Tăng cường phòng, chống dịch bệnh Lở mồm long móng serotype A trên địa bàn tỉnh

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, dịch bệnh LMLM được phát hiện và ghi nhận tại các xóm Lũng Phiắc và Long Giang, xã Đàm Thủy từ ngày 3/6/2026 và tại xóm Bản Mới, xã Trùng Khánh ngày 8/6/2026. Kết quả kiểm tra cho thấy mẫu bệnh phẩm dương tính với bệnh LMLM serotype A, đây là type vi rút LMLM đã không xuất hiện tại nước ta từ năm 2018 đến nay.

Số gia súc mắc bệnh LMLM type A tính đến ngày 8/6/2026 là 27 con (trong đó, 1 con lợn và 13 con trâu của 7 hộ chăn nuôi thuộc 2 xóm Lũng Phiắc, Long Giang, xã Đàm Thủy; 13 con/3 hộ tại xóm Bản Mới, xã Trùng Khánh). Ngoài ra, theo thông tin từ UBND xã Nghiên Loan, tỉnh Thái Nguyên, ngày 6/6/2026, Cục Chăn nuôi và Thú y đã tiến hành lấy mẫu giám sát 10 con bò tại chợ Nghiên Loan (bò do thương lái thuê cơ sở Mã Hoành chăm sóc). Kết quả phân tích, có 2/10 con bò tại cơ sở Mã Hoành có dương tính với bệnh LMLM type A. Tuy nhiên, trong ngày 7/6/2026, thương lái đã chuyển toàn bộ 20 con trâu, bò (bao gồm cả 2/10 con đã lấy mẫu giám sát dương tính với bệnh LMLM type A) sang địa bàn tỉnh Cao Bằng (Chợ Trà Lĩnh).

Trước tình hình trên, dịch bệnh LMLM đã xảy ra trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, nguy cơ dịch bệnh tiếp tục phát sinh là rất cao, nếu không được kiểm soát, ngăn chặn kịp thời sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất ngành nông nghiệp và trực tiếp là người chăn nuôi. Để chủ động kiểm soát và xử lý dứt điểm ổ dịch, ngăn chặn dịch bệnh phát sinh và lây lan diện rộng; thực hiện chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Công văn số 5980/BNNMT-CNTY ngày 9/6/2026 về việc phòng, chống dịch bệnh LMLM trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành liên quan và địa phương khẩn trương, nghiêm túc triển khai ngay các biện pháp phòng, chống bệnh LMLM theo quy định của pháp luật về Thú y, các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh. Với xã đang có dịch (xã Đàm Thủy, xã Trùng Khánh) thực hiện công bố dịch bệnh động vật theo quy định, trong đó xác định rõ vùng có dịch, vùng bị uy hiếp, vùng đệm và các biện pháp áp dụng tương ứng. Khoang vùng, xử lý dứt điểm không để dịch bệnh lây lan. Chủ tịch UBND xã chịu trách nhiệm trước pháp luật và Chủ tịch UBND tỉnh về công tác phòng chống dịch bệnh LMLM trên địa bàn xã quản lý. Khoanh vùng, xử lý ổ dịch, rà soát, thống kê chính xác số hộ chăn nuôi, số gia súc mắc bệnh, nghi mắc bệnh và tổng đàn gia súc thuộc khu vực ổ dịch, vùng bị uy hiếp và vùng đệm để chủ động theo dõi, giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh; thực hiện báo cáo diễn biến dịch bệnh hàng ngày về Sở Nông nghiệp và Môi trường (qua Chi cục Chăn nuôi) để tổng hợp báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh theo quy định.

Các địa phương chỉ đạo các hộ chăn nuôi duy trì vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại chăn nuôi hằng ngày, đảm bảo phòng bệnh cho đàn vật nuôi.

Quản lý chặt chẽ hộ có lợn dương tính với vi rút LMLM tại xóm Lũng Phiắc, xã Đàm Thủy; kiểm soát chuồng nuôi, dụng cụ, chất thải, người chăm sóc, phương tiện ra vào; duy trì vệ sinh, tiêu độc, khử trùng hằng ngày sau khi đã tiêu hủy lợn mắc bệnh. Cách ly tuyệt đối 1 con lợn nái đang chửa còn lại; theo dõi lâm sàng hằng ngày, lấy mẫu xét nghiệm theo hướng dẫn; không vận chuyển, mua bán, giết mổ, di chuyển lợn mẹ và lợn con sau khi đẻ khi chưa có đánh giá nguy cơ của cơ quan thú y. Rà soát tổng đàn gia súc mẫn cảm tại xóm Lũng Phiắc và Long Giang, xã Đàm Thủy, xóm Bản Mới, xã Trùng Khánh; lập danh sách hộ chăn nuôi, số lượng gia súc, tình trạng tiêm phòng, biểu hiện lâm sàng, lịch sử mua bán, vận chuyển trong tối thiểu 21 ngày.

Rà soát, theo dõi toàn bộ các hộ có gia súc biểu hiện nghi LMLM, hộ chưa tiêm phòng, hộ có gia súc đã được điều trị và các đàn có liên quan dịch tễ trên địa bàn toàn xã. Kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý không để dịch bệnh lây lan. Cách ly gia súc mắc bệnh, nghi mắc bệnh, đã từng có biểu hiện bệnh hoặc có liên quan dịch tễ; không thả gia súc mắc bệnh, nghi mắc bệnh ra đồng cỏ, bãi chăn thả chung; không mua bán, vận chuyển, giết mổ khi chưa có hướng dẫn của cơ quan thú y.

Tổ chức thực hiện vệ sinh, tiêu độc, khử trùng hằng ngày tại các hộ có lợn, trâu mắc bệnh, khu vực chuồng nuôi, lối ra vào, dụng cụ, phương tiện, bãi chăn thả, điểm tập kết phân, chất thải, khu vực có nguy cơ và các địa điểm có nguy cơ phát tán mầm bệnh. Thành lập các trạm, chốt, tổ phòng, chống dịch tạm thời để kiểm soát chặt chẽ việc mua bán, vận chuyển, giết mổ gia súc bệnh, nghi bệnh, gia súc có 3 liên quan dịch tễ; xử lý nghiêm trường hợp giấu dịch, bán chạy, vận chuyển gia súc không rõ nguồn gốc hoặc không chấp hành biện pháp phòng, chống dịch.

Rà soát tình hình tiêm phòng LMLM tại xã để xây dựng phương án tiêm phòng bổ sung hoặc tiêm phòng khẩn cấp bằng vắc xin có thành phần serotype A theo hướng dẫn của Cục Chăn nuôi và Thú y (do vắc xin đã tiêm phòng type O không bảo hộ đặc hiệu với serotype A). Khẩn trương thống kê số lượng gia súc thuộc đối tượng tiêm phòng bắt buộc, đề xuất nhu cầu vắc xin LMLM type A để tiêm phòng bao vây gửi về Sở Nông nghiệp và Môi trường (Chi cục Chăn nuôi) trong ngày 12/6/2026 để tổng hợp, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

UBND xã Trà Lĩnh, Bảo Lâm, Cần Yên, Lý Bôn và các xã có chợ buôn bán trâu, bò chỉ đạo các phòng chuyên môn chủ động phối hợp với lực lượng chức năng, Ban quản lý Chợ trâu, bò, lập danh sách các thương lái ra vào chợ từ ngày 1/6/2026 đến nay. Yêu cầu các thương lái cung cấp thông tin, nguồn gốc của trâu, bò đem đến chợ giao dịch. Đồng thời, chỉ đạo, yêu cầu Ban quản lý chợ thực hiện tổng vệ sinh, tiêu độc, khử trùng toàn bộ chợ gia súc.

Thực hiện truy xuất nguồn gốc số trâu, bò đến chợ từ ngày 6 - 8/6/2026; trong đó, đối chiếu thông tin nguồn trâu, bò từ cơ sở Mã Hoành (xã Nghiên Loan, tỉnh Thái Nguyên) và các cơ sở thu gom trâu bò đến từ chợ Nghiên Loan đem đến chợ Trà Lĩnh và các chợ trâu, bò khác trên địa bàn để trao đổi, buôn bán. Báo cáo gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 15/6/2026 để tổng hợp, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh.

Chỉ đạo các lực lượng chức năng trên địa bàn tổ chức kiểm tra, kiểm soát vận chuyển động vật mẫn cảm ra, vào địa bàn; nhất là tại các điểm trung chuyển, nơi trao đổi, buôn bán gia súc…; khi phát hiện có gia súc ốm, gia súc nghi mắc bệnh LMLM cần đưa vào khu vực cách ly riêng để hạn chế lây lan dịch bệnh, đồng thời báo cáo chính quyền và cơ quan thú y để lấy mẫu xét nghiệm. Chỉ đạo cơ quan chuyên môn tiến hành lấy mẫu giám sát bệnh LMLM đối với trâu, bò đưa vào chợ. Trong thời gian chờ kết quả phân tích, yêu cầu các chủ hàng có trâu, bò được lấy mẫu không được vận chuyển ra khỏi địa bàn.

Thành lập các Tổ kiểm tra lưu động gồm các lực lượng chức năng đóng trên địa bàn, cán bộ xã, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các trường hợp cố tình buôn bán, vận chuyển gia súc nghi mắc bệnh ra khỏi địa bàn hoặc đưa gia súc từ vùng dịch vào địa bàn tỉnh.

UBND xã Lý Quốc, Đoài Dương; Quang Hán, Quang Trung, Trà Lĩnh chỉ đạo cơ quan chuyên môn, các trưởng xóm tăng cường thông tin, tuyên truyền về nguy cơ lây lan dịch bệnh LMLM, trong đó nguy cơ lây nhiễm LMLM serotype A đến các hộ chăn nuôi trên địa bàn. Thống kê số lượng gia súc cảm 4 nhiễm (trâu, bò, dê, lợn) trong diện tiêm phòng. Đăng ký nhu cầu vắc xin LMLM type A gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường (Chi cục Chăn nuôi) trong ngày 12/6/2026 để tổng hợp báo cáo UBND tỉnh đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp để tiêm phòng bao vây ổ dịch.

Thường xuyên cập nhật thông tin về tình hình dịch bệnh dịch LMLM trên địa bàn; chỉ đạo, giao nhiệm vụ cho phòng, ban, đơn vị chuyên môn cử cán bộ trực tiếp xuống các xóm, tổ dân phố tăng cường công tác giám sát, phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ gia súc mắc bệnh LMLM, báo cáo ngay đến cơ quan thú y để lấy mẫu xét nghiệm, định type vi rút gây bệnh; tiến hành điều tra ổ dịch và thực hiện các biện pháp bao vây, khống chế ổ dịch khi còn ở phạm vi hẹp.

Lập danh sách, theo dõi các tổ chức, cá nhân thường xuyên thu gom, vận chuyển, buôn bán, giết mổ gia súc, các điểm tập kết, trung chuyển, chợ buôn bán gia súc, cơ sở giết mổ, cơ sở chăn nuôi có nhập đàn, xuất đàn thường xuyên để tổ chức giám sát, kiểm tra, cảnh báo và xử lý kịp thời. Tổ chức thực hiện tiêm phòng vắc xin LMLM để tạo miễn dịch chủ động cho đàn gia súc theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Thông tin, tuyên truyền về nguy cơ và tác hại của bệnh LMLM, trong đó bao gồm nguy cơ xâm nhập của vi rút LMLM type A; hướng dẫn người chăn nuôi, cơ sở thu gom, vận chuyển, giết mổ, buôn bán động vật, sản phẩm động vật thực hiện nghiêm các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, vệ sinh, khử trùng, tiêu độc, kiểm soát người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi; không giấu dịch, không mua bán, vận chuyển, giết mổ gia súc mắc bệnh, nghi mắc bệnh và không vứt xác động vật ra môi trường.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo cơ quan chuyên môn chủ động phối hợp với chính quyền cấp xã và các đơn vị liên quan tổ chức giám sát chủ động, giám sát bị động, giám sát dựa trên nguy cơ đối với bệnh LMLM tại các địa bàn có nguy cơ cao như chợ buôn bán gia súc, điểm tập kết, cơ sở thu gom, cơ sở giết mổ, cơ sở chăn nuôi gia súc quy mô lớn. Khi phát hiện gia súc có biểu hiện nghi mắc bệnh LMLM hoặc ổ dịch LMLM có yếu tố dịch tễ bất thường, tổ chức kiểm tra, xác minh, điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm kịp thời để xác định tác nhân gây bệnh, định type/serotype vi rút LMLM, xác định phạm vi nguy cơ và áp dụng ngay các biện pháp bao vây, khống chế ổ dịch.

Tăng cường công tác kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật theo quy định của pháp luật. Phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức giám sát chặt chẽ việc tập kết, buôn bán gia súc và các sản phẩm từ gia súc; xử lý nghiêm những trường hợp vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm động vật trái quy định.

Trên cơ sở đề xuất nhu cầu vắc xin phòng LMLM type của các xã, phường, tham mưu cho UBND tỉnh đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp để triển khai phương án tiêm phòng khẩn cấp, bao vây, khống chế ổ dịch. Phối hợp với UBND các xã, phường tổ chức công tác tiêm phòng vắc xin LMLM cho đàn trâu, bò, dê, lợn trên địa bàn theo định kỳ. Tiếp tục bám nắm địa bàn, theo dõi sát tình hình dịch bệnh LMLM tại xã Đàm Thủy, Trùng Khánh, các xã nguy cơ cao để xây dựng phương án phòng, chống và tiêm phòng khẩn cấp bằng vắc xin có thành phần serotype A theo hướng dẫn của Cục Chăn nuôi và Thú y. Chủ động báo cáo kịp thời, đầy đủ, chính xác tình hình dịch bệnh LMLM trên Hệ thống Quản lý thông tin dịch bệnh động vật (VAHIS) và UBND tỉnh theo quy định.

Các sở, ngành, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương được yêu cầu thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, tăng cường kiểm soát hoạt động vận chuyển động vật qua biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở nhằm ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập và lây lan trên địa bàn tỉnh.