Tại sao sáng ngủ dậy thường xuyên đau họng, nuốt nước bọt cũng thấy rát?

Cảm giác khô rát hoặc đau họng ngay sau khi thức dậy là tình trạng khá phổ biến. Nhiều người thường nghĩ đây là biểu hiện của cảm lạnh hay viêm họng, nhưng thực tế, chất lượng không khí, cách thở khi ngủ, nghẹt mũi hoặc tình trạng trào ngược dạ dày cũng có thể khiến cổ họng bị kích thích.

Nhiều người thức dậy với cảm giác khô rát, đau họng và khó chịu khi nuốt nước bọt. Ảnh minh họa

Vì sao vừa ngủ dậy đã đau họng?

Đau họng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu triệu chứng chủ yếu xuất hiện sau một đêm ngủ và thuyên giảm dần khi bắt đầu sinh hoạt, ăn uống, uống nước, tình trạng khô hoặc kích ứng niêm mạc họng trong lúc ngủ là một khả năng cần lưu ý.

Thở bằng miệng khi ngủ

Khi mũi bị tắc, nhiều người có xu hướng chuyển sang thở bằng miệng trong lúc ngủ. Theo Cleveland Clinic, luồng không khí đi trực tiếp qua miệng, đặc biệt trong môi trường khô, có thể khiến niêm mạc họng mất độ ẩm và gây đau rát sau khi thức dậy.

Nghẹt mũi do cảm lạnh, dị ứng hoặc một số vấn đề về đường hô hấp đều có thể làm tăng tình trạng này. Người bệnh thường nhận thấy miệng và cổ họng khô hơn vào buổi sáng.

Dịch mũi chảy xuống họng

Không chỉ nghẹt mũi, dịch tiết từ mũi chảy ngược xuống phía sau họng cũng có thể gây kích ứng niêm mạc. Đây là tình trạng thường gặp ở người bị viêm mũi dị ứng, cảm lạnh hoặc viêm xoang. Ngoài đau rát họng vào buổi sáng, người bệnh có thể có cảm giác vướng đờm, phải hắng giọng liên tục, khịt mũi hoặc muốn làm sạch cổ họng.

Trào ngược dạ dày cũng có thể gây đau họng

Đau họng khi thức dậy đôi khi liên quan đến trào ngược dạ dày - thực quản. Trong tư thế nằm, dịch hoặc axit từ dạ dày có thể đi ngược lên thực quản, thậm chí kích thích khu vực họng. Tình trạng này có thể biểu hiện bằng cảm giác nóng rát ở họng, khàn tiếng, ho, thường xuyên hắng giọng hoặc cảm giác như có vật mắc trong cổ. Đáng chú ý, một số trường hợp trào ngược lên vùng họng không xuất hiện triệu chứng ợ nóng rõ ràng.

Khi nào đau họng có thể là dấu hiệu nhiễm trùng?

Nếu cơn đau không chỉ xuất hiện sau khi ngủ dậy mà tiếp tục kéo dài trong ngày, đồng thời kèm theo sốt, ho, sổ mũi, nghẹt mũi hoặc mệt mỏi, nguyên nhân có thể liên quan đến nhiễm virus như cảm lạnh hoặc cúm.

Trong một số trường hợp, đau họng cũng có thể xuất hiện khi bị viêm amidan hoặc nhiễm khuẩn liên cầu. Những biểu hiện cần chú ý gồm đau nhiều khi nuốt, sốt, amidan sưng đỏ, có các mảng trắng hoặc vàng ở amidan và nổi hạch vùng cổ.

Do có nhiều nguyên nhân khác nhau, chỉ dựa vào việc đau họng sau khi thức dậy là chưa đủ để xác định chính xác bệnh. Người bệnh cần xem xét thêm thời gian kéo dài triệu chứng và những biểu hiện đi kèm.

Làm gì để giảm đau họng sau khi ngủ dậy?

Theo Mayo Clinic, với trường hợp cổ họng chỉ hơi khô hoặc rát vào buổi sáng và nhanh chóng dễ chịu hơn sau khi uống nước, việc đầu tiên có thể làm là bổ sung đủ nước. Nước giúp duy trì độ ẩm cho niêm mạc họng; đồ uống ấm như nước ấm hoặc trà không chứa caffeine cũng có thể giúp giảm cảm giác khó chịu.

Bên cạnh đó, nên nghỉ ngơi đầy đủ và duy trì độ ẩm phù hợp trong phòng. Những người thường xuyên ngủ trong phòng điều hòa hoặc sử dụng quạt nên lưu ý tình trạng không khí quá khô, bởi đây có thể là yếu tố khiến đường hô hấp bị kích thích.

Nếu sử dụng máy tạo ẩm, thiết bị cần được vệ sinh thường xuyên và kiểm soát độ ẩm ở mức phù hợp. Máy tạo ẩm không được làm sạch đúng cách có thể trở thành môi trường thuận lợi cho nấm mốc và vi khuẩn phát triển.

Thở bằng miệng khi ngủ hoặc không khí khô có thể khiến cổ họng bị kích ứng vào buổi sáng. Ảnh minh họa

Người bị trào ngược nên chú ý thời điểm ăn tối

Nếu đau hoặc rát họng buổi sáng đi kèm ợ nóng, vị chua trong miệng, khàn tiếng, ho hoặc cảm giác vướng ở cổ, cần lưu ý khả năng liên quan đến trào ngược dạ dày - thực quản.

Một trong những biện pháp có thể áp dụng là tránh ăn quá sát giờ ngủ. Người thường xuyên bị trào ngược về đêm nên kết thúc bữa ăn cuối ít nhất 3 giờ trước khi nằm xuống hoặc đi ngủ.

Không tự ý dùng kháng sinh khi đau họng

Không phải trường hợp đau họng nào cũng cần sử dụng thuốc. Nếu nguyên nhân là virus, triệu chứng thường có thể tự cải thiện trong khoảng một tuần và kháng sinh không có tác dụng điều trị nhiễm virus. Vì vậy, người bệnh không nên tự mua kháng sinh chỉ vì xuất hiện tình trạng đau họng vào buổi sáng.

Nếu đau họng kéo dài trên một tuần, liên tục tái phát hoặc có xu hướng nặng hơn, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân. Đặc biệt, cần được đánh giá y tế khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao, phát ban, có mủ ở họng, nước bọt hoặc đờm có máu, nổi hạch ở cổ, khàn tiếng kéo dài hoặc đau nhiều khi nuốt.