Tài sản mã hóa: Tiềm năng phát triển thị trường và bài toán nguồn nhân lực

Tiềm năng của thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam cùng các chiến lược phát triển bền vững trong kỷ nguyên số. (Ảnh: TTXVN)

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng số hóa, sự xuất hiện của tài sản mã hóa không còn là một hiện tượng nhất thời mà đã trở thành một thành tố quan trọng của hệ thống tài chính hiện đại.

Tại Việt Nam, giới chuyên gia và các nhà hoạch định chính sách đang bắt đầu nhìn nhận tài sản mã hóa như một công cụ chiến lược để thúc đẩy thị trường vốn, tạo ra những bước ngoặt lịch sử tương tự như sự ra đời của các định chế tài chính truyền thống trước đây.

Kỷ nguyên token hóa

Nhận định về tầm vóc của làn sóng công nghệ này, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), đã đưa ra một hình ảnh so sánh đầy sức nặng: “Chúng ta đang ở trong kỷ nguyên token hóa. Đây là một bước ngoặt có thể sánh với sự ra đời của Quỹ tương hỗ vào thập niên 1970 hay Quỹ ETF vào thập niên 1990.”

Theo ông Trung, những giá trị mà thị trường này mang lại không chỉ nằm ở khía cạnh công nghệ thuần túy mà còn là khả năng tái cấu trúc cách thức vận hành của dòng vốn trên quy mô toàn cầu. Hiện nay, vốn hóa thị trường tài sản mã hóa đã đạt mức ổn định khoảng 2.000 tỷ USD và dự kiến trong năm 2026, thế giới sẽ có khoảng 900 triệu người dùng.

“Chúng ta đang ở trong kỷ nguyên token hóa. Đây là một bước ngoặt có thể sánh với sự ra đời của Quỹ tương hỗ vào thập niên 1970 hay Quỹ ETF vào thập niên 1990.”

Trên thực tế, sự ra đời của Bitcoin ETF đã đánh dấu cột mốc quan trọng, cho phép các nhà đầu tư chứng khoán truyền thống tiếp cận thị trường này một cách an toàn và chính thống hơn. Đáng chú ý, ông Trung chia sẻ Việt Nam đang đứng thứ 5 thế giới về tăng trưởng giao dịch. Điều này cho thấy sức hút và tiềm năng to lớn của thị trường nội địa trong bức tranh chung của khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, bối cảnh công nghệ hiện nay cũng ghi nhận những thách thức mới. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã gián tiếp làm thị trường tài sản mã hóa có phần chững lại do những áp lực về điện năng, chip bán dẫn và nguồn nhân lực. Một điểm chung cả AI và token hóa đều tiêu thụ năng lượng rất lớn, điều này đòi hỏi những giải pháp bền vững hơn trong tương lai.

Dù vậy, ông Trung nhấn mạnh tiềm năng của thị trường tài sản thực được mã hóa (Real World Assets-RWA) vẫn rất khả quan. Các tổ chức tài chính hàng đầu thế giới (như Boston Consulting Group hay Citi Bank) đều dự báo thị trường RWA có thể đạt quy mô từ 6.000 tỷ đến 16.000 tỷ USD vào năm 2030. Đây chính là cơ sở quan trọng để Chính phủ Việt Nam hướng tới xây dựng các khung pháp lý (như Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam), tạo điều kiện cho các tổ chức phát hành tài sản mã hóa có thể neo vào các loại tài sản thực để huy động vốn hiệu quả.

(Nguồn: VBA)

Nhìn ra thế giới, kinh nghiệm quản lý nguồn nhân lực và vận hành thị trường của các quốc gia đi trước sẽ mang lại nhiều bài học quý giá cho Việt Nam.

Ông Trung chia sẻ tại Mỹ, việc quản lý dựa trên Ủy ban Chứng khoán (SEC) và các đạo luật liên bang kết hợp với tổ chức tự quản (như Cơ quan quản lý ngành tài chính-FINRA) để cung cấp chứng chỉ hành nghề theo tiêu chuẩn tuân thủ khắt khe.

Trong khi đó, châu Âu đã ban hành bộ luật MiCA bao phủ 27 quốc gia, tạo ra tính luật định đồng nhất. Tại châu Á, Nhật Bản với hệ thống JVCEA hay Singapore với khung pháp lý từ Cơ quan Quản lý Tiền tệ (MAS) đều tập trung vào việc cấp phép và giám sát chặt chẽ các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Tất cả cùng hướng tới mục tiêu chung là tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã gián tiếp làm thị trường tài sản mã hóa có phần chững lại do những áp lực về điện năng, chip bán dẫn và nguồn nhân lực. (Ảnh: Vietnam+)

Khoảng trống nhân lực và thị trường nội tại

Dù sở hữu tiềm năng lớn, nhưng các chuyên gia cho rằng thị trường Việt Nam vẫn đang tồn tại những khoảng trống đáng kể, đặc biệt là về vấn đề nhân lực và đạo đức nghề nghiệp.

Phân tích từ các mô hình quốc tế cho thấy, các tổ chức tự quản (SRO) đóng vai trò then chốt trong việc duy trì kỷ cương thị trường. Việt Nam dù đi sau nhưng đã dần hình thành khung pháp lý về thuế và các quy chuẩn tuân thủ. Song, vấn đề cốt lõi vẫn là thiếu đội ngũ chuyên gia có trình độ và tiêu chuẩn nghề nghiệp chuẩn mực.

Vấn đề cốt lõi vẫn là thiếu đội ngũ chuyên gia có trình độ và tiêu chuẩn nghề nghiệp chuẩn mực. (Ảnh: Vietnam+)

Theo các chuyên gia, tương tự như những ngày đầu của thị trường chứng khoán, Việt Nam rất cần các chương trình đào tạo chứng chỉ hành nghề để trang bị kiến thức chuyên sâu cho đội ngũ vận hành. Thực tế cho thấy, một sàn giao dịch tài sản mã hóa là một công ty công nghệ Fintech có cấu trúc rất đặc thù, như số lượng tài khoản có thể lên tới hàng triệu nhưng số lượng nhân viên vận hành thường không quá 110 người, trong khi quy mô giao dịch có thể đạt tới 2 tỷ USD mỗi ngày. Sự mất cân đối này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một hệ thống quản trị tự động và đội ngũ nhân sự tinh thông nghiệp vụ.

Để giải quyết vấn đề này, Hiệp hội Blockchain Việt Nam đã thử nghiệm chương trình đào tạo với 300 bài giảng, kết hợp với các đơn vị quốc tế từ Singapore và MIT nhằm xóa bỏ tình trạng tư vấn không phép và vi phạm phòng chống rửa tiền.

Ông Chris Chiew đánh giá Việt Nam là môi trường lý tưởng để xây dựng hệ sinh thái tài sản số. (Ảnh: Vietnam+)

Đồng quan điểm về tiềm năng và thách thức của thị trường Việt Nam, ông Chris Chiew, Cố vấn cao cấp của Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), cho rằng quy mô dân số 100 triệu người là một lợi thế rất lớn. Với tỷ lệ chấp nhận tiền mã hóa thuộc hàng cao trên thế giới, Việt Nam là môi trường lý tưởng để xây dựng hệ sinh thái tài sản số.

Tuy nhiên, ông Chris cũng thẳng thắn chỉ ra thị trường vốn Việt Nam hiện vẫn chưa được khai thác hết tiềm năng. Những rào cản về chi phí tiếp cận cao và yêu cầu mức đầu tư tối thiểu lớn đã hạn chế sự tham gia của các nhà đầu tư cá nhân. Giải pháp cho vấn đề này chính là đẩy mạnh token hóa tài sản thực. Việc chuyển đổi các tài sản như bất động sản, hàng hóa (vàng, dầu mỏ) hay các trung tâm dữ liệu hạ tầng AI sang dạng mã hóa sẽ mang lại những lợi ích vượt trội.

Nguồn: CAEX

Theo ông Chris, công nghệ Blockchain cho phép chia nhỏ tài sản, giảm chi phí phát hành và vận hành thủ công. Đặc biệt, khả năng giao dịch tức thì (T+0) và hoạt động 24/7 của sàn giao dịch mã hóa sẽ tạo ra tính thanh khoản cho các tài sản vốn trước đây rất khó chuyển đổi thành tiền mặt. Ngay cả các tổ chức tài chính khổng lồ (như Tập đoàn quản lý tài sản BlackRock-Mỹ) cũng đã bắt đầu mã hóa các quỹ thị trường tiền tệ, minh chứng cho xu hướng không thể đảo ngược của việc đưa các tài sản truyền thống lên trên chuỗi (on-chain).

Để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành trung tâm tài sản số của khu vực, ông Chris cho rằng Việt Nam cần tập trung vào bốn trụ cột. Đầu tiên là thiết lập khung bảo vệ nhà đầu tư, coi đây là ưu tiên hàng đầu của các cơ quan quản lý. Thứ hai là đẩy mạnh giáo dục người dùng để hạn chế các rủi ro đáng tiếc do thiếu kiến thức. Thứ ba là xây dựng hệ thống lưu ký và bảo quản tài sản tách biệt, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho khách hàng. Cuối cùng là thực hiện nghiêm túc các quy định pháp lý về chống rửa tiền và giám sát thị trường tương tự như các thị trường tài chính truyền thống.

Theo các chuyên gia, lộ trình chuyển đổi 17 triệu tài khoản hiện có trở thành nguồn vốn thúc đẩy kinh tế thông qua tài sản thực là một thách thức nhưng cũng là cơ hội mang tính thời đại. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các tổ chức nghề nghiệp, các chuyên gia cho rằng Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng được một thị trường tài sản mã hóa phát triển lành mạnh, bền vững, góp phần quan trọng vào nền kinh tế số trong những thập kỷ tới. Tuy nhiên, nền móng vững chắc nhất phải được xây dựng đào tạo con người, lấy tri thức và tính tuân thủ làm trọng tâm trong hoạt động phát triển./.

Theo các chuyên gia, lộ trình chuyển đổi 17 triệu tài khoản hiện có trở thành nguồn vốn thúc đẩy kinh tế thông qua tài sản thực là một thách thức nhưng cũng là cơ hội mang tính thời đại. (Ảnh: Vietnam+)