Tại sao người Ấn Độ luôn đến tắm ở sông Hằng dù nước sông ô nhiễm?

Từ nhiều năm nay, sông Hằng ở Ấn Độ đã mất đi vẻ trong xanh vốn có do chịu ảnh hưởng nặng nề từ quá trình đô thị hóa, nước thải sinh hoạt và hoạt động sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên, hàng triệu người dân Ấn Độ vẫn tìm đến đây mỗi ngày để dầm mình trong làn nước vì với họ, đây là dòng sông thiêng.

Nguồn sinh khí thiêng liêng của nữ thần Ganga

Trong đời sống tinh thần của người Ấn Độ, sông Hằng mang ý nghĩa vượt xa một nguồn cung cấp nước thông thường. Dòng sông được xem là hóa thân của nữ thần Ganga, vị thần được tin rằng đã từ thiên giới giáng xuống trần gian để ban phước lành, duy trì sự sống và giúp con người đạt đến sự giải thoát. Bởi vậy, nước sông Hằng được nhiều người coi là Amrita – thứ nước thần tượng trưng cho sự bất tử và sức mạnh thanh tẩy tâm hồn.

Niềm tin tôn giáo này ăn sâu vào văn hóa khiến nhiều tín đồ cho rằng những chất bẩn hay hóa chất tồn tại trong nước không thể làm mất đi sự thiêng liêng vốn có của dòng sông. Theo quan niệm của họ, nữ thần Ganga mang bản chất thần thánh vĩnh cửu, không bị chi phối bởi những tác động ô nhiễm thông thường.

Việc xuống tắm và ngâm mình dưới dòng nước vì thế được xem như một nghi lễ tâm linh, giúp gột bỏ tội lỗi, thanh lọc tâm hồn và đưa con người đến gần hơn với thế giới thần linh.

Trong đời sống tinh thần của người Ấn Độ, sông Hằng mang ý nghĩa vượt xa một nguồn cung cấp nước thông thường. Ảnh: iStock.

Nghi thức gột rửa tội lỗi để thoát khổ đau

Theo tín ngưỡng của nhiều người Ấn Độ, con người phải trải qua nhiều kiếp luân hồi và mang theo những nghiệp (Karma) được tạo ra từ cả việc thiện lẫn việc ác. Vì vậy, nghi lễ tắm sông Hằng, được gọi là “Snan”, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Họ tin rằng việc ngâm mình trong dòng nước linh thiêng có thể giúp thanh tẩy những lỗi lầm, tội nghiệp tích tụ từ kiếp hiện tại và cả những kiếp sống trước. Trong nghi thức này, các tín đồ thường nhúng toàn thân xuống nước ba lần, kết hợp đọc lời cầu nguyện và hướng về phía mặt trời để bày tỏ lòng thành kính.

Một ý nghĩa sâu xa khác của sông Hằng là gắn với “Moksha”, khái niệm chỉ sự giải thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi. Theo niềm tin Hindu giáo, nếu một người được tắm trong nước sông Hằng khi còn sống, hoặc tro cốt được rải xuống dòng sông sau khi qua đời, linh hồn họ có thể đạt đến sự giải thoát tối cao, không còn phải tiếp tục chịu những đau khổ của kiếp nhân sinh.

Đối với các tín đồ, giá trị tinh thần và niềm tin về sự cứu rỗi này có ý nghĩa vô cùng lớn lao. Họ xem đó là mục đích thiêng liêng của đời người, quan trọng hơn những nguy cơ trước mắt như bệnh ngoài da, nhiễm khuẩn hay các vấn đề sức khỏe có thể phát sinh khi tiếp xúc với nguồn nước ô nhiễm.

Truyền thống Kumbh Mela

Lịch sử Ấn Độ ghi nhận sự gắn bó chặt chẽ giữa sông Hằng và sự phát triển của nền văn minh Nam Á qua nhiều thế kỷ. Tắm sông Hằng đã trở thành thói quen thường nhật và trong các dịp lễ hội quan trọng của hàng trăm triệu người. Từ khi sinh ra, lớn lên cho đến khi về già, các sự kiện quan trọng trong đời một tín đồ đều gắn liền với dòng sông này.

Sức mạnh truyền thống được thể hiện rõ nhất qua đại lễ Kumbh Mela - sự kiện tập trung đông người nhất trên thế giới. Hàng chục triệu người từ khắp mọi miền Ấn Độ và quốc tế đổ về các thành phố ven sông Hằng như Haridwar hay Prayagraj để thực hiện nghi thức tắm thiêng vào những thời điểm chiêm tinh đặc biệt.

Sự tham gia đông đảo của các tín đồ đã hình thành nên sức mạnh gắn kết cộng đồng mạnh mẽ. Niềm tin chung không chỉ duy trì truyền thống mà còn tác động đến hành động của từng cá nhân, biến việc ngâm mình dưới sông Hằng thành một nghi lễ tâm linh thiêng liêng. Nhiều người mong muốn được thực hiện nghi thức này ít nhất một lần trong đời như một cách thể hiện đức tin và tìm kiếm sự thanh thản trong tâm hồn.

Kumbh Mela là một trong những lễ hội lớn nhất năm tại Ấn Độ. (Ảnh: Jazeera).

Niềm tin vào khả năng chữa bệnh

Dù mức độ ô nhiễm tại nhiều khu vực đã vượt quá khả năng tự thanh lọc của dòng sông, niềm tin về công dụng chữa bệnh của nước sông Hằng vẫn ăn sâu trong đời sống người dân.

Bên cạnh đó, những câu chuyện được lưu truyền qua nhiều thế hệ về khả năng nước sông Hằng để lâu mà không bị hỏng, thậm chí có thể tự làm sạch, cũng góp phần duy trì quan niệm dân gian này. Những niềm tin ấy khiến nhiều người tiếp tục xem nước sông Hằng như một nguồn nước đặc biệt, mang cả giá trị chữa lành về thể chất lẫn tinh thần.

Quan niệm khác biệt về ô nhiễm

Trong văn hóa Ấn Độ truyền thống, có sự phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm “sự sạch sẽ về mặt vật lý” (swachhata) và “sự tinh khiết về mặt tâm linh” (pavitrata). Một thứ bị bẩn về vật lý do bùn đất hay rác thải nhưng vẫn có thể giữ nguyên sự tinh khiết tuyệt đối về mặt tâm linh.

Đối với người dân ven sông, những chất thải do con người tạo ra chỉ là lớp bụi bẩn bề mặt, không thể làm suy giảm bản chất thánh thiện và quyền năng của dòng sông thiêng. Hơn nữa, với nhiều cộng đồng nghèo sống dọc hai bên bờ, sông Hằng còn là nguồn duy nhất cung cấp nước tắm rửa, giặt giũ và sinh hoạt hàng ngày.

Sự kết hợp giữa nhu cầu sinh tồn thực tế và nhận thức tâm linh đặc thù đã tạo nên góc nhìn hoàn toàn khác biệt về ranh giới giữa ô nhiễm và sự an toàn.