Hệ thống pháo kích siêu tốc của Nga có khiến đối phương không kịp trở tay?

Được thiết kế dựa trên khung gầm bánh lốp 8x8 với trọng tâm là tính cơ động cao và khả năng tấn công chính xác, Sarma không chỉ là một khí tài mới mà còn đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ trong học thuyết pháo binh của Moscow: từ ưu tiên hỏa lực diện rộng sang các đòn đánh hiểm hóc, nhanh gọn và bảo toàn lực lượng.

Sự ra đời trong khói lửa thực chiến

Sự xuất hiện của Sarma tại một triển lãm quốc tế lớn như World Defense Show 2026 không chỉ đơn thuần là hoạt động quảng bá thương mại. Theo các nguồn tin quân sự, hệ thống này hiện đang trải qua quá trình thử lửa khắc nghiệt ngay tại chiến sự Ukraine.

Hệ thống pháo phản lực phóng loạt Sarma cỡ 300 mm (MLRS) là tổ hợp pháo phản lực hạng nặng do Nga phát triển, nhằm cung cấp hỏa lực tầm xa có độ chính xác cao và tính cơ động lớn trong điều kiện tác chiến hiện đại - Ảnh: Army Recognition

Việc đưa một vũ khí đang trong giai đoạn thử nghiệm thực chiến đến triển lãm cho thấy sự tự tin của Nga vào hiệu năng của khí tài này, đồng thời gửi đi thông điệp về khả năng thích ứng nhanh chóng của nền công nghiệp quốc phòng nước này trước các thách thức mới.

Sarma ra đời trong bối cảnh chiến trường hiện đại đã thay đổi hoàn toàn so với các kịch bản tác chiến truyền thống. Sự phổ biến của máy bay không người lái (UAV) trinh sát và radar phản pháo cực nhạy đã khiến các hệ thống pháo binh cồng kềnh, chậm chạp trở thành "miếng mồi ngon". Do đó, nhu cầu cấp thiết về một hệ thống hỏa lực mạnh nhưng phải đủ nhanh để thoát khỏi đòn trả đũa của đối phương đã thúc đẩy sự ra đời của Sarma.

Thiết kế tối ưu cho chiến thuật "bắn và rút"

Khác biệt lớn nhất của Sarma so với các "người anh em" tiền nhiệm như BM-30 Smerch hay Tornado-S là nền tảng khung gầm. Thay vì sử dụng các khung gầm bánh xích nặng nề hoặc các xe tải việt dã khổng lồ chuyên chở 12 ống phóng, Sarma được đặt trên khung gầm xe tải quân sự bánh lốp 8x8 KamAZ nhỏ gọn hơn. Sự thay đổi này mang lại ưu thế vượt trội về tốc độ hành trình trên đường nhựa và khả năng tái triển khai nhanh chóng trên chiến trường.

Hệ thống pháo phản lực phóng loạt Sarma được giới thiệu tại triển lãm Quốc phòng Thế giới (World Defense Show) năm 2026 diễn ra ở Riyadh (Ả Rập Saudi) - Video: Military92

Trong thuật ngữ quân sự, đây là yếu tố then chốt cho chiến thuật "Shoot-and-Scoot" (bắn và rút). Ngay sau khi khai hỏa loạt đạn, xe phóng có thể thu hồi khí tài và di chuyển sang vị trí khác chỉ trong vài phút, trước khi quả đạn đầu tiên của đối phương kịp rơi xuống vị trí cũ. Khung gầm bánh lốp cũng giúp giảm chi phí vận hành, bảo dưỡng và tăng khả năng cơ động chiến lược, cho phép Sarma tự hành quân hàng trăm km mà không cần xe rơ-moóc chuyên dụng chở như xe bánh xích.

Để đạt được sự cơ động này, Nga chấp nhận đánh đổi số lượng ống phóng. Sarma chỉ mang theo 6 ống phóng cỡ nòng 300mm, bằng một nửa so với hệ thống Smerch truyền thống. Tuy nhiên, trong chiến tranh hiện đại, mật độ hỏa lực đôi khi không quan trọng bằng độ chính xác và khả năng sống sót của kíp chiến đấu. Cabin của xe được bọc giáp kiên cố, bảo vệ kíp lái số lượng ít ỏi trước các mảnh văng pháo kích và vũ khí bộ binh nhẹ, đảm bảo an toàn tối đa cho nhân lực - tài sản quý giá nhất trên chiến trường.

Sức mạnh của công nghệ tích hợp

Sức mạnh thực sự của Sarma không chỉ nằm ở quả đạn 300mm mà nằm ở "bộ não" điều khiển nó. Tại triển lãm, hệ thống này được trưng bày song hành cùng máy bay không người lái (UAV) trinh sát Supercam S350 và gói tự động hóa điều khiển hỏa lực Planshet-A. Đây là minh chứng cho thấy Nga đang xây dựng một "chuỗi tiêu diệt" (kill chain) khép kín và tốc độ cao.

Sarma được mô tả là hệ thống cho phép thực hiện các đòn tấn công với độ chính xác cao hơn, nhờ đó giảm số lần khai hỏa cần thiết và hạn chế rủi ro đối với kíp vận hành - Ảnh: Interesting Engineering

UAV Supercam S350 đóng vai trò là "mắt thần" trên không, thực hiện nhiệm vụ trinh sát, phát hiện mục tiêu và chỉ thị mục tiêu theo thời gian thực. Dữ liệu từ UAV được truyền trực tiếp về hệ thống Planshet-A trên xe phóng. Hệ thống này sẽ tự động tính toán phần tử bắn, định vị vệ tinh và nạp tham số vào đầu dẫn của tên lửa. Quy trình này giúp rút ngắn đáng kể thời gian từ khi phát hiện mục tiêu đến khi khai hỏa, loại bỏ các thao tác thủ công rườm rà của pháo binh thời Liên Xô cũ.

Việc tích hợp sâu các công nghệ này giúp Sarma đạt độ chính xác ấn tượng. Theo các nguồn tin từ Nga, hệ thống có thể sử dụng đa dạng các loại đạn 300mm hiện có và tương lai, bao gồm đạn nổ phá mảnh và đặc biệt là đạn dẫn đường chính xác. Tầm bắn tối đa được công bố đạt khoảng 120km với các loại đạn dẫn đường hiện tại, và các loại đạn tầm xa hơn đang được phát triển. Điều này biến Sarma từ một vũ khí rải thảm diện rộng thành một "khẩu súng bắn tỉa" tầm xa khổng lồ, có khả năng triệt hạ các mục tiêu giá trị cao như sở chỉ huy, kho tàng, hay các tổ hợp phòng không của địch nằm sâu trong hậu phương.

Sự chuyển mình trong học thuyết quân sự

Từ góc độ tác chiến, Sarma phản ánh một sự thay đổi tư duy mang tính bước ngoặt của pháo binh Nga. Trước đây, học thuyết pháo binh Liên Xô và Nga thường nhấn mạnh vào hỏa lực tập trung, sử dụng số lượng lớn đạn không điều khiển để bao trùm và hủy diệt một khu vực rộng lớn. Tuy nhiên, thực tế chiến trường Ukraine đã chứng minh rằng cách đánh này tốn kém và đôi khi kém hiệu quả trước đối phương phân tán và di chuyển liên tục.

Sarma được giới thiệu như một hệ thống có khả năng thực hiện ít đòn đánh hơn nhưng chính xác hơn. Thay vì phóng hàng trăm quả đạn để "cày nát" một ô lưới bản đồ, Sarma chỉ cần phóng 1-2 quả đạn dẫn đường để tiêu diệt chính xác mục tiêu. Điều này không chỉ tiết kiệm chi phí đạn dược mà còn giảm thiểu rủi ro cho kíp xe khi phải phơi mình quá lâu tại vị trí bắn.

Giới phân tích và truyền thông Nga không ngần ngại so sánh Sarma với hệ thống HIMARS của Mỹ - một "ngôi sao" trên chiến trường Ukraine. Mặc dù các so sánh trực tiếp về hiệu năng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố thực tế, nhưng xét về triết lý thiết kế (bánh lốp, cơ động cao, đạn dẫn đường chính xác), Sarma rõ ràng là câu trả lời của Moscow đối với thách thức từ các hệ thống pháo binh phương Tây. Nó được định vị là một giải pháp thay thế hiệu quả về chi phí cho thị trường xuất khẩu, đặc biệt hướng tới các khách hàng tại Trung Đông, nơi địa hình sa mạc bằng phẳng rất phù hợp cho các phương tiện bánh lốp tốc độ cao.

Triển vọng tác chiến

Về tổng thể, Sarma 300mm MLRS đại diện cho một bước tiến hóa hơn là một cuộc cách mạng công nghệ. Giá trị cốt lõi của nó nằm ở việc kết hợp hỏa lực 300mm uy lực đã được kiểm chứng với nền tảng di động hiện đại và hệ thống điều khiển số hóa. Động thái này cho thấy Nga đang rất thực tế trong việc thích ứng năng lực hỏa lực tầm xa của mình với điều kiện chiến trường hiện đại và nhu cầu của thị trường vũ khí quốc tế.

Hệ thống này được thiết kế để hoạt động gần tiền tuyến hơn so với các nền tảng MLRS hạng nặng truyền thống nhờ khả năng ẩn nấp và di chuyển linh hoạt. Trọng lượng nhẹ và kiến trúc gọn gàng cho phép nó lấp đầy khoảng trống chiến thuật, hỗ trợ đắc lực cho các đơn vị Tornado-S hạng nặng vốn thường hoạt động ở tuyến sau.

Theo trang Army Recognition, Sarma dự kiến sẽ được đưa vào biên chế với số lượng hạn chế, có thể ngay trong các khu vực tác chiến ở Ukraine trong năm nay. Tại đây, nó sẽ đóng vai trò bổ sung, tạo thành một lớp hỏa lực linh hoạt, sẵn sàng tung ra các đòn đánh sấm sét và biến mất trước khi đối phương kịp định thần. Sự xuất hiện của Sarma hứa hẹn sẽ làm phong phú thêm bức tranh tác chiến pháo binh toàn cầu, đồng thời khẳng định vị thế của Nga trong cuộc đua công nghệ quân sự đầy khốc liệt.

Hoàng Vũ