Tăng cường hậu kiểm, siết trách nhiệm trong hoạt động xuất bản
Các đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động xuất bản theo hướng tăng cường thanh tra, kiểm tra, làm rõ trách nhiệm của nhà xuất bản, đồng thời luật hóa chặt chẽ cơ chế kiểm soát đối với xuất bản phẩm đặc thù.
Siết trách nhiệm, không để liên kết xuất bản thành "bán giấy phép"
Sáng 9/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.


Đại biểu Nguyễn Thái Học (đoàn Đắk Lắk) và đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long). Ảnh: Media Quốc hội.
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thái Học (đoàn Đắk Lắk) đặc biệt lưu ý công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Dẫn Chỉ thị số 04 ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, đại biểu cho rằng dự thảo đã đề cập đến thanh tra, kiểm tra nhưng chưa đủ mạnh, chưa tạo được tính răn đe cần thiết.
Từ đó, đại biểu đề nghị xem xét có một điều luật riêng quy định về công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm tại dự thảo luật.
Về hoạt động liên kết xuất bản, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) đánh giá cao việc dự thảo mở rộng các hình thức liên kết gồm liên kết xuất bản phẩm; liên kết in, phát hành, cung cấp dịch vụ trung gian phát hành xuất bản phẩm và liên kết hình thành hệ sinh thái xuất bản. Qua đó tạo cơ sở huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công - tư và phát triển ngành xuất bản.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần quy định rõ trách nhiệm của đối tác liên kết khi xảy ra vi phạm, ngăn ngừa tình trạng buông lỏng biên tập, thẩm định hoặc biến hoạt động liên kết thành "bán giấy phép".
"Nhà xuất bản phải chịu trách nhiệm cuối cùng về nội dung, không được chuyển giao quyền quyết định nội dung dưới bất kỳ hình thức nào", đại biểu Yến Nhi nhấn mạnh.


Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP.HCM) và đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP Hải Phòng). Ảnh: Media Quốc hội.
Luật hóa rõ cơ chế kiểm soát 3 lớp đối với xuất bản phẩm đặc thù
Cùng thảo luận, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP.HCM) cho rằng, dự thảo đang hình thành cơ chế kiểm soát 3 lớp đối với một số nhóm đề tài đặc thù, trong đó, nhà xuất bản thẩm định, cơ quan chủ quản phê duyệt kế hoạch và cơ quan quản lý nhà nước thẩm định, cho ý kiến trước khi phát hành.
Đại biểu cho rằng việc tiền kiểm đối với các nội dung đặc biệt quan trọng như chủ quyền quốc gia, bản đồ lãnh thổ, lịch sử dân tộc, đường lối của Đảng là cần thiết. Tuy nhiên, luật cần làm rõ danh mục, tiêu chí xác định, thời hạn xem xét và trách nhiệm của cơ quan thẩm định.
Theo đó, cần quy định cụ thể thời gian xử lý tối đa, trách nhiệm khi cơ quan có thẩm quyền không trả lời đúng hạn, cùng quyền giải trình và yêu cầu xem xét lại của nhà xuất bản.
Đại biểu kiến nghị tiền kiểm chỉ áp dụng với danh mục hẹp, dựa trên tiêu chí rủi ro rõ ràng. Với phần lớn xuất bản phẩm, cần chuyển sang hậu kiểm thực chất, gắn với trách nhiệm của nhà xuất bản, lưu chiểu điện tử và quản lý theo mức độ rủi ro.
"Nếu gọi là hậu kiểm thì thực sự phải là hậu kiểm. Còn tiền kiểm đối với nhóm đặc biệt thì chính luật phải xác định thật hẹp, thật minh bạch, có thời hạn", đại biểu Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh.
Đồng tình với việc tăng cường kiểm soát đối với xuất bản phẩm đặc thù, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP Hải Phòng) cho rằng, những nội dung liên quan đến chủ quyền quốc gia, lịch sử dân tộc, lãnh tụ và các vấn đề đặc biệt nhạy cảm cần được kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Tuy nhiên, để tránh khoảng trống pháp lý, đại biểu đề nghị luật quy định nguyên tắc, tiêu chí cơ bản xác định xuất bản phẩm thuộc diện kiểm soát đặc biệt và thời hạn tối đa để cơ quan quản lý đưa ra ý kiến.
Trường hợp cần kéo dài thời gian xử lý, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do và chỉ được gia hạn trong thời hạn nhất định.
"Có như vậy mới vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ nội dung nhạy cảm, vừa bảo đảm trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước", đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh.
Đồng tình với hướng giảm tiền kiểm, tăng trách nhiệm và hậu kiểm, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn TP Huế) đề nghị bổ sung quy định cho phép cơ quan có thẩm quyền yêu cầu tạm dừng phát hành khi phát hiện dấu hiệu rõ ràng về vi phạm, với trình tự và thời hạn cụ thể do luật quy định.

Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh. Ảnh: Media Quốc hội.
Cuối phiên thảo luận, giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo luật kế thừa quy định của Luật Xuất bản năm 2012 về việc nộp xuất bản phẩm lưu chiểu cho cơ quan quản lý nhà nước chậm nhất 10 ngày trước khi phát hành.
Đồng thời, dự thảo bổ sung cơ chế kiểm soát 3 vòng như đại biểu đã nêu đối với những nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm như lãnh tụ, lịch sử dân tộc, chiến tranh cách mạng, danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước... và giao Chính phủ quy định.
Bộ trưởng nhấn mạnh, quy định lưu chiểu 10 ngày trước khi phát hành không đồng nghĩa nhà xuất bản phải chờ đủ 10 ngày mới được phát hành. Quy định này nhằm xác định trách nhiệm của nhà xuất bản đối với xuất bản phẩm đưa ra thị trường, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý nhà nước xử lý kịp thời nếu phát hiện vi phạm.
Đối với đề nghị của các đại biểu về danh mục, tiêu chí, thời hạn và thẩm quyền trong cơ chế kiểm soát 3 vòng, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu để quy định phù hợp, bảo đảm chặt chẽ nhưng khả thi.
Liên quan đến công tác quản lý nhà nước, công tác kiểm tra, giám sát được một số đại biểu quan tâm, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu để làm rõ thêm tại Điều 6 về công tác quản lý nhà nước đối với xuất bản.









![[VIDEO] CPI bất ngờ giảm 0,12% trong tháng 7 vì giá xăng dầu lao dốc](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w250_r3x2/2026_08_09_180_55795179/7ca059c71d8cf4d2ad9d.jpg)