Tăng cường đấu tranh chống thuốc lá nhập lậu, bổ sung chế tài xử phạt hành vi sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng trái phép

Chỉ thị thay thế Chỉ thị số 30/CT-TTg năm 2014, đồng thời bổ sung nhiều giải pháp và nhiệm vụ mới nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh hoạt động vi phạm ngày càng tinh vi, đặc biệt đối với thuốc lá điện tửvà thuốc lá nung nóng.

Sau hơn 10 năm triển khai Chỉ thị số 30, công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá đã đạt nhiều kết quả tích cực. Từ năm 2014 đến năm 2025, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, xử lý gần 80.000 vụ vi phạm; thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu, hơn 388 tấn lá thuốc lá cùng trên 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Tuy nhiên, Chính phủ đánh giá tình hình buôn lậu, vận chuyển, sản xuất và kinh doanh trái phép thuốc lá vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp. Đặc biệt, việc mua bán, tàng trữ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có xu hướng gia tăng nhanh, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng, làm thất thu ngân sách và tác động xấu đến trật tự, an toàn xã hội.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Chỉ thị yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ về tình hình buôn lậu, sản xuất, mua bán, vận chuyển và sử dụng trái phép thuốc lá trên địa bàn. Đồng thời, nghiêm cấm cán bộ, công chức, viên chức mua bán, tàng trữ và sử dụng thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Các bộ, ngành và địa phương được giao triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường kiểm soát thị trường, đấu tranh với các hành vi vi phạm.

Bộ Công an có trách nhiệm tăng cường nắm tình hình trên không gian mạng và tại các địa bàn trọng điểm; chủ động phát hiện, triệt phá các đường dây buôn lậu, sản xuất, kinh doanh trái phép thuốc lá; đẩy nhanh tiến độ điều tra, truy tố, xét xử các vụ án để nâng cao tính răn đe.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển tăng cường tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới, cửa khẩu, vùng biển; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng nhằm ngăn chặn hoạt động vận chuyển thuốc lá nhập lậu qua biên giới.

Bộ Tài chính chỉ đạo lực lượng Hải quan nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi buôn lậu thuốc lá; đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia phát hiện, tố giác vi phạm.

Đáng chú ý, Chỉ thị giao Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống pháp luật, trong đó đề xuất bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng và chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trái phép. Đồng thời, rà soát các quy định liên quan đến xử lý tang vật và hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Bộ Y tế phối hợp nghiên cứu sửa đổi các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng cường công tác truyền thông về tác hại của thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; Bộ Khoa học và Công nghệ siết chặt quản lý hoạt động bưu chính, thương mại điện tử nhằm ngăn chặn việc lợi dụng các nền tảng này để vận chuyển, kinh doanh thuốc lá trái phép.

Đối với chính quyền địa phương, Chỉ thị yêu cầu quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện trên địa bàn quản lý. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không tiếp tay cho các hành vi vi phạm, nhất là tại khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa.

Bên cạnh đó, Chính phủ đề nghị Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan báo chí và Hiệp hội Sản xuất và Tiêu thụ thuốc lá Việt Nam phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin, vận động người dân tham gia phòng, chống buôn lậu thuốc lá.

Việc ban hành Chỉ thị số 25/CT-TTg được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, nâng cao hiệu quả đấu tranh với các hành vi buôn lậu, sản xuất, kinh doanh và sử dụng trái phép thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo đảm trật tự xã hội và phát triển thị trường thuốc lá hợp pháp.