Tăng cường hợp tác trao đổi lý luận giữa Tư tưởng Hồ Chí Minh với Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro tại Việt Nam và Cuba trong thời gian tới

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam làm việc với Đoàn Trung tâm Fidel Castro Ruz (Cộng hòa Cuba) do Tiến sĩ René González Barrios, Giám đốc Trung tâm làm Trưởng đoàn, nhân dịp Đoàn sang thăm và làm việc tại Việt Nam vào ngày 18/5/2026. (Ảnh: Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam)

Do đó, việc tăng cường hợp tác trao đổi lý luận giữa Đảng Cộng sản Việt Nam với Đảng Cộng sản Cuba về Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro có ý nghĩa rất quan trọng đối với cách mạng hai nước thời gian tới.

Nền tảng lý luận của Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro

Để hiểu rõ tầm quan trọng của Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro đối với cách mạng mỗi nước, chúng ta cần làm rõ những giá trị của hệ tư tưởng lý luận này.

Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện về cách mạng Việt Nam, là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Marx-Lenin vào điều kiện thực tiễn của cách mạng Việt Nam thông qua sự kết hợp giữa truyền thống văn hóa tốt đẹp hàng nghìn năm của dân tộc với tinh hoa văn hóa của nhân loại và thời đại.

Nói về Tư tưởng Hồ Chí Minh, vào tháng 12/1923, nhà thơ Xô Viết Osip Mandelstam đã khẳng định rằng: “Từ Nguyễn Ái Quốc tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóa châu Âu, mà có lẽ là một nền văn hóa của tương lai”. Nhận xét này đã cho thấy giá trị và tầm quan trọng của Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ đối với cách mạng Việt Nam mà còn với cách mạng thế giới, nhất là đối với phong trào cộng sản, công nhân quốc tế, phong trào cánh tả và các nước xã hội chủ nghĩa, các lực lượng yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Bởi giá trị của nó vượt qua thời gian, không gian đến với toàn nhân loại. Tại Kỳ họp lần thứ 24 (1987), UNESCO đã vinh danh Chủ tịch Hồ Chí Minh là Anh hùng giải phóng dân tộc - Danh nhân văn hóa thế giới.

Còn Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro là sự kết hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo giữa chủ nghĩa Marx-Lenin với tư tưởng yêu nước, tiến bộ của người anh hùng Jose Marti vào thực tiễn cách mạng ở Cuba, Mỹ Latinh và thế giới. Hệ tư tưởng đóng một vai trò quan trọng đối với công tác xây dựng đảng, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế của nhân dân Cuba và thúc đẩy xây dựng một trật tự quốc tế hòa bình, công bằng, bình đẳng cho mọi quốc gia, dân tộc trên thế giới dựa trên tuyên ngôn về nhân quyền của Liên hợp quốc (1946).

Đánh giá về Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro, nguyên Chủ tịch Cuba Raul Castro đã từng nhận xét: “Fidel là Fidel, không ai thay thế được Fidel. Chúng tôi sẽ tiếp tục tham vấn ý kiến của đồng chí trong những vấn đề quan trọng của đất nước bất chấp việc đồng chí đã chính thức nghỉ hưu” và điều này, cũng phù hợp với nhận xét của nhà văn Colombia về Fidel rằng: “Một điều chắc chắn là: dù ở đâu, trong hoàn cảnh nào và với ai, Fidel Castro luôn hướng đến chiến thắng. Thái độ của ông đối với thất bại, ngay cả trong những việc nhỏ nhặt nhất của cuộc sống thường nhật, dường như tuân theo một logic riêng: ông thậm chí không thừa nhận nó, và ông không có một giây phút bình yên nào cho đến khi ông xoay chuyển được tình thế và biến nó thành chiến thắng. Không ai có thể ám ảnh hơn ông khi ông đã quyết tâm tìm ra sự thật đến cùng”.

Như vậy, có thể khẳng định rằng, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro là những hệ tư tưởng có sự kế thừa nền tảng tư tưởng của các nhà cách mạng tiền bối, quốc tế và mỗi nước như: Marx, Engels, Lenin, Jose Marti nhưng lại có sự kết hợp chặt chẽ, nhuần nhuyễn giữa tinh hoa văn hóa dân tộc mỗi nước và các giá trị của nền văn minh nhân loại tiến bộ. Đây chính là điểm chung, xuyên suốt giữa hai hệ tư tưởng này và tạo ra giá trị vĩnh hằng, riêng có, giúp cho cách mạng mỗi nước tự đổi mới, tự chỉnh đốn trong mỗi thời kỳ và giai đoạn cách mạng của mỗi nước”.

Đại biểu tham dự hội thảo khoa học "Đồng chí Fidel Castro - Lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Cuba, chiến sĩ quốc tế kiên cường, người bạn lớn của nhân dân Việt Nam" do Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức ngày 3/8/2026. (Ảnh: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh)

Tầm quan trọng của Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro đối với sự phát triển cách mạng của Việt Nam và Cuba

Với tầm quan trọng của Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro, có thể khẳng định rằng, trong hiện tại và thời gian tới, các hệ tư tưởng này vẫn tiếp tục làm kim chỉ nam, sợi chỉ đỏ xuyên suốt, nền tảng, động lực quan trọng và quyết định đến tương lai và sự phát triển của cách mạng Việt Nam và Cuba. Bởi đúng như Marx đã từng nhận định trong Tuyên ngôn Đảng Cộng sản năm 1848 rằng: Cùng với thời gian, giá trị vĩnh hằng của chủ nghĩa xã hội khoa học và các hệ tư tưởng được khởi sinh từ chủ nghĩa xã hội khoa học sẽ luôn có giá trị và trường tồn với thời gian. Nhưng sự trường tồn này chỉ có được nếu như các nhà nước, chính quyền kiên định với nền tảng tư tưởng dựa trên điều kiện và hoàn cảnh lịch sử thực tiễn cách mạng của mỗi nước.

Nhận định này hoàn toàn đúng đối với sự phát triển của cách mạng Việt Nam và Cuba trong thời gian tới. Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro sẽ giúp Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản Cuba duy trì nền tảng tư tưởng trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành đất nước, kiên quyết đấu tranh và ngăn chặn những luồng tư tưởng độc hại thông qua mạng xã hội của các thế lực phản động trong và ngoài nước.

Thêm vào đó, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro còn giúp Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản Cuba kiên định xây dựng chủ nghĩa xã hội trong điều kiện cách mạng mới ở mỗi nước, tránh rơi vào tình trạng tả khuynh, giáo điều như các đảng cộng sản ở Liên Xô, Đông Âu đã gặp phải trong quá khứ. Đồng thời, không bị rơi vào xu hướng cải lương trong đường lối lãnh đạo cách mạng. Không những vậy, các hệ tư tưởng này, còn giúp Việt Nam và Cuba ổn định chính trị, bảo đảm tập trung phát triển kinh tế, xây dựng nền quốc phòng và an ninh vững mạnh, không bị động bất ngờ và bị lôi kéo bởi các thế lực nước lớn bên ngoài.

Các hệ tư tưởng này còn giúp Việt Nam và Cuba xây dựng đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, không phân biệt bạn-thù theo phương châm “thế giới đại đồng” mà Mác và Lênin đã đề ra. Đồng thời, tạo nền tảng, cơ sở giúp cho cách mạng mỗi nước vững bước tiến lên trong quá trình hội nhập quốc tế dựa theo phương châm “hòa nhập nhưng không hòa tan”, “đổi mới nhưng không đổi màu”, tránh rơi vào tình trạng bị động, mất phương hướng trong chính sách, dẫn đến những tác động tiêu cực trong phát triển kinh tế-xã hội.

Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro còn giúp cách mạng Việt Nam và Cuba xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, an ninh nhân dân vững mạnh, giúp cho cách mạng mỗi nước có thể hợp tác quốc phòng đa phương với các đối tác trong quan hệ quốc tế trên cơ sở lấy lợi ích quốc gia dân tộc làm ưu tiên, chủ quyền quốc gia là vĩnh viễn, nhưng cũng tôn trọng lợi ích hợp pháp, chính đáng của các quốc gia láng giềng và bạn bè quốc tế theo quan điểm “Giúp bạn là tự giúp mình” hay “Hãy tự cứu mình trước khi trời cứu”. Thêm vào đó, những nền tảng tư tưởng lý luận này, còn giúp Đảng Cộng sản và cách mạng mỗi nước có thể nắm bắt những diễn biến phức tạp từ môi trường quốc tế, nhất là từ chính sách của các nước lớn đối với đất nước mình để có thể chủ động đề ra các chính sách phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh.

Đại biểu chụp tại trường quay S1, Trung tâm Phát thanh Truyền hình Quân đội, trong buổi công chiếu Tập 6 bộ phim tài liệu Hai trái tim chung nhịp đập có tựa đề "Fidel Castro-Hồ Chí Minh: Tầm nhìn cách mạng" ngày 11/8/2026. (Ảnh: Truyền hình Quốc phòng Việt Nam)

Giải pháp tăng cường trao đổi lý luận giữa Tư tưởng Hồ Chí Minh với Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro tại Việt Nam và Cuba trong thời gian tới

Để Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro tiếp tục làm nền tảng tiếp tục dẫn dắt cách mạng Việt Nam, Cuba phát triển vững mạnh trong thời gian tới, có thể đưa ra một số giải pháp như sau:

Hiện nay, việc nghiên cứu, phát triển, học tập Tư tưởng Hồ Chí Minh và triển khai, phổ biến hệ tư tưởng này đến Cuba đã và đang triển khai một cách đồng bộ và toàn diện. Minh chứng là, nhân dịp kỷ niệm 135 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2025), bộ môn nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được mở tại Khoa Triết học, Lịch sử và Xã hội học - Đại học La Habana, Cuba. Điều này, sẽ giúp cho các thế hệ trẻ và nhân dân Cuba, Việt Nam hiểu rõ hơn về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng cách mạng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Fidel Castro, người bạn lớn của nhân dân Cuba và là lãnh tụ kính yêu của nhân dân Việt Nam và các dân tộc yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Đồng thời, cũng đưa Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro vào nghiên cứu, giảng dạy tại các học viện, trường đại học của Việt Nam như: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Hành chính, Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam…

Để Tư tưởng Hồ Chí Minh và Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro tiếp tục lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội Cuba và Việt Nam nhất là đối với thế hệ trẻ, có thể đưa ra một số giải pháp sau:

(1) Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng, nhất là cán bộ trẻ, sinh sau chiến tranh của Cuba và Việt Nam để họ hiểu hơn những giá trị và tầm quan trọng của Tư tưởng Hồ Chí Minh, Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro đối với cách mạng Việt Nam, Cuba nói riêng, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở mỗi nước và trên toàn thế giới nói chung. Từ đó, giúp cho các hệ tư tưởng này lan tỏa sâu rộng hơn nữa trong xã hội mỗi nước theo tinh thần đoàn kết quốc tế mà lãnh tụ hai nước đã từng đề cập.

(2) Giữa Tư tưởng Hồ Chí Minh với Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro đều có điểm chung đó là nhấn mạnh tầm quan trọng của tinh thần đoàn kết quốc tế, đoàn kết dân tộc, đấu tranh chống kẻ thù chung, xây dựng xã hội công bằng, bình đẳng, không có người bóc lột người. Do đó, Việt Nam và Cuba cần phối hợp đưa hệ tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh và tư tưởng cách mạng quốc tế của Fidel vào chương trình giáo dục phổ thông và đại học tại các trường học của Cuba. Việt Nam giúp nhân dân Cuba đứng vững trước các chính sách bao vây cấm vận của Mỹ và các thế lực thù địch, từng bước thoát khỏi thế bao vây cô lập về kinh tế, chính trị, ngoại giao như hiện nay và giúp Việt Nam từng bước thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội dựa trên tầm nhìn 100 năm mà Đại hội Đảng lần thứ XIII đã đề ra.

(3) Tư tưởng Hồ Chí Minh với Tư tưởng lãnh tụ lịch sử Fidel Castro đều có điểm chung là nhấn mạnh đến tầm quan trọng của giáo dục-đào tạo, văn hóa và xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa ở mỗi nước. Do đó, hai nước cần phối hợp với nhau đưa bộ môn Tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh, đạo đức Hồ Chí Minh và nhân văn Fidel vào nghiên cứu, giảng dạy tại các trường đại học, học viện của Việt Nam và Cuba.

(4) Giữa hai hệ tư tưởng này có điểm chung là nhấn mạnh và làm sâu sắc vai trò của công tác xây dựng chỉnh đốn đảng trong xây dựng chính quyền cách mạng ở mỗi nước. Bởi không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng, không có tư tưởng đúng, thì không có đường lối đúng. Do đó, Việt Nam cần phối hợp với Cuba đưa bộ môn xây dựng Đảng theo Tư tưởng Hồ Chí Minh và xây dựng chính quyền cách mạng mới của Fidel vào giảng dạy, nghiên cứu tại các trường đại học, học viện của mỗi nước.

(5) Hai hệ tư tưởng này đều coi học thuyết chiến tranh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân là nền tảng quan trọng để bảo vệ và xây dựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ở mỗi nước. Do đó, Việt Nam và Cuba cần đưa bộ môn Nghệ thuật quân sự Hồ Chí Minh và Quan điểm đấu tranh vũ trang của Fidel vào giảng dạy tại các trường Quân sự, an ninh của mỗi nước.

(6) Cả hai hệ tư tưởng này đều coi con người là trung tâm trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội mỗi nước, nhất là về an sinh xã hội và xây dựng chủ nghĩa xã hội mỗi nước. Do đó, Việt Nam và Cuba cần đưa bộ môn Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tư tưởng ngoại giao y tế của Fidel vào nghiên cứu, giảng dạy tại các trường Đại học Dược, Đại học Y, Học viện Quân y, Đại học Y tế cộng đồng… của mỗi nước.