Tăng cường liên thông, phối hợp giám sát, phản biện chính sách ở cơ sở Bài cuối: 'Chìa khóa' phát huy dân chủ, huy động trí tuệ xã hội

Thiết lập mạng lưới thông tin giám sát cơ sở

Theo đó, một trong những giải pháp tiên quyết nâng cao hiệu quả giám sát và phản biện chính sách là thiết lập cơ chế phối hợp rõ ràng, thống nhất và thường xuyên giữa HĐND với Ủy ban MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể Nhân dân.

Cử tri tại điểm cầu UBND phường Hải Châu, TP. Đà Nẵng phát biểu ý kiến tại Diễn đàn “Lắng nghe dân nói” do HĐND phường phối hợp tổ chức dưới hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Ảnh: Thùy Trang

Để thực hiện được yêu cầu trên, Thường trực HĐND phường Hải Châu đề xuất cần xây dựng mẫu quy chế phối hợp ba bên giữa Thường trực HĐND - Ủy ban MTTQ - UBND phường. Trong đó, có nội dung cụ thể về phối hợp giám sát và phản biện xã hội, xác định rõ trách nhiệm từng bên trong tiếp nhận, xử lý và phản hồi kết quả giám sát. Cùng với đó, thiết lập “mạng lưới thông tin giám sát cơ sở” kết nối giữa đại biểu HĐND, các tổ chức đoàn thể, tổ dân phố, khu dân cư để nắm bắt sớm phản ánh của người dân. Qua đó, các vấn đề bức xúc xã hội sẽ được chuyển đến HĐND nhanh chóng, chính xác, làm cơ sở cho hoạt động giám sát chuyên đề hoặc chất vấn tại kỳ họp.

Tăng cường phối hợp giám sát chuyên đề liên ngành. Mỗi năm, Thường trực HĐND phường tổ chức ít nhất 1- 2 cuộc giám sát có sự tham gia của các tổ chức đoàn thể. Cách làm này vừa huy động được tri thức và sức mạnh xã hội, vừa bảo đảm tính khách quan, toàn diện trong đánh giá thực thi chính sách. Kết hợp với định kỳ trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu giám sát. Các báo cáo giám sát của HĐND, Mặt trận và đoàn thể nên được tổng hợp, cập nhật chung trên một nền tảng điện tử của địa phương, phục vụ cho công tác phân tích, theo dõi và xây dựng kiến nghị đồng bộ.

Triển khai “Bản đồ số giám sát địa bàn”

Trong thời đại công nghệ, Theo Thường trực HĐND phường Hải Châu, đổi mới phương thức giám sát không thể tách rời chuyển đổi số. Ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ giúp rút ngắn quy trình, tăng tính minh bạch, mà còn tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát chính quyền chủ động hơn.

Vì vậy, cần xây dựng hệ thống “Giám sát và phản hồi điện tử của HĐND cơ sở”, cho phép các tổ chức đoàn thể, đại biểu, cử tri gửi phản ánh, kiến nghị, hình ảnh, video minh chứng qua nền tảng trực tuyến; kết quả xử lý được cập nhật công khai, minh bạch. Triển khai “Bản đồ số giám sát địa bàn” trên nền GIS hoặc các công cụ đơn giản (như Google Maps cộng đồng), giúp theo dõi trực quan tình hình trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, hạ tầng, điểm nóng an sinh xã hội… qua thời gian thực. Cùng với đó, phát triển kho dữ liệu mở phục vụ giám sát, tích hợp thông tin về ngân sách, đầu tư công, quy hoạch, quản lý dân cư, hộ nghèo, người có công... nhằm tạo cơ sở dữ liệu minh bạch cho HĐND và Nhân dân cùng giám sát.

Thúc đẩy mô hình “Kỳ họp không giấy” và “Báo cáo giám sát điện tử”, ứng dụng phần mềm quản lý văn bản và biểu quyết trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, tăng hiệu quả phân tích dữ liệu. Cùng với đó, xây dựng kênh tương tác số giữa đại biểu HĐND và cử tri thông qua mạng xã hội chính thống, cổng thông tin điện tử hoặc ứng dụng di động, để việc tiếp xúc cử tri được thực hiện thường xuyên, linh hoạt và mang tính tương tác đa chiều.

Bồi dưỡng kỹ năng phân tích dữ liệu, giám sát dựa trên bằng chứng

Trong Kỷ nguyên mới, đại biểu HĐND không chỉ là người đại diện ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, mà còn là người hoạch định chính sách có tư duy số, năng lực phân tích và phản biện độc lập. Đáp ứng yêu cầu đó, thực tiễn đặt ra yêu cầu cần đẩy mạnh việc bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng phân tích dữ liệu và giám sát dựa trên bằng chứng cho đại biểu HĐND, nhất là đại biểu kiêm nhiệm. Có thể tổ chức tập huấn chuyên đề về sử dụng các công cụ số, phần mềm khảo sát, quản trị dữ liệu, công cụ trực quan hóa. Khuyến khích đại biểu HĐND chủ động nghiên cứu, cập nhật tri thức về quản trị công, công nghệ, kinh tế số, chính quyền điện tử; hình thành văn hóa làm việc khoa học, dựa trên số liệu và bằng chứng thực tiễn.

Một yêu cầu đặt ra nữa là hoàn thiện thể chế và cơ chế phản biện chính sách tại địa phương. Cơ chế phản biện cần được thể chế hóa rõ ràng trong Quy chế hoạt động của HĐND cơ sở, bảo đảm mọi chính sách, đề án lớn đều có quy trình tham vấn, lấy ý kiến các tổ chức, đoàn thể và cử tri.

Thường trực HĐND phường Hải Châu kiến nghị việc Ban hành quy trình phản biện chính sách cấp phường gồm 4 bước: (1) Thông báo công khai dự thảo chính sách; (2) Tổ chức phản biện rộng rãi, đa chiều; (3) Tổng hợp, tiếp thu, phản hồi; (4) Giám sát kết quả thực hiện sau phản biện. Thường trực HĐND chủ trì điều phối hoạt động phản biện, bảo đảm ý kiến từ Mặt trận và các đoàn thể được tiếp thu nghiêm túc, có phản hồi bằng văn bản. Đưa kết quả phản biện xã hội vào nội dung giám sát định kỳ của HĐND, xem đó là tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý, điều hành của UBND và trách nhiệm giải trình của các cơ quan liên quan.

Bảo An