Tại sao mạng xã hội phổ biến nhất Liên bang Nga bị hạn chế truy cập?

Biểu tượng của Telegram trên màn hình điện thoại. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo kênh CNN, ngày 10/2, chính phủ Nga giải thích rằng việc hạn chế truy cập Telegram là nhằm bảo vệ công dân Nga, cáo buộc ứng dụng này từ chối chặn các nội dung mà giới chức coi là tội phạm và khủng bố.

Trong một tuyên bố, cơ quan quản lý viễn thông Nga Roskomnadzor cho biết họ sẽ tiếp tục hạn chế hoạt động của ứng dụng nhắn tin Telegram cho đến khi không còn các hành vi vi phạm pháp luật Nga.

Roskomnadzor nhấn mạnh: “Dữ liệu cá nhân không được bảo vệ và không có các biện pháp hiệu quả để chống gian lận hoặc ngăn sử dụng dịch vụ nhắn tin này cho các mục đích tội phạm và khủng bố”.

Về phần mình Telegram bác bỏ cáo buộc này, cho rằng họ chủ động ngăn chặn sử dụng nền tảng này vào các mục đích gây hại.

Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin rằng Telegram có thể bị phạt 64 triệu ruble (828.000 USD) do từ chối gỡ bỏ nội dung bị cấm và không tự quản lý.

Khi các biện pháp hạn chế truy cập Telegram có hiệu lực ngày 11/2, người dùng trên khắp nước Nga cho biết đã xảy ra tình trạng gián đoạn trên diện rộng. Hàng nghìn người phàn nàn rằng ứng dụng nhắn tin này không hoạt động hoặc chạy chậm hơn bình thường. Theo trang theo dõi dịch vụ kỹ thuật số Downdetector, hơn 11.000 khiếu nại đã được ghi nhận trong 24 giờ qua.

Hàng triệu người tại Nga sử dụng ứng dụng Telegram, bao gồm cả quân đội, các quan chức cấp cao, cơ quan truyền thông nhà nước và các cơ quan chính phủ, trong đó có Điện Kremlin và Roskomnadzor.

Trong một tuyên bố ngày 11/2, nhà sáng lập Telegram, ông Pavel Durov (sinh ra tại Nga) nói rằng nỗ lực hạn chế Telegram của Nga sẽ thất bại. Ông viết: “Telegram đại diện cho tự do ngôn luận và quyền riêng tư bất kể áp lực nào”.

Theo ông Durov, Nga hạn chế quyền truy cập vào Telegram để người dân chuyển sang một ứng dụng khác là Max, một ứng dụng mà chính phủ Nga hiện yêu cầu cài đặt sẵn trên tất cả điện thoại thông minh và máy tính bảng mới bán tại nước này. Người dùng Max có thể nhắn tin cho nhau, chuyển tiền và thực hiện cuộc gọi âm thanh và video.

Trong một diễn biến đáng chú ý, Max chính là ứng dụng do VKontakte phát triển. Ông Durov đồng sáng lập VKontakte trước khi bán cổ phần và rời Nga năm 2014. Hiện VKontakte thuộc sở hữu nhà nước.

Đây không phải là lần đầu Nga nhằm vào Telegram. Chính phủ Nga từng tìm cách chặn Telegram hồi năm 2018.

Gần đây hơn, vào tháng 8/2025, Roskomnadzor thông báo sẽ hạn chế một phần các cuộc gọi trên Telegram và WhatsApp, cho rằng các dịch vụ này bị sử dụng cho hoạt động gian lận, tống tiền, phá hoại và khủng bố. Theo Roskomnadzor, chủ sở hữu của cả Telegram và WhatsApp đã phớt lờ nhiều yêu cầu liên tục về việc thực hiện các biện pháp ngăn chặn sử dụng nền tảng của họ cho các hoạt động như tống tiền và khủng bố.

Tháng sau đó, Nga bắt đầu cài đặt sẵn ứng dụng Max trên điện thoại thông minh.

Tổng thống Vladimir Putin đã ký một đạo luật cho phép phát triển ứng dụng nhắn tin do nhà nước hậu thuẫn, tích hợp với các dịch vụ của chính phủ nhằm giảm phụ thuộc vào các nền tảng như WhatsApp và Telegram. Nga từ lâu đã tìm cách thiết lập chủ quyền kỹ thuật số bằng cách thúc đẩy các dịch vụ nội địa để thay thế các nền tảng công nghệ nước ngoài trong bối cảnh một số công ty phương Tây rút khỏi thị trường Nga sau khi bùng phát cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc