Tại sao nhồi máu cơ tim tăng đột biến dịp Tết?

Trong không khí hối hả của những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khi mỗi gia đình tất bật chuẩn bị cho những khoảnh khắc đoàn viên, thì tại các hành lang bệnh viện, một cuộc chiến khác lại âm thầm diễn ra – khốc liệt và không khoan nhượng. Đó là cuộc chạy đua với thời gian để giành lại sự sống cho những bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp.

Cơ chế bệnh sinh và những “chất xúc tác” chết người

Theo ghi nhận tại Khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Đức Hòa, số ca nhồi máu cơ tim nhập viện trong thời điểm cận Tết tăng đột biến, nhiều trường hợp rơi vào tình trạng nguy kịch. Đây không phải sự trùng hợp ngẫu nhiên về mặt thời gian, mà là hệ quả của hàng loạt yếu tố sinh học và lối sống cùng lúc tác động, tạo nên một “cơn bão hoàn hảo” đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người.

Bệnh nhân bị nhồi máu cơm tim nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Đức Hòa trong những ngày cận Tết Bính Ngọ 2026 này

Trường hợp bà P.T.B. (60 tuổi, ngụ Tây Ninh) là một minh chứng điển hình. Trong lúc đang tập thể dục buổi sáng – một thói quen được xem là lành mạnh – bà bất ngờ xuất hiện cơn đau ngực dữ dội, kèm theo khó thở và vã mồ hôi lạnh. Khi nhập Khoa Cấp cứu lúc 9 giờ 12 phút, kết quả chụp mạch vành cho thấy động mạch vành phải (RCA) bị tắc hoàn toàn đoạn gần, đồng thời đoạn giữa động mạch liên thất trước (LAD) bị hẹp. Đây là tình trạng đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được tái thông dòng máu kịp thời.

Gần như song song, Khoa Cấp cứu tiếp nhận ông L.V.T. (60 tuổi, cũng ngụ Tây Ninh) với triệu chứng mệt mỏi và đau ngực sau xương ức. Sau khi thực hiện điện tâm đồ và các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ xác định ông bị nhồi máu cơ tim cấp vùng thành dưới ở giờ thứ nhất. Kết quả chụp mạch vành cho thấy ông bị tắc hoàn toàn đoạn gần động mạch vành phải và hẹp đoạn giữa động mạch liên thất trước – tương tự trường hợp của bà B.

Cả hai bệnh nhân đều được ekip Can thiệp Tim mạch triển khai cấp cứu khẩn, thực hiện nong mạch và đặt stent nhằm cứu vãn vùng cơ tim đang bị tổn thương, giành lại cơ hội sống trong gang tấc.

Để lý giải vì sao nhồi máu cơ tim trở thành nỗi ám ảnh trong những ngày cuối năm, cần nhìn nhận vấn đề dưới góc độ y học lâm sàng. ThS-BS Nguyễn Công Vân – Trưởng khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Đức Hòa – cho biết, thời điểm cận Tết là lúc hội tụ đầy đủ các yếu tố nguy cơ cao.

Trước hết, yếu tố môi trường đóng vai trò quan trọng khi thời tiết chuyển lạnh khiến các mạch máu có xu hướng co lại. Hệ quả là áp lực máu lên thành mạch tăng cao, làm huyết áp dễ mất kiểm soát, đặc biệt ở những người có bệnh lý nền tim mạch hoặc tăng huyết áp.

Tuy nhiên, nguy cơ không chỉ đến từ thời tiết mà còn xuất phát từ chính những thay đổi trong sinh hoạt thường ngày. Những bữa tiệc kéo dài, việc tiêu thụ quá mức thực phẩm giàu chất béo, rượu bia và thuốc lá tạo ra gánh nặng lớn cho hệ tuần hoàn. Cùng với đó là tình trạng thức khuya, căng thẳng tâm lý và các hoạt động gắng sức đột ngột – những yếu tố được ví như “chất xúc tác” khiến các mảng xơ vữa vốn ổn định trong lòng mạch vành bị bong tróc, hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn cấp tính, cắt đứt dòng máu nuôi cơ tim.

Chủ quan với triệu chứng mờ nhạt – sai lầm chết người

Một trong những thách thức lớn nhất trong điều trị nhồi máu cơ tim dịp Tết là tâm lý chủ quan của người bệnh. Ở giai đoạn khởi phát, nhiều trường hợp chỉ có các triệu chứng mơ hồ như đau ngực thoáng qua, tức ngực nhẹ hoặc khó thở khi gắng sức. Những biểu hiện này dễ bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường, rối loạn tiêu hóa hay stress, khiến người bệnh chần chừ không đến bệnh viện.

Theo các chuyên gia, khi bệnh nhân nhập viện muộn, tổn thương cơ tim thường đã lan rộng. Khi đó, việc điều trị trở nên phức tạp hơn, chi phí tăng cao và nguy cơ biến chứng, thậm chí tử vong, gia tăng đáng kể. Nhận diện sớm các dấu hiệu như đau ngực, mệt mỏi đột ngột, khó thở chính là “chìa khóa vàng” để cứu sống người bệnh.

Nguy cơ nhồi máu cơ tim không phân bổ đồng đều mà tập trung vào một số nhóm đối tượng nhất định. Trước hết là người cao tuổi, khi hệ thống mạch máu đã lão hóa theo thời gian. Tiếp đến là những người có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc tiền sử bệnh tim mạch – nhóm đối tượng vốn đã có tổn thương thành mạch, chỉ cần một tác nhân kích hoạt là cơn nhồi máu có thể bùng phát.

Ngoài ra, thừa cân, béo phì, ít vận động và rối loạn chuyển hóa lipid máu cũng làm gia tăng nguy cơ. Những thói quen xấu như hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên trực tiếp làm tổn hại lớp nội mạc mạch máu. Không thể không nhắc đến yếu tố tâm lý: căng thẳng kéo dài, thức khuya, xáo trộn giờ giấc sinh hoạt trong dịp Tết đều góp phần làm mất ổn định huyết áp và nhịp tim.

Để Tết thực sự là mùa đoàn viên

Để hạn chế các biến cố tim mạch trong dịp Tết, việc phòng ngừa đóng vai trò then chốt. Người dân cần duy trì chế độ ăn lành mạnh, giảm muối, hạn chế chất béo động vật, tăng cường rau xanh và trái cây tươi. Việc hạn chế rượu bia và tránh xa thuốc lá là ưu tiên hàng đầu để bảo vệ trái tim.

Bên cạnh đó, duy trì vận động nhẹ nhàng, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái giúp ổn định huyết áp và nhịp tim. Đặc biệt, với những người đang điều trị bệnh mạn tính như tăng huyết áp hay bệnh tim mạch, việc tuân thủ thuốc theo chỉ định của bác sĩ là bắt buộc. Các chuyên gia khuyến cáo nhóm đối tượng này nên chủ động thăm khám, kiểm tra sức khỏe trước kỳ nghỉ Tết để có những điều chỉnh y tế kịp thời.

Chỉ khi sức khỏe được đặt lên hàng đầu, Tết mới thực sự là mùa đoàn viên trọn vẹn – nơi niềm vui sum họp không bị gián đoạn bởi những cuộc chạy đua sinh tử nơi phòng cấp cứu.

Bình Thuận