Tại sao có quốc gia không tồn tại loài rắn?

Rắn có mặt ở nhiều nơi trên Trái Đất, từ Australia tới vòng cực Bắc. Tuy nhiên, Ireland, New Zealand và Iceland không có các loài rắn bản xứ cho tới ngày nay.

Cả 3 đều là đảo hoặc quần đảo tách biệt, cách xa đất liền, điều kiện khí hậu khắc nghiệt khiến động vật bò sát khó vượt qua khoảng cách lớn để tới và hình thành quần thể.

Ireland

Ireland dường như chưa từng có quần thể rắn hoang dã và hiện chỉ ghi nhận rất ít loài bò sát. Collie Ennis, cán bộ khoa học của Hiệp hội Bò sát Ireland và cán bộ đa dạng sinh học tại Trinity College Dublin, cho biết quốc gia này chỉ có 2 loài bò sát gồm thằn lằn thường (Zootoca vivipara) và slow worm (Anguis fragilis) - thằn lằn không chân thường bị nhầm với rắn.

Theo National Geographic, phần lớn giới khoa học cho rằng kỷ băng hà gần đây nhất, kết thúc khoảng 11.700 năm trước, là nguyên nhân khiến hệ bò sát Ireland nghèo nàn. Khoảng 19.000 năm trước, hòn đảo này bị bao phủ bởi lớp băng dày tới 3.000 m, về cơ bản trở thành một vùng đất có khí hậu Bắc Cực. Trong điều kiện đó, rắn không thể tồn tại.

Khi các sông băng tan, nhiệt độ tăng đủ để một số loài động vật biến nhiệt sinh sống trở lại. Tuy nhiên, khi đó Ireland đã tách khỏi lục địa châu Âu. Biển Ireland hình thành, tạo ra khoảng cách khoảng 80 km giữa hòn đảo và đất liền, trở thành rào cản khiến rắn không thể tự nhiên di chuyển tới.

Ngay cả ngày nay, khí hậu Ireland vẫn quá lạnh đối với phần lớn loài rắn. Khác với động vật có vú, bò sát không thể tự tạo nhiệt để duy trì thân nhiệt nên thường thích nghi với nhiệt độ khoảng 21-38 độ C. Những đợt lạnh kéo dài có thể khiến chúng bất động hoặc chết.

Iceland

Iceland không có rắn trong tự nhiên và chỉ có một số ít loài nhện, không loài nào được xem là nguy hiểm với con người. Quốc gia này cũng là một trong số ít nơi trên thế giới không có quần thể muỗi bản địa.

Sự nghèo nàn về đa dạng động vật của Iceland liên quan đến vị trí địa lý. Theo Viện Khoa học Tự nhiên Iceland (NSII), là một hòn đảo xa các lục địa, quốc gia này có rất ít cơ hội tiếp nhận côn trùng và các loài động vật nhỏ trên cạn, nước ngọt sau khi kỷ băng hà kết thúc.

Đối với rắn, sự biệt lập này trở thành rào cản lớn bởi chúng không thể tự nhiên vượt qua khoảng cách biển rộng để tới đảo và hình thành quần thể. Khí hậu lạnh của Iceland cũng không thuận lợi cho các loài bò sát vốn phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường để duy trì hoạt động cơ thể.

Scientific American nhận định sự kết hợp giữa vị trí biệt lập và nhiệt độ lạnh đã cản trở rắn sinh sống tự nhiên tại nhiều đảo, trong đó có Iceland.

Dù không có rắn hay muỗi bản địa, Iceland vẫn có các loài côn trùng có thể gây khó chịu vào mùa ấm. Ruồi đen, còn gọi là ruồi trâu, sinh sản trong các vùng nước và thường tập trung quanh hồ, suối. Ong vàng cũng được ghi nhận tại Iceland từ năm 1973 và có thể "trở nên hung hăng" hơn vào cuối mùa hè.

New Zealand

New Zealand nổi tiếng là quốc gia không có rắn trên cạn bản địa, chủ yếu liên quan đến lịch sử địa chất và sự cô lập kéo dài. Phần đất sau này trở thành New Zealand tách khỏi siêu lục địa Gondwana khoảng 85 triệu năm trước.

Từ đó, quần đảo bị ngăn cách với các vùng đất lớn khác bởi đại dương, khiến nhiều nhóm động vật phổ biến ở nơi khác không thể tự nhiên tiếp cận và thiết lập quần thể.

Trong khoảng 85 triệu năm, phần lớn các loài thực vật và động vật mới tới New Zealand bằng cách bay, trôi nổi hoặc được gió đưa tới từ Australia và các đảo ở Thái Bình Dương. Những loài này dần thích nghi với môi trường riêng của quần đảo, trong khi một số nhóm không có khả năng vượt qua khoảng cách đại dương, trong đó có rắn trên cạn.

Không có bằng chứng cho thấy rắn từng hình thành quần thể tự nhiên tại New Zealand. Đây cũng là lý do hệ động vật trên cạn của quốc gia này thiếu một số nhóm phổ biến ở các vùng đất lớn khác. Dù không có rắn, New Zealand vẫn có khoảng 80 loài thằn lằn, chủ yếu thuộc hai nhóm skink và gecko.

Tuy nhiên, rắn biển là một ngoại lệ. Một số cá thể, phổ biến nhất là rắn biển bụng vàng, thỉnh thoảng xuất hiện tại vùng biển và dạt vào bờ New Zealand. Đây là loài sống ở vùng nước ấm, không phải rắn trên cạn bản địa của quần đảo.