Tăng cường tiếng Việt ở Tà Tổng: Mở cánh cửa tri thức cho trẻ vùng cao

Cô trò Trường Mầm non Tà Tổng trong giờ tăng cường tiếng Việt.

Tạo môi trường để trẻ “học tiếng Việt” mọi lúc, mọi nơi

Tà Tổng là xã vùng cao còn nhiều khó khăn của tỉnh Lai Châu, nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu. Với nhiều trẻ em, tiếng mẹ đẻ là ngôn ngữ giao tiếp chính trong gia đình và cộng đồng. Bởi vậy, khi bắt đầu đến trường mầm non, việc làm quen với tiếng Việt trở thành một trong những yêu cầu quan trọng để trẻ có thể tiếp nhận kiến thức, giao tiếp với giáo viên, bạn bè và chuẩn bị tốt cho những năm học tiếp theo.

Từ thực tế đó, Trường Mầm non Tà Tổng xác định tăng cường tiếng Việt cho trẻ là nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục. Thay vì tạo áp lực để trẻ ghi nhớ máy móc, các giáo viên lựa chọn cách tiếp cận gần gũi, đưa tiếng Việt vào từng hoạt động hằng ngày, giúp trẻ được nghe, được nói và sử dụng tiếng Việt một cách tự nhiên.

Bà Trần Thị Hồng Thúy, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tà Tổng chia sẻ: “Những ngày đầu đến trường, nhiều trẻ còn rụt rè, ít nói, thậm chí chưa hiểu đầy đủ những yêu cầu đơn giản của giáo viên. Sự khác biệt về ngôn ngữ khiến một số em khó diễn đạt mong muốn, nhu cầu của bản thân. Đây là một trong những trở ngại đối với việc tổ chức các hoạt động giáo dục”.

Trẻ ở Trường Mầm non Tà Tổng tự tin trong giờ học tiếng Việt.

Để từng bước tháo gỡ khó khăn, đội ngũ giáo viên Trường Mầm non Tà Tổng chú trọng xây dựng môi trường giao tiếp bằng tiếng Việt trong lớp học. Mỗi hoạt động đều trở thành một cơ hội để trẻ làm quen với từ mới, câu nói mới và cách diễn đạt phù hợp.

Trong giờ học, giáo viên sử dụng tranh ảnh, đồ vật trực quan, mô hình, đồ chơi và những tình huống gần gũi với cuộc sống để giúp trẻ hiểu nghĩa của từ. Với những từ trẻ chưa biết, cô giáo không chỉ giải thích bằng lời mà còn kết hợp động tác, hình ảnh, âm thanh để trẻ dễ hình dung và ghi nhớ.

Các hoạt động kể chuyện, đọc thơ, hát, trò chơi đóng vai, nhận biết đồ vật, gọi tên sự vật được tổ chức thường xuyên. Qua đó, trẻ được luyện khả năng nghe và phát âm, đồng thời từng bước hình thành vốn từ và kỹ năng diễn đạt.

Điều quan trọng là giáo viên không bó hẹp việc tăng cường tiếng Việt trong các tiết học. Trong giờ đón trẻ, giờ chơi, giờ ăn, giờ ngủ hay hoạt động ngoài trời, các cô đều tranh thủ trò chuyện, đặt câu hỏi và khuyến khích trẻ trả lời.

Một câu hỏi đơn giản như “Hôm nay con mặc áo màu gì?”, “Con đang chơi gì?”, “Đây là quả gì?” cũng có thể trở thành một bài học ngôn ngữ. Khi trẻ trả lời chưa đúng, giáo viên nhẹ nhàng sửa lại cách phát âm, cách dùng từ, sau đó khuyến khích trẻ nói lại.

Theo bà Trần Thị Hồng Thúy, tăng cường tiếng Việt cho trẻ cần được thực hiện thường xuyên, kiên trì và phù hợp với đặc điểm từng độ tuổi. Nhà trường xác định đây không phải nhiệm vụ riêng của giáo viên mà cần tạo thành môi trường giao tiếp thường xuyên để trẻ có cơ hội sử dụng tiếng Việt mỗi ngày.

“Muốn trẻ mạnh dạn nói tiếng Việt, trước hết phải tạo cho trẻ môi trường thân thiện và cảm giác an toàn khi giao tiếp. Giáo viên phải kiên trì, gần gũi, động viên để trẻ không sợ nói sai. Mỗi ngày trẻ nói thêm được một vài từ, một vài câu là các em đã có thêm một bước tiến trong quá trình phát triển ngôn ngữ”, bà Trần Thị Hồng Thúy chia sẻ.

Từ quan điểm đó, Ban Giám hiệu nhà trường thường xuyên chỉ đạo giáo viên quan tâm đến khả năng sử dụng tiếng Việt của từng trẻ, từ đó lựa chọn nội dung và phương pháp phù hợp. Những trẻ còn hạn chế về ngôn ngữ được giáo viên hỗ trợ nhiều hơn trong các hoạt động giao tiếp.

Cùng với đó, nhà trường chú trọng xây dựng các góc hoạt động có nhiều hình ảnh, chữ viết và đồ dùng trực quan. Những từ ngữ gần gũi với trẻ được giới thiệu thông qua chủ đề học tập, giúp các em vừa quan sát, vừa nghe, vừa nói và từng bước ghi nhớ.

Từ lớp học đến gia đình, nối dài môi trường tiếng Việt

Tăng cường tiếng Việt ở bậc mầm non không chỉ giúp trẻ giao tiếp tốt hơn mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình học tập sau này. Khi có vốn tiếng Việt phù hợp, trẻ sẽ dễ dàng tiếp nhận hướng dẫn của giáo viên, hiểu nội dung bài học và tự tin tham gia các hoạt động tập thể.

Các hoạt động giáo dục giúp Tiếng Việt đến với trẻ một cách tự nhiên.

Nhận thức được điều này, Trường Mầm non Tà Tổng không ngừng đổi mới các hoạt động giáo dục theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Giáo viên tạo điều kiện để trẻ được nói nhiều hơn, được lựa chọn hoạt động, được thể hiện suy nghĩ và được tương tác với bạn bè.

Các trò chơi tập thể cũng được tận dụng để tăng cơ hội giao tiếp. Trong quá trình chơi, trẻ được gọi tên đồ vật, mô tả hành động, trao đổi với bạn và thực hiện yêu cầu của cô. Nhờ đó, tiếng Việt đến với trẻ một cách tự nhiên, không nặng nề.

Tại các điểm bản, việc tạo môi trường tiếng Việt càng có ý nghĩa khi trẻ có thêm cơ hội thực hành ngay tại gia đình. Giáo viên thường xuyên trao đổi với cha mẹ trẻ về khả năng giao tiếp của con, hướng dẫn phụ huynh những cách đơn giản để cùng nhà trường rèn tiếng Việt cho trẻ.

Tại điểm bản Cao Chải, ông Giàng A Chứ, phụ huynh học sinh, nhận thấy rõ sự thay đổi của con sau thời gian học tập, giao tiếp trong môi trường tiếng Việt tại trường.

Theo ông Chứ, trước đây con còn khá rụt rè, khi gặp người lạ thường ít nói và chưa mạnh dạn trao đổi. Hiện nay, cháu đã tự tin hơn trong giao tiếp, biết chủ động nói chuyện với cô giáo, bạn bè và những người xung quanh.

“Bây giờ cháu mạnh dạn hơn trước. Ở nhà, tôi cũng thường xuyên giao tiếp với cháu bằng tiếng Việt, hỏi cháu hôm nay ở lớp học gì, chơi gì, ăn gì… để cháu có thêm cơ hội nói và nghe tiếng Việt”, ông Giàng A Chứ chia sẻ.

Sự đồng hành của phụ huynh đang góp phần nối dài môi trường tiếng Việt từ lớp học đến gia đình. Khi được nghe và sử dụng tiếng Việt thường xuyên, trẻ có thêm cơ hội củng cố vốn từ, mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ và tự tin hơn trong giao tiếp.

Cô trò Trường Mầm non Tà Tổng với hoạt động âm nhạc.

Bà Trần Thị Hồng Thúy cho rằng, để việc tăng cường tiếng Việt đạt hiệu quả bền vững, cần có sự phối hợp giữa nhà trường, giáo viên và gia đình. Nhà trường xây dựng môi trường giáo dục; giáo viên trực tiếp tổ chức các hoạt động; còn gia đình là nơi trẻ có thêm thời gian thực hành, củng cố những gì đã được học.

Tăng cường tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài đối với giáo dục vùng cao. Với Trường Mầm non Tà Tổng, những nỗ lực hôm nay không chỉ giúp trẻ nói rõ hơn, mạnh dạn hơn mà còn góp phần chuẩn bị hành trang để các em tự tin bước vào bậc học tiếp theo.