo sự liên kết giữa các cơ sở đào tạo thay vì xem xét năng lực cung ứng nhân lực theo phạm vi quản lý hành chính đơn thuần. Qua đó, những thế mạnh về chuyên môn, đội ngũ và điều kiện đào tạo của từng trường có thể được khai thác phù hợp hơn với nhu cầu phát triển chung của ngành.

Chiến lược nhân lực toàn ngành, hoàn thiện dữ liệu cung - cầu

Cùng với việc tổ chức lại mạng lưới cơ sở đào tạo, xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực chung cho toàn ngành là nhiệm vụ quan trọng được Bộ Công Thương đặt ra trong năm 2027.

Theo kế hoạch, Bộ sẽ xây dựng chiến lược đào tạo nhân lực ngành Công Thương trên cơ sở chiến lược phát triển ngành đang được hoàn thiện để trình Chính phủ. Vụ Tổ chức cán bộ được giao làm đầu mối, phối hợp với các đơn vị chuyên môn và địa phương trong quá trình triển khai.

Theo ông Trần Quang Huy, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Công Thương), việc xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực thời gian tới sẽ gắn chặt với chiến lược phát triển chung của ngành.

Ông Trần Quang Huy cho biết, Vụ Tổ chức cán bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với các trường và đơn vị trực thuộc để triển khai nhiệm vụ, phát huy thế mạnh của các cơ sở đào tạo và đội ngũ hiện có. Qua đó, hướng tới đáp ứng nhu cầu nhân lực của ngành, đồng thời nâng cao sự ghi nhận của xã hội đối với những đóng góp của các cơ sở đào tạo.

Ông Trần Quang Huy, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác đào tạo, bồi dưỡng năm học 2025 - 2026 của Bộ Công Thương.

Để chiến lược có tính khả thi, việc xác định đúng nhu cầu nhân lực và năng lực cung ứng là yêu cầu cần được ưu tiên. Thực tế, dữ liệu về tuyển sinh, quy mô đào tạo, tốt nghiệp, việc làm và nhu cầu sử dụng nhân lực hiện còn phân tán, chưa hình thành hệ thống thông tin thống nhất để đối chiếu cung - cầu. Vì vậy, việc lượng hóa đầy đủ mức độ đáp ứng của hệ thống đào tạo đối với nhu cầu nhân lực toàn ngành vẫn gặp khó khăn.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương định hướng xây dựng cơ chế thu thập, cập nhật và chia sẻ dữ liệu về tuyển sinh, tốt nghiệp, việc làm, đội ngũ, nhu cầu tuyển dụng và đào tạo lại. Việc phối hợp với các hiệp hội, doanh nghiệp được chú trọng nhằm bổ sung thông tin về nhu cầu nhân lực theo ngành, trình độ và địa bàn.

Từ nguồn dữ liệu được tổng hợp, Bộ từng bước hình thành hệ thống thông tin theo dõi cung - cầu nhân lực ngành Công Thương, trước mắt tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm và những ngành nghề có sự thay đổi nhanh về công nghệ, yêu cầu kỹ năng. Đây sẽ là cơ sở hỗ trợ công tác dự báo, hoạch định chính sách đào tạo và định hướng phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục.