Tái định hình an ninh mạng trước 'làn sóng' AI và điện toán lượng tử

Vietnam Security Summit 2026 diễn ra với chủ đề “Bảo vệ tương lai số trong thế giới hậu lượng tử & AI”.

Những năm gần đây, chuyển đổi số, AI và điện toán đám mây đang tái định hình sâu sắc nền kinh tế số toàn cầu. Đáng chú ý, AI đang tạo ra "tác động kép" lên bức tranh an toàn thông tin. Một mặt, công nghệ này giúp các tổ chức tăng tốc phát hiện mối đe dọa, tự động hóa vận hành và tối ưu hóa phân tích dữ liệu. Mặt khác, kẻ xấu cũng đang triệt để lợi dụng AI để triển khai các chiến dịch lừa đảo (phishing), phát tán mã độc tống tiền (ransomware) và giả mạo danh tính với mức độ tinh vi chưa từng có.

Song song với thách thức từ AI, sự trỗi dậy của điện toán lượng tử đang đặt ra nguy cơ phá vỡ các chuẩn mã hóa truyền thống. Thực tế này đòi hỏi các quốc gia và doanh nghiệp không thể chậm trễ, buộc phải khẩn trương xây dựng chiến lược phòng thủ mới để sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mật mã hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography).

Trong bối cảnh đó, Vietnam Security Summit 2026 đã chính thức diễn ra với chủ đề “Bảo vệ tương lai số trong thế giới hậu lượng tử & AI”. Sự kiện được Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và IEC Group phối hợp cùng Vietnam Airlines tổ chức vào sáng 22/5.

Thách thức từ tương lai gần: "Thu thập trước, giải mã sau"

Phát biểu khai mạc sự kiện, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) nhấn mạnh: Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ lượng tử trong tương lai gần đang đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với các hệ thống bảo mật truyền thống. Nhiều phương thức mã hóa hiện nay có nguy cơ bị bẻ gãy trước năng lực xử lý vượt trội của điện toán lượng tử.

"Yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là ứng phó với các nguy cơ trước mắt, mà còn phải chủ động chuẩn bị năng lực bảo vệ an ninh mạng cho giai đoạn tiếp theo", Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an phát biểu khai mạc sự kiện.

Dự báo trong thời gian tới, tình hình an ninh mạng thế giới sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp. Các cuộc tấn công nhắm vào hệ thống thông tin trọng yếu, hạ tầng tài chính, năng lượng, viễn thông, cũng như vấn đề lộ lọt dữ liệu cá nhân và doanh nghiệp sẽ gia tăng mạnh mẽ. Do đó, các cơ quan, tổ chức cần nâng cao nhận thức, chủ động đầu tư cho công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị rủi ro; đồng thời tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng để phòng ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa. Việc xây dựng một hệ sinh thái an ninh mạng quốc gia chủ động, đồng bộ và bền vững là vô cùng cấp bách.

Chia sẻ sâu hơn về mối đe dọa này, Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Tác chiến không gian mạng (Bộ Quốc phòng) cảnh báo, các quốc gia đang phải đối diện chiến lược “thu thập trước, giải mã sau” từ những nước sở hữu công nghệ lượng tử, tạo ra áp lực đè nặng lên hệ thống bảo mật hiện hành.

Các giải pháp an ninh mạng của doanh nghiệp.

Góc nhìn thực tế từ các chuyên gia doanh nghiệp

Từ góc độ ngành tài chính - ngân hàng, ông Nguyễn Đình Toàn, Trưởng phòng An toàn thông tin, Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam đã chia sẻ về những thách thức trong việc bảo vệ dữ liệu tại các tổ chức có tốc độ tăng trưởng và chuyển đổi số cao. Ông cũng đề xuất các định hướng chính sách nhằm cân bằng hài hòa giữa ba yếu tố: yêu cầu bảo mật, tuân thủ pháp lý và đổi mới vận hành.

Để giải quyết các mối đe dọa hiện hữu, ông Nguyễn Ngọc Minh, Kỹ sư giải pháp, OPSWAT Việt Nam đã đi sâu vào chiến lược phòng thủ theo kiến trúc Zero Trust. Bằng việc triển khai mạng lưới công nghệ bảo mật đa lớp, giải pháp từ OPSWAT giúp các tổ chức chuyển từ thế bị động sang chủ động cách ly, triệt tiêu những mối đe dọa tinh vi nhất hiện nay như zero-day, mã độc truyền thống hay mã độc ứng dụng AI.

Cuối cùng, ông Phan Hoàng Giáp, Phó Tổng Giám đốc, Công ty cổ phần An ninh mạng Việt Nam (VSEC) nhận định, tư duy phòng thủ truyền thống đã không còn hiệu quả. Ông khuyến nghị doanh nghiệp cần tiếp cận chủ động thông qua Cloud Security Assessment (Đánh giá an ninh đám mây) để giúp sớm phát hiện và khắc phục các lỗ hổng cấu hình và Cloud Detection & Response (Phát hiện và Phản ứng đám mây), hệ thống giúp giám sát và phản ứng nhanh trước sự cố theo thời gian thực, bảo đảm hệ thống vận hành an toàn và liên tục.