Tăng cường bảo vệ, chăm sóc các đối tượng yếu thế thông qua cơ sở trợ giúp xã hội

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành Nghị định số 395/2026/NĐ-CP ngày 23/10/2026. Nghị định quy định chi tiết một số nội dung của Luật Người khuyết tật, Luật Người cao tuổi, đồng thời hướng dẫn thi hành các quy định liên quan của Luật Trẻ em, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và pháp luật có liên quan.

Theo nghị định, cơ sở trợ giúp xã hội có chức năng phòng ngừa, chăm sóc, nuôi dưỡng, can thiệp, trị liệu, hỗ trợ phục hồi, phát triển và hòa nhập cộng đồng cho các đối tượng có nhu cầu trợ giúp.

10 loại hình cơ sở trợ giúp xã hội

Nghị định quy định 10 loại hình cơ sở trợ giúp xã hội, gồm: Cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc người cao tuổi; Cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; Cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc người khuyết tật; Cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí; Cơ sở bảo trợ xã hội tổng hợp thực hiện việc chăm sóc nhiều đối tượng bảo trợ xã hội hoặc đối tượng cần trợ giúp xã hội; Trung tâm công tác xã hội.

Trung tâm Bảo trợ xã hội Ninh Bình tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa chúc mừng các cụ đang được nuôi dưỡng, chăm sóc trong trung tâm Nhân Ngày quốc tế Người cao tuổi (1/10) vừa qua. Ảnh: Trung tâm Bảo trợ xã hội Ninh Bình.

Các loại hình còn lại gồm: cơ sở tư vấn, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi dài hạn và ban ngày; cơ sở dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật dài hạn và ban ngày; trung tâm hỗ trợ người khuyết tật sống độc lập; cùng các cơ sở trợ giúp xã hội khác theo quy định của pháp luật.

Quy định cụ thể nhiệm vụ của cơ sở trợ giúp xã hội

Tại Điều 6, Nghị định quy định cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện một phần hoặc toàn bộ nhiệm vụ phù hợp với chức năng, loại hình, đối tượng phục vụ và yêu cầu hoạt động theo quy định pháp luật.

Trong đó, các cơ sở có nhiệm vụ tiếp nhận, đánh giá nhu cầu, sàng lọc và phân loại đối tượng cần bảo vệ khẩn cấp; bảo đảm an toàn, nơi tạm trú, chăm sóc y tế, thực phẩm, nước uống, quần áo và các nhu yếu phẩm cần thiết. Trường hợp cần thiết, cơ sở chuyển gửi đối tượng đến các cơ sở y tế, giáo dục, cơ quan công an, tư pháp hoặc tổ chức phù hợp để được hỗ trợ.

Các cơ sở cũng thực hiện tham vấn, trị liệu rối nhiễu tâm trí, hỗ trợ khủng hoảng tâm lý và phục hồi thể chất; tư vấn, hướng dẫn đối tượng tiếp cận chính sách trợ giúp xã hội; kết nối dịch vụ trợ giúp pháp lý và phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đối tượng.

Đối với công tác quản lý trường hợp, cơ sở có trách nhiệm đánh giá nhu cầu, xây dựng kế hoạch can thiệp, trợ giúp; theo dõi, rà soát, đánh giá kết quả và điều chỉnh kế hoạch phù hợp. Việc lập, quản lý và lưu trữ hồ sơ được thực hiện theo quy định.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tiếp nhận, quản lý, chăm sóc và nuôi dưỡng người thuộc diện bảo trợ xã hội có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không thể tự lo cuộc sống và không có điều kiện sinh sống tại gia đình, cộng đồng.

Về chăm sóc sức khỏe, cơ sở được cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định hoặc kết nối với cơ sở y tế để bảo đảm nhu cầu chăm sóc của đối tượng. Đồng thời, các cơ sở tổ chức phục hồi chức năng, hỗ trợ hoạt động tự quản, văn hóa, thể thao và các hoạt động phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe; tạo điều kiện để đối tượng tham gia lao động sản xuất theo quy định pháp luật.

Nghị định cũng yêu cầu cơ sở trợ giúp xã hội chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức hỗ trợ đối tượng tiếp cận giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, giáo dục hòa nhập, giáo dục chuyên biệt và hướng nghiệp phù hợp với nhu cầu, khả năng. Qua đó, góp phần phát triển thể chất, trí tuệ, nhân cách và nâng cao khả năng hòa nhập cộng đồng.

Tăng cường phòng ngừa, hỗ trợ hòa nhập cộng đồng

Bên cạnh các hoạt động chăm sóc trực tiếp, cơ sở trợ giúp xã hội có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ giáo dục xã hội, phát triển kỹ năng tự giải quyết vấn đề, giáo dục kỹ năng làm cha mẹ và đào tạo kỹ năng sống cho trẻ em, người chưa thành niên. Các cơ sở phối hợp với đơn vị đào tạo tổ chức tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức và kỹ năng chăm sóc, trợ giúp đối tượng.

Nghị định đồng thời quy định nhiệm vụ quản lý đối tượng sử dụng dịch vụ công tác xã hội; tổ chức thực hành, cập nhật kiến thức chuyên môn; thực hiện các biện pháp phòng ngừa nguy cơ rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bị xâm hại, bạo lực hoặc ngược đãi.

Trong công tác phát triển cộng đồng, các cơ sở có trách nhiệm phối hợp với người dân và chính quyền địa phương xác định những vấn đề cần hỗ trợ, xây dựng chương trình, kế hoạch trợ giúp; đề xuất chính sách với cơ quan có thẩm quyền và phát triển mạng lưới nhân viên, cộng tác viên, tình nguyện viên công tác xã hội.

Đáng chú ý, cơ sở trợ giúp xã hội có trách nhiệm phối hợp với chính quyền địa phương, gia đình và các cơ quan, tổ chức liên quan đưa đối tượng trở về với gia đình, hòa nhập cộng đồng; hỗ trợ, tạo điều kiện để ổn định cuộc sống. Các cơ sở còn thực hiện cung cấp dịch vụ sự nghiệp công về trợ giúp xã hội cho người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em và các đối tượng tự nguyện khác có nhu cầu.

Ngoài ra, nghị định quy định nhiệm vụ truyền thông, nâng cao nhận thức, phổ biến chính sách, pháp luật; cung cấp dịch vụ theo yêu cầu; vận động, tiếp nhận hỗ trợ tài chính, hiện vật từ cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định. Đối với cơ sở trợ giúp xã hội công lập, việc thực hiện nhiệm vụ còn phải tuân thủ quy định pháp luật về đơn vị sự nghiệp công lập.