Tân Tổng tư lệnh Ukraine đối mặt bài toán nhân lực nan giải

Buổi họp giao ban cho tân binh của Lữ đoàn Cơ giới số 66 tại tỉnh Kharkiv, Ukraine, ngày 2/4/2026. Ảnh: Kyiv Independent

Theo tờ Kyiv Independent, việc bổ nhiệm Tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn cải tổ mới. Tuy nhiên, vị chỉ huy 43 tuổi phải tiếp quản quân đội trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài đã bộc lộ nhiều vấn đề mang tính hệ thống, từ thiếu hụt nhân lực, cơ cấu chỉ huy cồng kềnh đến văn hóa lãnh đạo bị cho là kìm hãm hiệu quả tác chiến.

Sau hơn hai năm rưỡi giữ cương vị Tổng tư lệnh, Đại tướng Oleksandr Syrskyi đã rời nhiệm sở. Người kế nhiệm là Tướng Mykhailo Drapatyi, một chỉ huy được đánh giá cao nhờ thành tích trên chiến trường và phong cách lãnh đạo gần gũi với binh sĩ.

Ông Drapatyi tiếp quản quân đội trong bối cảnh tình hình chiến sự đã ổn định hơn so với năm 2025. Nga không còn duy trì được tốc độ tiến công nhanh như trước tại mặt trận Donetsk, trong khi Ukraine cũng có thêm thời gian để tái cơ cấu lực lượng. Tuy nhiên, những khó khăn mang tính nền tảng vẫn chưa được giải quyết.

Hoàn thiện mô hình chỉ huy theo quân đoàn

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của tân Tổng tư lệnh là tiếp tục hoàn thiện quá trình chuyển đổi sang mô hình chỉ huy theo quân đoàn mà Ukraine bắt đầu triển khai từ đầu năm 2025.

Một số quân đoàn mới đã chứng minh hiệu quả khi được xây dựng từ các lữ đoàn thiện chiến hoặc đặt dưới quyền những chỉ huy có năng lực. Tuy nhiên, nhiều quân đoàn khác vẫn tồn tại trên danh nghĩa nhiều hơn là thực chất.

Không ít đơn vị thiếu pháo binh, lực lượng máy bay không người lái, hậu cần và các bộ phận tham mưu cần thiết để vận hành như một quân đoàn hoàn chỉnh. Điều này khiến trách nhiệm chỉ huy giữa các cấp còn chồng chéo, làm giảm khả năng phối hợp trên chiến trường.

Giới phân tích cho rằng ông Drapatyi cần tiếp tục trao thêm quyền cho các tư lệnh quân đoàn, thay vì duy trì mô hình chỉ huy tập trung quá mức như trước.

Thay đổi văn hóa chỉ huy

Theo Kyiv Independent, đây có thể là thách thức khó khăn nhất. Trong thời gian ông Syrskyi lãnh đạo quân đội, nhiều sĩ quan phản ánh rằng cấp trên thường can thiệp sâu vào hoạt động của các đơn vị tiền tuyến, đồng thời áp dụng cách đánh giá nặng về kết quả trước mắt. Việc rút lui chiến thuật hoặc báo cáo bất lợi nhiều khi bị xem là thất bại, khiến không ít chỉ huy ngại phản ánh đầy đủ thực tế chiến trường.

Hệ quả là thông tin chuyển lên cấp trên đôi khi không phản ánh đúng tình hình, ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định.

Ngược lại, ông Drapatyi được đánh giá là người đề cao sự chủ động của cấp dưới. Trong quá trình chỉ huy trước đây, ông thường xuyên xuất hiện tại tiền tuyến, trực tiếp trao đổi với binh sĩ và khuyến khích các đơn vị báo cáo trung thực thay vì chỉ đưa ra những con số tích cực.

Theo các chuyên gia quân sự Ukraine, nếu xây dựng được văn hóa chỉ huy minh bạch và trao quyền nhiều hơn cho các đơn vị tuyến đầu, quân đội có thể nâng cao đáng kể hiệu quả tác chiến.

Bài toán nhân lực vẫn chưa có lời giải

Dù vậy, vấn đề lớn nhất mà tân Tổng tư lệnh phải đối mặt vẫn là thiếu nhân lực.

Sau hơn bốn năm xung đột toàn diện, phần lớn lực lượng tình nguyện giàu kinh nghiệm đã hy sinh, bị thương hoặc kiệt sức. Trong khi đó, nhiều tân binh được huy động có tuổi cao hơn, thời gian huấn luyện ngắn và kinh nghiệm chiến đấu hạn chế.

Hoạt động tuyển quân bắt buộc cũng ngày càng gây nhiều tranh cãi trong xã hội Ukraine khi nguồn nhân lực sẵn sàng nhập ngũ dần thu hẹp.

Khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở việc thiếu quân mà còn ở cách sử dụng lực lượng. Trong thời gian qua, nhiều tân binh được điều vào các trung đoàn xung kích mới thành lập thay vì bổ sung cho các lữ đoàn cơ giới lâu năm đang thiếu quân nghiêm trọng. Một số trung đoàn xung kích còn bị chỉ trích vì tỷ lệ thương vong cao và chưa chứng minh được hiệu quả tương xứng.

Tờ báo cho rằng việc phân bổ lại nguồn nhân lực, sáp nhập hoặc giải thể những đơn vị hoạt động kém hiệu quả, đồng thời ưu tiên bổ sung quân cho các lữ đoàn thiện chiến sẽ giúp nâng cao sức chiến đấu của quân đội Ukraine.

Việc ông Drapatyi ngay sau khi nhậm chức đã yêu cầu rà soát toàn bộ biên chế, đánh giá lại việc sử dụng nhân lực và hiệu quả hoạt động của các đơn vị được xem là tín hiệu đầu tiên cho thấy một đợt cải tổ sâu rộng có thể đang bắt đầu.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng ngay cả khi thay đổi được mô hình chỉ huy và cách tổ chức lực lượng, Ukraine vẫn khó tránh khỏi sức ép kéo dài về nhân lực khi cuộc xung đột chưa có dấu hiệu sớm kết thúc. Chính vì vậy, bài toán trước mắt của vị Tổng tư lệnh mới không chỉ là tổ chức lại quân đội mà còn phải sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực ngày càng hạn chế.