Tăng cường thu nợ bảo hiểm xã hội: Đảm bảo quyền lợi người lao động

Trong quý I, tình trạng nợ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trên địa bàn tỉnh tiếp tục là vấn đề đáng lo ngại. Mặc dù cơ quan chức năng đã triển khai nhiều biện pháp, song số nợ vẫn ở mức cao, kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động (NLĐ) và tính bền vững của hệ thống an sinh xã hội.

Nợ ở mức cao

Theo báo cáo của BHXH tỉnh, đến hết tháng 3, toàn tỉnh có 2.423 đơn vị nợ BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp từ 1 tháng trở lên, với tổng số tiền hơn 305,3 tỷ đồng. Trong đó, khối doanh nghiệp (DN) ngoài quốc doanh chiếm tỷ trọng lớn nhất, với số nợ hơn 218,2 tỷ đồng. Đáng chú ý có tới 661 đơn vị nợ từ 6 tháng trở lên, với tổng số tiền hơn 149 tỷ đồng, đây là nhóm có nguy cơ cao ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi NLĐ, bởi việc chậm đóng kéo dài có thể khiến NLĐ không được giải quyết các chế độ kịp thời. Một số DN có số nợ lớn, kéo dài và thiếu phối hợp với cơ quan BHXH trong việc xử lý nợ như: Công ty TNHH Một thành viên Đóng tàu Nha Trang, Công ty Cổ phần Xây dựng cấp thoát nước số 12, Công ty Cổ phần Khách sạn Bến du thuyền, Công ty TNHH Xây dựng Trường An, Chi nhánh Công ty TNHH Thời trang Hoa In…

Người dân thực hiện thủ tục tại bộ phận một cửa của Bảo hiểm xã hội tỉnh.

Việc chậm đóng, trốn đóng BHXH không chỉ là vấn đề tài chính, mà còn phản ánh ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận DN còn hạn chế. Nợ BHXH kéo dài gây ra nhiều hệ quả tiêu cực, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi chính đáng của NLĐ. Khi DN không đóng hoặc chậm đóng BHXH, NLĐ có thể không được giải quyết các chế độ như: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp hoặc không được chốt sổ BHXH khi nghỉ việc. Trong nhiều trường hợp, NLĐ chỉ phát hiện DN nợ BHXH khi cần làm thủ tục hưởng chế độ. Khi đó, việc xử lý thường kéo dài, gây tâm lý bức xúc và mất niềm tin. Ngoài ra, nợ BHXH còn ảnh hưởng đến cân đối quỹ BHXH, làm giảm hiệu quả chính sách an sinh xã hội.

Tăng cường giải pháp thu và xử lý nợ

Với thực trạng nêu trên, BHXH tỉnh đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm đôn đốc thu nợ và hạn chế phát sinh nợ mới. Ông Phạm Xuân Hải - Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho biết: “Trong thời gian tới, BHXH tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường đôn đốc thu nợ, kiểm tra chuyên ngành; đồng thời phát hành văn bản nhắc nhở đến các đơn vị chậm đóng. Những trường hợp cố tình vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật”.

Hội nghị đối thoại với đơn vị sử dụng lao động do Bảo hiểm xã hội tỉnh tổ chức năm 2025.

Một trong những giải pháp đáng chú ý là việc phối hợp với các ngân hàng để hỗ trợ DN tiếp cận nguồn vốn, qua đó có điều kiện nộp BHXH. Theo đó, các ngân hàng sẽ tạo điều kiện cho DN vay vốn để thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN. Trong bối cảnh lãi suất chậm đóng đang ở mức 0,03%/ngày, việc kéo dài thời gian nợ sẽ khiến số tiền phải trả tăng nhanh, gây thêm áp lực tài chính cho DN. Vì vậy, giải pháp hỗ trợ tài chính được kỳ vọng sẽ giúp DN chủ động hơn trong việc khắc phục nợ. Bên cạnh đó, cơ quan BHXH cũng tổ chức các buổi đối thoại trực tiếp giữa cơ quan quản lý với người sử dụng lao động và NLĐ nhằm tháo gỡ vướng mắc, nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong việc thực hiện chính sách BHXH.

Công tác phối hợp giữa các cơ quan BHXH và các sở, ngành liên quan trong việc nâng cao hiệu quả thu hồi nợ BHXH cũng được triển khai quyết liệt hơn. Trong đó, BHXH tỉnh tăng cường phối hợp với lực lượng công an trong việc phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN; phối hợp với các ngành như thuế, thi hành án dân sự, bộ đội biên phòng, MTTQ và sở, ngành liên quan để triển khai đồng bộ các giải pháp thu nợ. Việc chia sẻ dữ liệu, phối hợp kiểm tra, giám sát giúp nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý vi phạm.

Mặt khác, BHXH tỉnh cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến khích người lao động chủ động theo dõi quá trình tham gia BHXH của mình thông qua ứng dụng VssID - BHXH số. Ứng dụng này cho phép NLĐ kiểm tra quá trình đóng, hưởng BHXH, BHYT, từ đó kịp thời phát hiện các sai sót hoặc vi phạm của DN. Đây được xem là công cụ hữu hiệu giúp tăng tính minh bạch và sự giám sát từ chính người thụ hưởng.