Tầm nhìn dài hạn cho không gian phát triển mới

Dự án ngăn triều của Thành phố Hồ Chí Minh đang hoàn thiện, dự tính vận hành từ tháng 11/2026.

Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ phương thức quản trị, không chỉ để giải quyết những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm mà còn tạo nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới trong không gian phát triển mới. Từ thực tiễn triển khai và quyết tâm hành động, Thành phố đang cho thấy một tư duy mới: Lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo và chuyển mạnh từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”.

Giải quyết việc tồn tại nhiều năm

Đầu tháng 3/2026, tại buổi tiếp xúc cử tri với đại biểu Quốc hội, bà Phan Thị Vinh Tiến, Trưởng khu phố 6, phường Cầu Ông Lãnh, phản ánh với Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang về tình trạng nhiều dự án “treo” trên địa bàn. Đơn cử như khu Mả Lạng, nơi tình trạng quá tải nhà ở đã trở thành bài toán nan giải nhiều năm, có gia đình 9-10 người phải sinh hoạt trong căn nhà chỉ rộng 10-15m². Đây là dự án thành phố tổ chức đấu thầu nhiều lần để lựa chọn nhà đầu tư nhưng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.

Từ những trăn trở của lãnh đạo thành phố và cách tiếp cận mới, chỉ hơn 5 tháng sau lời hứa của đồng chí Bí thư Thành ủy, Dự án chỉnh trang khu Mả Lạng và chợ Gà-Gạo được khởi công vào cuối tháng 8/2026. Đáng mừng hơn, người dân được bố trí tái định cư với nơi ở khang trang, tiện nghi hơn ngay tại khu vực đã gắn bó lâu năm. Tư duy này cũng thể hiện qua việc thành phố quyết định dừng Dự án thương mại tại Cảng Nhà Rồng-Khánh Hội để hình thành không gian văn hóa lịch sử và công viên cây xanh phục vụ cộng đồng lâu dài. Trước đó, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã rất khẩn trương và triển khai hiệu quả việc biến các dự án bỏ trống lâu năm thành các công viên, khu sinh hoạt công cộng để phục vụ người dân.

Người dân giao dịch thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Cát Lái.

Việc điều chỉnh hướng phát triển ở những khu đất có giá trị đặc biệt cho thấy thành phố đang nhìn quy hoạch không chỉ bằng bài toán khai thác đất đai, mà bằng tầm nhìn dài hạn về chất lượng đô thị. Một khu đất có thể tạo ra giá trị kinh tế trước mắt, nhưng nếu được đặt trong tổng thể phát triển dài hạn, giá trị văn hóa, lịch sử, môi trường và không gian công cộng sẽ cần được nhìn với một tư duy khác.

Khơi thông hạ tầng phục vụ phát triển

Nếu chỉnh trang đô thị là phép thử về khả năng giải quyết những vấn đề tồn đọng, thì làn sóng đầu tư hạ tầng đang diễn ra cho thấy rõ hơn quyết tâm hành động của Thành phố Hồ Chí Minh. Theo Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, từ đầu năm đến nay, thành phố đã tập trung đẩy nhanh tiến độ, khởi công nhiều dự án hạ tầng chiến lược với tổng vốn khoảng 30 tỷ USD, tương đương hơn 782.000 tỷ đồng. Các dự án trải rộng từ giao thông, đô thị, nhà ở xã hội, môi trường đến giáo dục với các công trình mang tầm chiến lược dài hạn như: Khu liên hợp Thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc 145.629 tỷ đồng; Metro số 2 đoạn Bến Thành-Tham Lương 55.179 tỷ đồng; Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng-Khánh Hội và cây xanh công cộng Bến Bạch Đằng hơn 29.300 tỷ đồng.

Bên cạnh nguồn vốn lớn, việc thúc đẩy và triển khai công trình hàng loạt sẽ tạo kết nối giữa các khu vực, từng bước hình thành một mạng lưới hạ tầng đồng bộ trong tương lai gần. Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, tốc độ đầu tư và khởi công hạ tầng của thành phố từ đầu năm 2026 ở mức kỷ lục, mang tính đột phá. Việc kích hoạt các siêu dự án thể hiện quyết tâm chính trị lớn, đồng thời cho thấy thành phố đang tận dụng các cơ chế đặc thù để huy động đa dạng nguồn lực, từ ngân sách đến PPP và các hình thức hợp tác mới.

Ở góc nhìn khác, ông Mã Xuân Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tư vấn Đầu tư Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, các công trình được khởi công là biểu hiện rõ của quyết tâm chính trị và tư duy hành động rất mới của lãnh đạo thành phố. Cơ cấu danh mục dự án cũng cho thấy sự cân bằng giữa giải quyết nút thắt giao thông, phát triển nhà ở, chỉnh trang đô thị và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ công. Nhìn rộng hơn, đầu tư hạ tầng lúc này không đơn thuần là xây thêm đường, thêm metro hay thêm công viên mà là cách thành phố mở rộng không gian phát triển, tạo động lực cho sản xuất, kinh doanh, kết nối vùng và nâng cao chất lượng sống.

Kết quả đầu tư công cũng cho thấy sự chuyển động rõ rệt. Đến nay, thành phố đã phân bổ 147.599 tỷ đồng kế hoạch vốn đầu tư công, đạt 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Thành phố đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch vào cuối năm. Số thống kê tích cực này cho thấy, đầu tư công đang tạo ra “vốn mồi”, dẫn dắt và khơi thông nguồn lực xã hội để thành phố hoàn thành mục tiêu huy động hơn 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, trong đó quyết tâm giải ngân khoảng 150.000 tỷ đồng vốn đầu tư công và huy động gần 2 triệu tỷ đồng từ khu vực ngoài nhà nước, nhất là khu vực tư nhân.

Trong không gian phát triển mới, yêu cầu quản trị cũng vì thế thay đổi căn bản. Một siêu đô thị không thể vận hành bằng cách làm cũ, càng không thể để những điểm nghẽn hành chính làm chậm lại các cơ hội phát triển. Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng 2 con số là mục tiêu cao, áp lực lớn, đòi hỏi cách làm mới, tư duy mới và quyết tâm chính trị rất cao. Thành phố yêu cầu cụ thể hóa chủ trương thành chương trình hành động rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ; đội ngũ cán bộ phải dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và lấy kết quả cụ thể làm thước đo năng lực.

Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cũng yêu cầu đội ngũ cán bộ phải “vượt lên chính mình”, thay đổi cách nghĩ, cách làm, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển, từ tư duy “xin-cho” sang tự chủ, tự chịu trách nhiệm có kiểm soát. Lãnh đạo thành phố cũng nhấn mạnh, phía trước vẫn còn những thách thức lớn nhưng sẽ là thước đo chính xác về tư duy và năng lực quản trị mới. Thành phố muốn tăng trưởng 2 con số thì không thể chỉ dựa vào những con số đầu tư lớn; điều quan trọng là biến nguồn lực thành những công trình thực chất, biến công trình thành năng lực phát triển và cuối cùng biến năng lực phát triển thành chất lượng sống tốt hơn cho người dân.