Tám họa sĩ - một hành trình lãng du cùng sơn mài

Sắc thái bất tận từ sơn ta

Diễn ra từ ngày 30-10 đến 4-11, triển lãm “Nguyên – Lãng du cùng sơn” do Nguyên Lacquer tổ chức, quy tụ các họa sĩ Nguyễn Văn Bảng, Nguyễn Thị Tiến, Nguyễn Đình Văn, Lại Thị Huệ (Lily Lai), Bùi Thị Mừng, Hoàng Ngọc Nhung, Nguyễn Thùy Dương và Cao Phương Thảo.

Cùng lựa chọn sơn mài làm chất liệu sáng tác, tám họa sĩ đem đến những đề tài phong phú, trải từ phong cảnh, hoa, tĩnh vật, chân dung đến hình tượng Phật giáo và những suy tư về đời sống nội tâm.

Các họa sĩ tham gia triển lãm "Nguyên - Lãng du cùng sơn". Ảnh: Tường Vy

Ở đó, người xem bắt gặp những miền cảnh sắc và liên tưởng khác nhau. Họa sĩ Nguyễn Văn Bảng giới thiệu các sáng tác theo hướng trừu tượng, bán trừu tượng, khơi nguồn từ phong cảnh và những chiêm nghiệm đời sống.

“Buổi sáng ở bản Sin Suối Hồ” được gợi cảm hứng từ chuyến đi thực tế tại một bản vùng cao; “Những mảnh ghép” mở ra suy ngẫm về các thành tố làm nên đời sống, còn “Nếp gấp” bắt nguồn từ hình ảnh giấy hoặc vải gấp lại.

Tác phẩm "Sen trắng" của họa sĩ Nguyễn Thị Tiến.

Gắn bó với sơn mài hơn 45 năm, họa sĩ Nguyễn Thị Tiến bền bỉ theo đuổi đề tài phong cảnh, hoa và tĩnh vật. Ba tác phẩm “Phong cảnh Yên Châu”, “Sen trắng” và “Xuân” thể hiện khả năng quan sát thiên nhiên qua hình dáng, màu sắc và những biến chuyển của cảnh vật.

Với hình tượng hoa sen, họa sĩ chú ý đến từng giai đoạn phát triển của cây, từ đó tìm cách chuyển hóa vẻ đẹp tự nhiên thành ngôn ngữ hội họa.

Tác phẩm "Xuân" của họa sĩ Nguyễn Đình Văn.

Thiên nhiên cũng là nguồn cảm hứng xuyên suốt trong sáng tác của Nguyễn Đình Văn. Cây cối, động vật và những cảnh vật thân thuộc được anh khai thác qua cảm nhận riêng về màu sắc, ánh sáng, không gian.

Trong khi đó, họa sĩ Lily Lai hướng sự quan tâm đến người phụ nữ, tình mẫu tử và những chuyển động tinh tế của đời sống nội tâm. Họa sĩ Bùi Thị Mừng tìm đến hình tượng Phật giáo, hoa sen, sắc hoa và đồng lúa quê nhà, gửi gắm những suy ngẫm về từ bi, trí tuệ và sự an lạc.

Tác phẩm "Gia xuân" của họa sĩ Lily Lai.

Khám phá chất liệu truyền thống, nếu Hoàng Ngọc Nhung bị cuốn hút bởi nhựa sơn, vỏ trứng, vỏ trai, xà cừ cùng những hiệu quả bất ngờ sau mỗi lần mài, thì Nguyễn Thùy Dương tìm thấy sức hấp dẫn ở những biến đổi khó đoán của chất liệu.

Xuất phát từ lĩnh vực kiến trúc, họa sĩ Cao Phương Thảo quan tâm đến hình khối, đường nét, sắc độ, đồng thời khai thác di sản văn hóa Việt Nam và Phật giáo bằng cảm quan tạo hình đương đại.

Tác phẩm "Dáng sen" của họa sĩ Hoàng Ngọc Nhung.

Mỗi tác phẩm mang theo trải nghiệm, ký ức và cách nhìn của người nghệ sĩ, để cùng một chất liệu có thể mở ra sắc thái hình ảnh bất tận. Bên cạnh những sắc son, đen, nâu cánh gián và ánh vàng, bạc quen thuộc, người xem còn nhận ra những tìm tòi với xanh, tím, cam, hồng, những cách xử lý bề mặt và kết hợp vật liệu mới mẻ.

Không gian rộng mở sáng tạo

Các họa sĩ cùng hoạt động tại Nguyên Lacquer – không gian hình thành từ sự kết nối của những người dành tình yêu cho sơn mài truyền thống. Ở đây, họ có điều kiện cùng thực hành, trao đổi kỹ thuật, góp ý tác phẩm và chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp.

Các họa sĩ cùng gặp gỡ, sáng tạo tại Nguyên Lacquer. Ảnh: Tường Vy

Những cuộc gặp gỡ trên nền chất liệu chung tạo nên sự gắn bó, khơi mở thêm những cách tiếp cận, xử lý sơn mài; trong khi mỗi người vẫn tự tìm kiếm con đường sáng tác phù hợp với cá tính và trải nghiệm riêng. Bởi vậy, hành trình lãng du cùng sơn mài của tám họa sĩ cũng là hành trình khám phá, học hỏi và làm giàu ngôn ngữ nghệ thuật.

Qua nhiều năm sáng tác và giảng dạy, họa sĩ Nguyễn Văn Bảng cho rằng sơn mài là chất liệu bản địa quý giá, vẫn còn nhiều dư địa để các thế hệ họa sĩ tiếp tục tìm tòi. Theo họa sĩ, sức sống của sơn mài phụ thuộc vào năng lực sáng tạo của người vẽ. Việc kế thừa kỹ thuật truyền thống cần đi cùng tư duy mới, những thử nghiệm về màu sắc, hình mảng và cách biểu đạt, thay vì lặp lại nguyên vẹn cách làm của thế hệ trước.

Thưởng lãm các tác phẩm tại triển lãm. Ảnh: VNFAM

Với những người sáng tác tại Nguyên, sơn mài còn đem đến một nhịp làm việc riêng, chậm rãi và đòi hỏi sự kiên nhẫn. Qua từng lớp sơn, từng lần mài, người họa sĩ có khoảng lặng để quan sát, suy ngẫm, đối diện với cảm xúc và trải nghiệm của mình. Quá trình ấy đòi hỏi sự tỉ mỉ trong từng thao tác, sự am hiểu đặc tính vật liệu và cả khả năng đón nhận những biến chuyển bất ngờ của chất liệu. Mỗi bức tranh hoàn thiện lưu giữ dấu ấn của bàn tay, tư duy tạo hình cùng những rung cảm riêng của người sáng tạo.

Thông qua triển lãm “Nguyên - Lãng du cùng Sơn”, Nguyên Lacquer giới thiệu đến công chúng những tác phẩm sơn mài với đề tài và cách biểu đạt đa dạng. Bên cạnh việc thưởng thức tác phẩm, khách tham quan còn có dịp tìm hiểu các công đoạn chế tác, qua đó hiểu thêm về đặc tính chất liệu sơn ta và quá trình lao động phía sau mỗi bức tranh.