Tại sao bạn chăm sóc da mỗi ngày mà trông vẫn già hơn người cùng tuổi?

Áp dụng các thói quen chăm sóc da lành mạnh sẽ giúp bạn duy trì làn da trẻ trung và khỏe mạnh hơn. 

Lão hóa da được chia thành hai loại: Lão hóa nội sinh là quá trình lão hóa tự nhiên do gene quy định, con người không thể đảo ngược. Lão hóa ngoại sinh chủ yếu do yếu tố môi trường và thói quen sinh hoạt không lành mạnh gây ra. Đây là loại hoàn toàn có thể chủ động can thiệp để làm chậm lại. 

Nhiều người cho rằng chống lão hóa da đồng nghĩa với việc sử dụng mỹ phẩm đắt tiền, nhưng lại bỏ qua những thói quen sinh hoạt có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa. Các yếu tố này góp phần làm tăng tổn thương do oxy hóa, thúc đẩy quá trình đường hóa, ảnh hưởng đến collagen và elastin – hai thành phần quan trọng giúp da duy trì độ đàn hồi và săn chắc.

1. Những thói quen nhỏ đang âm thầm gây hại da

Tổn thương cơ học vật lý:

Ngủ ngiêng: Nhiều người có thói quen nằm nghiêng hoặc nằm sấp khi ngủ, khuôn mặt áp lâu lên gối, da bị chèn ép kéo giãn liên tục. Ban đầu chỉ là vết hằn tạm thời sau khi thức dậy (nếp nhăn do ngủ dạng động), nhưng lâu dần, collagen và sợi đàn hồi bị kéo giãn đứt gãy lặp lại, sẽ trở thành nếp nhăn tĩnh sâu, vĩnh viễn.

Nhai lệch: Ngoài tư thế ngủ, thói quen nhai lệch một bên cũng khiến cơ mặt mất cân bằng. Cơ cắn một bên phát triển quá mức, không chỉ làm lệch mặt mà còn khiến rãnh mũi má bên đó sâu hơn, tạo cảm giác hai bên mặt già không đều nhau.

Cúi đầu lướt điện thoại: Khi đầu nghiêng về phía trước 60 độ, vùng cổ phải chịu áp lực. Về lâu dài, không chỉ tạo ra những đường nếp nhăn cổ theo từng vòng, mà còn phá hủy đường cong sinh lý tự nhiên của cột sống cổ, ảnh hưởng đến lưu thông máu lên đầu, gián tiếp khiến da mặt thiếu máu, sạm màu, trông kém sức sống.

Chống lão hóa thực sự hiệu quả không nằm ở việc chi nhiều tiền, mà nằm trong những chi tiết nhỏ của đời sống hàng ngày. Nguồn ảnh Pexels.

Mất cân bằng dinh dưỡng chuyển hóa:

Da là tấm gương phản chiếu tình trạng cơ thể. Nhiều người vì muốn giảm cân mà ăn kiêng cực đoan, khiến năng lượng nạp vào thiếu hụt nghiêm trọng, dẫn đến thiếu protein, axit béo thiết yếu và vitamin. Chu kỳ tái tạo tế bào da khoảng 28 ngày, nếu không đủ dinh dưỡng, tế bào mới không hình thành được, tế bào cũ không được đào thải kịp, lớp màng bảo vệ da ngày càng mỏng, da mất độ bóng và đàn hồi, cả người trông khô héo, già hơn tuổi thật nhiều.

Ngược lại, nhóm người ăn nhiều đường, nhiều dầu, nhiều muối trong mỗi bữa cũng đẩy nhanh lão hóa: Thực phẩm nhiều đường sau khi vào cơ thể, lượng đường dư thừa sẽ kết hợp với collagen trong da qua phản ứng glycation, tạo thành sản phẩm glycation hóa bền vững (AGEs) không thể đảo ngược. Đồ chiên rán nhiều dầu ở nhiệt độ cao sinh ra lượng lớn peroxide, phá hủy tính toàn vẹn của màng tế bào, gây viêm da. Thực phẩm nhiều muối gây giữ nước trong cơ thể, lâu dài phá vỡ cân bằng nước của da, kích hoạt mụn và phù nề, khiến da trông chảy xệ, thiếu sức sống.

Rối loạn đồng hồ sinh học và phục hồi:

Ban đêm là thời gian vàng để da tự phục hồi và tái tạo tế bào. Thức khuya, ngủ không đủ giấc kéo dài làm giảm đáng kể tiết hormone tăng trưởng, ảnh hưởng đến tổng hợp collagen, đồng thời làm tăng nồng độ cortisol (hormone stress), gây viêm da, đẩy nhanh quá trình phân hủy collagen và sợi đàn hồi, trực tiếp dẫn đến da sạm màu, quầng thâm và bọng mắt nặng hơn.

Ngoài thức khuya, hút thuốc cũng là khắc tinh của quá trình phục hồi da. Người hút thuốc lâu năm thường xuất hiện chảy xệ và nếp nhăn sớm hơn, da cũng sạm vàng hơn hẳn người không hút thuốc.

Trong tất cả các yếu tố gây lão hóa ngoại sinh, tia cực tím chính là nguyên nhân gây lão hóa quang học (photoaging). Tia UV có thể xuyên qua lớp trung bì, trực tiếp phá hủy collagen và sợi đàn hồi, gây nếp nhăn, chảy xệ và đốm sắc tố. Ngay cả vào ngày đông râm mát, cường độ tia cực tím vẫn đủ để gây tổn hại cho da.

2. Cách chăm sóc da mà không cần mỹ phẩm đắt tiền

Muốn làm chậm lão hóa da, không cần theo đuổi mỹ phẩm đắt đỏ, chỉ cần điều chỉnh từ ba khía cạnh: ăn uống, sinh hoạt và chăm sóc hàng ngày.

Về ăn uống: Hạn chế lượng đường tinh luyện dưới khoảng 25g mỗi ngày (tương đương 6 thìa cà phê đường), đặc biệt cảnh giác với các nguồn đường "ẩn" như trà sữa, bánh ngọt, mứt. Hạn chế đồ chiên rán, thịt chế biến sẵn và đồ ăn vặt chứa chất béo chuyển hóa; thay một phần ba lượng cơm trắng bằng ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt, quinoa, vừa tăng no vừa ổn định đường huyết, giảm phản ứng glycation.

Nên tăng cường thực phẩm giàu chất chống oxy hóa: mỗi ngày đảm bảo khoảng 500g rau và 250g trái cây, ưu tiên rau màu đậm như rau bina, bông cải xanh, bắp cải tím; uống đủ nước mỗi ngày, chia nhỏ nhiều lần, không thay thế bằng trà sữa hay nước ngọt.

Về sinh hoạt và vận động, cần kích hoạt khả năng tự phục hồi của da: Nên ngủ trước 23 giờ, đảm bảo 7-8 tiếng mỗi đêm, tắt điện thoại trước khi ngủ 1 giờ để tránh ánh sáng xanh ức chế tiết melatonin. Kết hợp vận động ít nhất 3 lần/tuần tập aerobic (đi bộ nhanh, chạy chậm, bơi lội, mỗi lần trên 30 phút) để tăng tuần hoàn máu, cung cấp oxy và dưỡng chất cho da; thêm 2 lần/tuần tập sức mạnh (squat, plank tựa tường) để tăng khối cơ, phòng ngừa chảy xệ da do mất cơ.

Về chăm sóc hàng ngày: Buổi tối nên thoa một lớp kem dưỡng ẩm phục hồi dày hơn, vì khả năng phục hồi của da ban đêm cao hơn ban ngày nhiều lần. Luôn chống nắng đầy đủ với SPF30+ PA+++, kết hợp che chắn vật lý (ô, mũ, khẩu trang) khi ra ngoài. 

Nếu thường xuyên nằm nghiêng, có thể kê gối sau lưng để tập nằm ngửa, đồng thời đổi sang vỏ gối lụa để giảm ma sát kéo da. Người thường xuyên nấu ăn nên bật máy hút mùi và rửa mặt ngay sau khi nấu để tránh khói dầu bám vào da.