Tăng cường phối hợp, phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ
Ngày 20-11, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo “Giải pháp tăng cường hoạt động phối hợp giữa các Hội ngành toàn quốc và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam”, nhằm đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp, phát huy nguồn lực trí thức khoa học và công nghệ trong giai đoạn mới.

Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Ngọc Linh. Ảnh: Thu Hằng
Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) Việt Nam Phạm Ngọc Linh cho biết, thời gian qua, công tác phối hợp giữa cơ quan Trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam và các Hội ngành toàn quốc đạt nhiều kết quả tích cực. Các Hội ngành đã tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các dự án luật, chương trình, đề án lớn của Đảng và Nhà nước; đồng thời đóng góp vào hoạt động phổ biến kiến thức, tôn vinh trí thức, thúc đẩy sáng tạo kỹ thuật và hợp tác quốc tế.
Tuy nhiên, sự kết nối, chia sẻ thông tin chưa đồng bộ, thường xuyên; một số hoạt động còn mang tính vụ việc, thiếu liên thông chiến lược dài hạn. Việc huy động chuyên gia của các Hội ngành tham gia nhiệm vụ chung đôi khi còn bị động. Cơ chế phân công trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực và hành lang pháp lý cho hoạt động phối hợp liên ngành cũng còn những bất cập.
Ông Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh, quan hệ giữa Liên hiệp Hội Việt Nam và các Hội ngành toàn quốc cần vượt ra khỏi sự liên kết về tổ chức hành chính, trở thành hệ sinh thái trí tuệ thống nhất, tương hỗ và cộng hưởng sức mạnh. Liên hiệp Hội Việt Nam cần phát huy vai trò cầu nối, đầu mối điều phối; các Hội ngành chủ động đóng góp tri thức chuyên sâu vào những nhiệm vụ chung.
Làm rõ thực trạng, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam, Chủ nhiệm nhiệm vụ Nguyễn Quyết Chiến cho biết, Quy chế phối hợp ban hành kèm theo Quyết định số 350/QĐ-LHHVN ngày 10-4-2019 đã xác định 8 nhóm nội dung phối hợp, từ tham gia xây dựng chủ trương, chính sách, thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ, tư vấn phản biện đến phổ biến kiến thức, hợp tác quốc tế và đào tạo cán bộ hội.

Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến. Ảnh: Thu Hằng
Sau hơn 7 năm triển khai, Liên hiệp Hội Việt Nam đã phát huy vai trò tập hợp, kết nối, điều phối và hỗ trợ hoạt động của các Hội ngành. Tuy nhiên, kết quả phối hợp chưa đồng đều, chưa tương xứng với tiềm năng của toàn hệ thống. Khảo sát bước đầu đối với 22/92 Hội ngành toàn quốc cho thấy, 14 đơn vị (63,6%) đánh giá hiệu quả phối hợp ở mức tốt và rất tốt; 8 đơn vị (36,4%) đánh giá ở mức trung bình và kém. Đây là kết quả khảo sát tại các đơn vị tham gia, chưa đại diện cho toàn bộ các Hội ngành.
Theo ông Nguyễn Quyết Chiến, những hạn chế chủ yếu là việc cụ thể hóa Quy chế thành chương trình, kế hoạch thường xuyên chưa đồng bộ; trao đổi thông tin, nắm bắt nhu cầu và phản hồi kiến nghị có lúc chưa kịp thời; huy động nguồn lực, tổ chức nhiệm vụ chung còn hạn chế. Vì vậy, giai đoạn 2026-2031 cần chuyển từ phối hợp mang tính trao đổi thông tin, tham gia các hoạt động riêng lẻ sang liên kết có mục tiêu, chương trình, phân công trách nhiệm và sản phẩm cụ thể. Cơ chế phối hợp phải bảo đảm vai trò điều phối của Liên hiệp Hội Việt Nam, đồng thời tôn trọng tính chủ động, tự chủ và đặc thù của từng Hội ngành.
Từ thực tiễn hoạt động, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nước và Môi trường Việt Nam Phạm Thị Xuân đề xuất hoàn thiện cơ chế điều phối, chia sẻ thông tin hai chiều; duy trì giao ban định kỳ và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia dùng chung để huy động đúng người, đúng việc. Đặc biệt, cần tăng cường phối hợp trong tư vấn, phản biện và giám định xã hội, có cơ chế tiếp thu, phản hồi rõ ràng đối với các ý kiến của đội ngũ trí thức.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Thu Hằng
Cùng quan điểm cần đổi mới phương thức phối hợp, GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn và Vệ sinh lao động Việt Nam đề xuất tổ chức phối hợp theo cụm chuyên ngành, hình thành các chương trình nghiên cứu liên ngành thay cho những hoạt động riêng lẻ. Ông cũng kiến nghị xây dựng nền tảng số kết nối dữ liệu chuyên gia, kết quả nghiên cứu; tăng cường liên kết giữa Hội ngành toàn quốc với Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố. Bên cạnh đó, cần tháo gỡ vướng mắc về cơ chế tài chính, định mức chi tiêu và chính sách đãi ngộ đối với trí thức tham gia tư vấn, phản biện, giám định xã hội.
Các ý kiến tại hội thảo là cơ sở để Ban Chủ nhiệm nhiệm vụ bổ sung luận cứ khoa học, tổng kết thực tiễn, hoàn thiện báo cáo kiến nghị với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Qua đó, góp phần đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của các hội trí thức từ Trung ương đến địa phương, phát huy sức mạnh tổng hợp của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

