Tận dụng cơ sở dôi dư, tạo không gian phục hồi chức năng cho người cao tuổi

Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày người cao tuổi tại điểm Trạm Y tế Thạch Bàn, phường Long Biên.

Mỗi sáng, Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày người cao tuổi tại điểm Trạm Y tế Thạch Bàn, phường Long Biên lại có người ra vào tấp nập. Có người đến đo huyết áp, kiểm tra sức khỏe; có người tập dưỡng sinh, yoga, phục hồi chức năng; có người đến chơi vài ván cờ hay đơn giản là ngồi trò chuyện với những người bạn cùng tuổi.

Bà Nguyễn Thị Múi, 82 tuổi, phường Long Biên, trước kia, bà chủ yếu chỉ ở nhà thì nay mỗi buổi sáng đến đây bà đều được đo huyết áp, kiểm tra các chỉ số sức khỏe, rà soát thuốc đang sử dụng, tham gia tập luyện, giao lưu... Buổi chiều, bà tiếp tục tham gia yoga, các bài tập phục hồi chức năng hoặc những hoạt động sinh hoạt chung.

"Ở nhà một mình nhiều lúc buồn, đến đây vui hơn vì có người trò chuyện, có hoạt động để tham gia. Tôi thấy tinh thần thoải mái hơn", bà Múi chia sẻ.

Điều đáng chú ý là không gian này được tận dụng cơ sở vật chất của điểm trạm y tế, sắp xếp lại để phục vụ một chức năng mới, phù hợp với nhu cầu chăm sóc người cao tuổi. Đây là một hướng khai thác có ý nghĩa trong bối cảnh sau sắp xếp, bài toán xử lý và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất dôi dư đang đặt ra tại nhiều địa phương. 

Những trụ sở, điểm trạm, cơ sở y tế có diện tích phù hợp nếu không còn đáp ứng công năng cũ nhưng vẫn bảo đảm điều kiện về vị trí, kết cấu và hạ tầng có thể được nghiên cứu chuyển đổi sang các hoạt động phục vụ cộng đồng.

Với người cao tuổi, lợi thế lớn nhất chính là sự gần gũi. Một trung tâm tập luyện và phục hồi chức năng ngay trong phường sẽ thuận tiện hơn nhiều so với việc người dân phải đi xa đến bệnh viện hoặc các cơ sở chuyên biệt.

Thay vì để một cơ sở vật chất trở thành tài sản ít được sử dụng, việc chuyển đổi công năng thành không gian chăm sóc sức khỏe có thể đồng thời giải quyết hai bài toán: tận dụng hiệu quả nguồn lực công và đáp ứng nhu cầu an sinh đang gia tăng.

Người cao tuổi đang vui chơi, giải trí tại điểm Trạm Y tế Thạch Bàn, phường Long Biên, Hà Nội.

Theo ThS.BS Nguyễn Khắc Thúy, Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên, cơ sở được tổ chức theo mô hình "sáng đi - chiều về". Người cao tuổi đến sinh hoạt, tập luyện và được theo dõi sức khỏe trong ngày, sau đó trở về với gia đình vào buổi tối.

"Tại đây, người cao tuổi được điều trị khi mắc bệnh, được duy trì vận động, giao tiếp xã hội và có môi trường sống tích cực để nâng cao chất lượng cuộc sống", bác sĩ Thúy cho biết.

Không gian được bố trí thành các khu vực chức năng phù hợp với người cao tuổi. Tại đây có hoạt động dưỡng sinh, yoga, phục hồi chức năng, tập phòng chống té ngã, rèn luyện trí nhớ, chơi cờ, đọc sách và giao lưu văn nghệ. Phòng y học cổ truyền cũng được bố trí để phục vụ ngâm chân, xoa bóp, bấm huyệt và châm cứu.

Biến tài sản sẵn có thành "hạ tầng" chăm sóc người cao tuổi

Sau hơn một tháng triển khai, cơ sở đã đón hơn 280 lượt người đến tham quan, trải nghiệm; 18 người đăng ký sinh hoạt thường xuyên. Nhân viên y tế thực hiện hơn 280 lượt theo dõi sức khỏe, cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử và tổ chức nhiều hoạt động tập luyện.

Cơ sở hiện có 17 nhân sự gồm bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên phục hồi chức năng, giáo viên yoga và cộng tác viên. Khi có trường hợp cần can thiệp chuyên sâu, đơn vị kết nối với Bệnh viện Đa khoa Đức Giang để hỗ trợ.

Bà Trần Kim Chi, 76 tuổi, phường Phúc Lợi, cho biết sau hơn một tháng tham gia các hoạt động, bà cảm nhận cơ thể dẻo dai hơn, những cơn đau nhức xương khớp giảm rõ rệt. 

Còn bà Vũ Thị Khang, 80 tuổi, phường Bồ Đề, gần như không bỏ buổi tập nào bởi ngoài việc được vận động, mỗi ngày bà có thể gặp gỡ, trò chuyện và duy trì các mối quan hệ xã hội.

Từ góc độ y tế, mô hình cũng tạo ra một lớp chăm sóc nằm giữa gia đình và bệnh viện. Người cao tuổi được kiểm tra huyết áp, theo dõi bệnh nền, rà soát thuốc, cập nhật hồ sơ sức khỏe; đồng thời được hướng dẫn các bài tập phù hợp để duy trì khả năng vận động và hạn chế nguy cơ té ngã.

Đây cũng chính là hiệu quả của việc tận dụng cơ sở dôi dư. Nếu được cải tạo, trang bị và tổ chức nhân lực phù hợp, một trụ sở hoặc điểm trạm chưa sử dụng hết công năng có thể trở thành một phần của mạng lưới chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Nhân viên y tế đang xoa bóp, bấm huyệt cho người cao tuổi.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Long Biên, người cao tuổi cần được chăm sóc sức khỏe, cần được kết nối, giao lưu và duy trì sự độc lập trong cuộc sống.

Việc xử lý cơ sở dôi dư sau sắp xếp được nhìn dưới một hướng tiếp cận khác là rà soát nhu cầu xã hội tại từng địa bàn để tìm công năng mới phù hợp cho những cơ sở còn khả năng sử dụng.

Đặc biệt, khi tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh, các địa phương có thể nghiên cứu dành một phần cơ sở vật chất phù hợp cho các trung tâm chăm sóc ban ngày, điểm tập luyện, phục hồi chức năng, tư vấn sức khỏe và sinh hoạt cộng đồng dành cho người cao tuổi. Cách làm này vừa tránh lãng phí nguồn lực đã đầu tư, vừa giảm áp lực cho bệnh viện khi những vấn đề sức khỏe có thể được quản lý, phục hồi và phòng ngừa ngay từ cộng đồng.