Tai nạn đường sắt nghiêm trọng tại Tây Ban Nha: Ít nhất 68 người thiệt mạng

Hiện trường vụ tai nạn tàu hỏa. Ảnh: EFE

Thảm kịch trên tuyến đường sắt cao tốc

Vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 9 giờ sáng 28/10 (giờ địa phương), trên tuyến đường sắt cao tốc gần hai thị trấn Mora và Orgaz, thuộc tỉnh Toledo, vùng Castilla-La Mancha, phía Nam thủ đô Madrid.

Đoàn tàu cao tốc tàu cao tốc AVE do công ty đường sắt quốc gia Renfe vận hành đã đâm vào đoàn tàu của hãng tư nhân Iryo đang dừng trên đường ray. Cú va chạm mạnh khiến nhiều toa tàu trật bánh, trong đó ít nhất ba toa lao xuống taluy, để lại hiện trường ngổn ngang những mảnh kim loại biến dạng.

Giới chức xác nhận số người thiệt mạng đã tăng lên 68. Tuy nhiên, con số này có thể tiếp tục tăng khi lực lượng cứu hộ vẫn đang tìm kiếm nạn nhân trong những toa tàu bị phá hủy nghiêm trọng. Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Mónica García cho biết, ít nhất 80 người bị thương, trong đó 15 người trong tình trạng đặc biệt nghiêm trọng. Thời điểm xảy ra tai nạn, đoàn tàu Iryo chở 147 hành khách, trong khi đoàn tàu Renfe có 397 người trên tàu.

Tại hiện trường, hàng loạt xe cứu thương, trực thăng cứu hộ và phương tiện vận chuyển thi thể được huy động. Các nhân viên cứu hộ phải tiếp cận những toa tàu bị biến dạng, tìm kiếm những hành khách mắc kẹt giữa các hàng ghế và đống đổ nát.

Những hành khách sống sót, nhiều người bị thương hoặc quần áo dính máu, được sơ tán dọc tuyến đường gần hiện trường. Ông Salvador Arriza, 62 tuổi, kể lại khung cảnh hỗn loạn bên trong toa tàu sau cú va chạm. Theo ông, nhiều hành khách phải đập vỡ cửa kính để thoát ra ngoài, trong khi một số người gần như không thể cử động vì bị mắc kẹt giữa các hàng ghế.

Một hành khách khác, ông Rafael Barcelo, cho biết mình may mắn thoát nạn vì vừa rời khỏi chỗ ngồi để đi uống cà phê. Ông kể rằng khi đang ăn sáng, mọi người bất ngờ cảm nhận một cú va chạm cực mạnh khiến hành khách bị hất văng khỏi vị trí. Theo lời ông, riêng toa tàu của mình đã có ít nhất tám nạn nhân.

Tại một trường học ở thị trấn Urda, nơi thân nhân các hành khách được hướng dẫn tập trung, nhiều gia đình vẫn tuyệt vọng chờ đợi thông tin về người thân mất tích. Một phụ nữ tên Ana nghẹn ngào cho biết chưa nhận được bất kỳ tin tức nào về chồng mình, ông Pepe. Tên ông chưa xuất hiện trong danh sách những người được xác định danh tính, dù cảnh sát đã tìm thấy chú chó Trece của gia đình.

Sai sót trong điều hành tín hiệu đường sắt

Kết quả xác minh ban đầu cho thấy, đoàn tàu tốc hành Iryo đang dừng tại tín hiệu đỏ thì bị đoàn tàu cao tốc Renfe đâm vào ở đoạn giữa hai thị trấn Mora và Orgaz, gần Toledo, cách Madrid khoảng 118 km về phía Nam theo đường sắt.

Phát biểu trước các phóng viên tại Madrid, Bộ trưởng Giao thông vận tải Tây Ban Nha Oscar Puente cho biết nguyên nhân trực tiếp là do "một quyết định sai lầm" được đưa ra là cho phép tàu cao tốc Renfe tiếp tiếp tục chạy, bất chấp tín hiệu đèn đỏ vẫn đang hoạt động do có đoàn tàu Iryo đang dừng trên đường ray, và điều này là vi phạm quy trình. Tuy nhiên, Cơ quan điều tra tai nạn đường sắt độc lập của Tây Ban Nha khuyến cáo cần thận trọng và khẳng định còn quá sớm để đưa ra kết luận chính thức.

Đồ họa thông tin vụ tai nạn tàu cao tốc ở Tây Ban Nha

Trong tuyên bố ngày 28/10, Renfe xác nhận đoàn tàu của hãng đã va chạm với đoàn tàu Iryo đang dừng trên đường ray sau khi nhận được lệnh cho phép tiếp tục hành trình. Theo Renfe, nguyên nhân khiến đoàn tàu Iryo phải dừng lại hiện vẫn chưa được xác định. Hãng nhấn mạnh rằng trình tự chính xác của các sự kiện, điều kiện điều hành giao thông và hoàn cảnh dẫn đến va chạm sẽ phải được làm rõ thông qua cuộc điều tra chính thức.

Trong khi đó, Iryo thông báo đã kích hoạt các quy trình ứng phó khẩn cấp. Đơn vị quản lý hạ tầng đường sắt quốc gia Adif chưa đưa ra bình luận về vụ việc.

Renfe đã thiết lập đường dây hỗ trợ đặc biệt dành cho gia đình các nạn nhân, đồng thời đình chỉ bán vé trên hành lang đường sắt cao tốc Madrid - Andalusia đến ngày 13/12.

Tây Ban Nha để quốc tang, cam kết điều tra toàn diện

Phát biểu trên truyền hình từ khu vực gần hiện trường vụ tai nạn, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez tuyên bố cả đất nước đang chìm trong đau thương trước thảm kịch. Ông cam kết chính phủ sẽ tiến hành điều tra toàn diện, làm rõ mọi sai sót và thực hiện những biện pháp cần thiết để bảo đảm an toàn cho hệ thống đường sắt cao tốc quốc gia. Thủ tướng Sánchez nhấn mạnh rằng Tây Ban Nha không thể chấp nhận việc xảy ra hai vụ tai nạn đường sắt cao tốc nghiêm trọng chỉ trong một năm; đồng thời khẳng định sẽ tăng cường các biện pháp an toàn nhằm khôi phục niềm tin của người dân đối với hệ thống đường sắt cao tốc.

Theo Thủ tướng Sánchez, những thông tin ban đầu cho thấy nguyên nhân của hai vụ tai nạn đường sắt nghiêm trọng trong năm nay dường như không liên quan đến nhau.

Đảng Nhân dân (PP), lực lượng đối lập lớn tại Tây Ban Nha, thông báo hủy toàn bộ hoạt động vận động tranh cử trong ngày 28/10, trước thềm cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào tháng tới.

Hai thảm họa trong một năm

Vụ tai nạn ngày 28/10 là thảm họa đường sắt nghiêm trọng thứ hai tại Tây Ban Nha kể từ đầu năm 2026, đồng thời là vụ tai nạn đường sắt gây thương vong lớn nhất tại châu Âu kể từ năm 2013.

Trước đó, hồi tháng 1, một vụ va chạm giữa hai đoàn tàu cao tốc trên cùng tuyến đường sắt đã khiến 46 người thiệt mạng. Khi đó, một đoàn tàu bị trật bánh và đâm vào đoàn tàu đang di chuyển theo chiều ngược lại.

Báo cáo sơ bộ của Lực lượng Hiến binh Tây Ban Nha công bố tháng 2 cho thấy, các khiếm khuyết tại đường ray, thanh ray hoặc mối hàn nối giữa hai đoạn đường ray là giả thuyết hàng đầu về nguyên nhân vụ tai nạn. Tuy nhiên, các nhà điều tra vẫn tiếp tục xem xét bảy khả năng khác.

Hai vụ tai nạn nghiêm trọng chỉ cách nhau chín tháng đang làm gia tăng tranh luận về mức độ an toàn và hiệu quả đầu tư bảo trì hệ thống đường sắt cao tốc của Tây Ban Nha. Theo số liệu của Cơ quan An toàn đường sắt Tây Ban Nha, số vụ tai nạn đường sắt, bao gồm trật bánh và va chạm, đã tăng từ 45 vụ năm 2016 lên 57 vụ năm 2024 và 69 vụ trong năm 2025.

Phân tích của Reuters dựa trên dữ liệu của cơ quan quản lý cạnh tranh Tây Ban Nha cho thấy, khoảng 25 triệu lượt hành khách sử dụng tàu cao tốc trong nửa đầu năm 2026, giảm khoảng 14% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, dữ liệu của Ủy ban châu Âu cho thấy, mặc dù Tây Ban Nha sở hữu mạng lưới đường sắt cao tốc dài khoảng 4.000 km, mức đầu tư dành riêng cho bảo trì hệ thống vẫn thấp hơn so với nhiều quốc gia lớn khác tại châu Âu.

Giai đoạn 2018 - 2022, Tây Ban Nha chi trung bình khoảng 1,5 tỷ euro mỗi năm cho mạng lưới đường sắt cao tốc, cao hơn bất kỳ quốc gia châu Âu nào khác. Tuy nhiên, phần lớn nguồn vốn được dành cho xây dựng các tuyến mới, trong khi chỉ khoảng 16% được phân bổ cho bảo trì, cải tạo và nâng cấp hạ tầng hiện có.

Thực trạng này đang đặt ra những câu hỏi về sự cân đối giữa mở rộng mạng lưới và bảo đảm an toàn vận hành, đặc biệt khi hệ thống đường sắt cao tốc Tây Ban Nha liên tiếp xảy ra những tai nạn gây thương vong lớn.

Thảm họa mới nhất không chỉ là cú sốc đối với các gia đình nạn nhân mà còn đặt chính phủ Tây Ban Nha trước sức ép phải rà soát toàn diện hệ thống điều hành, tín hiệu và bảo trì đường sắt, nhằm ngăn chặn nguy cơ tái diễn những tai nạn tương tự.