Tăng cường tự chủ chiến lược, phát triển kinh tế số gắn với bảo vệ môi trường

Bối cảnh quốc tế biến động đặt ra yêu cầu mới cho phát triển đất nước

Theo đại biểu Phan Anh Sơn, các nghị quyết, văn kiện của Đảng đã nhấn mạnh mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, phát triển đất nước nhằm thực hiện các mục tiêu chiến lược vào các mốc năm 2030 và 2045.

ĐBQH Phan Anh Sơn (Nghệ An) phát biểu

Đại biểu cho rằng, về bối cảnh trong nước, có thể thấy rất rõ đây là giai đoạn phát triển mới với tư duy mới, đặt ra nhiều nhiệm vụ và mục tiêu lớn. Tuy nhiên, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước không chỉ phụ thuộc vào ý chí, quyết tâm trong nước mà còn chịu tác động rất lớn từ bối cảnh quốc tế và khu vực.

Phân tích bối cảnh quốc tế, đại biểu nhận định: Thế giới hiện nay đang có nhiều biến động lớn, nhanh và phức tạp. Nổi lên là sự cạnh tranh giữa các trung tâm quyền lực lớn, không chỉ trên các lĩnh vực chính trị, an ninh, kinh tế mà ngày càng tập trung vào khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ lõi... Đây là yếu tố có tác động rất lớn đối với các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển.

Cùng với đó là xu hướng cạnh tranh trong kiểm soát công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, chip bán dẫn, công nghệ sinh học, cũng như việc khai thác, kiểm soát các nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển.

Đại biểu cũng lưu ý, bên cạnh các xung đột truyền thống, đang nổi lên những thách thức ngày càng rõ trên không gian mạng và hạ tầng số. Theo đại biểu Phan Anh Sơn, điều này tác động không chỉ đến kinh tế, quốc phòng, an ninh mà còn đến văn hóa, xã hội và ổn định xã hội. Ngoài ra, các vấn đề như thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, môi trường và những thách thức đối với các thể chế đa phương, luật pháp quốc tế cũng đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác điều hành và phát triển.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên họp

Từ đó, đại biểu cho rằng: Quốc phòng, an ninh có tác động rất mạnh đến phát triển kinh tế - xã hội; vì vậy, đây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Trong khi bối cảnh trong nước đặt ra nhiều mục tiêu lớn và kỳ vọng mới cho phát triển, thì bối cảnh quốc tế và khu vực vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra không ít khó khăn, thách thức đối với con đường phát triển và sự lựa chọn chiến lược của đất nước.

Theo đại biểu, trong bối cảnh đó, yêu cầu tăng cường tự chủ chiến lược và tự cường là rất rõ. Muốn có đủ năng lực để đưa ra các quyết định phù hợp, bảo vệ lợi ích quốc gia và ứng phó hiệu quả với các tác động từ bên ngoài, thì yêu cầu đặt ra đối với phát triển kinh tế là rất lớn.

Đẩy mạnh công nghệ trong nước, bảo vệ môi trường và nguồn nước

Liên hệ với các nhóm nhiệm vụ trọng tâm cho giai đoạn 2026 - 2030, đại biểu Phan Anh Sơn tập trung góp ý về mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP. Theo đại biểu, nếu các điều kiện phát triển thuận lợi, đến năm 2030 GDP bình quân đầu người của Việt Nam có thể đạt khoảng 8.500 USD, quy mô nền kinh tế khoảng 900 tỷ USD; khi đó, nếu kinh tế số chiếm 30% thì quy mô lĩnh vực này sẽ rất lớn.

Đại biểu cho rằng, mục tiêu phát triển kinh tế số đặt ra yêu cầu phải có cách tiếp cận mới, cùng với các chủ trương mạnh mẽ về chuyển đổi số và phát triển công nghệ quốc gia. Tuy nhiên, mục tiêu làm chủ công nghệ lõi, công nghệ cao, nhất là trong các lĩnh vực như chip bán dẫn, là mục tiêu rất thách thức đối với Việt Nam trong giai đoạn tới.

Toàn cảnh phiên họp tổ sáng 10/4

Từ thực tiễn quốc tế, đại biểu cho rằng: Nhiều quốc gia đã phải trải qua quá trình đầu tư dài hạn, bền bỉ để có được năng lực trong kinh tế số và chuỗi công nghệ cao. Vì vậy, với mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP, Việt Nam không nên chỉ tập trung vào thu hút đầu tư từ bên ngoài mà cần có cơ chế thúc đẩy mạnh hơn đối với doanh nghiệp trong nước, nhất là doanh nghiệp tư nhân, các viện nghiên cứu và các trường đại học, để hình thành các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đầu tư cho khoa học - công nghệ.

Về vấn đề bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, đại biểu cho rằng: đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đã được nêu ra, nhưng cần có các giải pháp quyết liệt và cụ thể hơn.

Đề cập đến vệ sinh môi trường và diện mạo đô thị, đại biểu Phan Anh Sơn cho rằng: Đây vẫn là vấn đề còn nhiều bất cập, trong khi mục tiêu phát triển đất nước ngày càng cao, gắn với yêu cầu tự cường và nâng cao vị thế quốc gia. Vì vậy, cần có giải pháp quyết liệt hơn; trước mắt có thể làm điểm ở một số thành phố lớn, khu đô thị lớn để cải thiện vệ sinh môi trường và diện mạo đô thị.

Bên cạnh đó, đại biểu đặc biệt lưu ý đến vấn đề bảo vệ nguồn nước cho các đô thị và khu dân cư. Theo đại biểu Phan Anh Sơn, hiện nay nguồn nước sinh hoạt chủ yếu được lấy từ các dòng sông và qua xử lý, nhưng cơ chế bảo vệ nguồn nước vẫn cần tiếp tục được quan tâm hơn nữa. “Việc bảo vệ nguồn nước không chỉ phục vụ sinh hoạt đô thị mà cần được nhìn nhận ở quy mô tổng thể đối với hệ thống sông ngòi, bảo đảm nguồn nước cho sản xuất, nông nghiệp, mùa màng và đời sống người dân trên phạm vi cả nước... Đây là vấn đề có ý nghĩa lâu dài đối với chất lượng sống, sức khỏe người dân và phát triển bền vững”, đại biểu nhấn mạnh.

Các ĐBQH dự phiên thảo luận

Đại biểu kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương cần có cơ chế hiệu quả hơn để bảo vệ nguồn nước, bảo đảm an toàn, vệ sinh cho nguồn nước cung cấp cho đô thị và khu dân cư, đồng thời bảo vệ bền vững hệ thống nguồn nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Nếu không có giải pháp kịp thời, trong tương lai, khi đạt được các mục tiêu phát triển, đất nước có thể phải dành thêm rất nhiều nguồn lực để xử lý các vấn đề môi trường.

Theo đại biểu, phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường. Vì vậy, trong dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ cần có kế hoạch cụ thể hơn đối với nội dung này.

Đề cập đến yêu cầu gắn kết giữa phát triển với bảo đảm quốc phòng, an ninh, đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế, đại biểu Phan Anh Sơn kiến nghị Chính phủ cần có cơ chế phối hợp và chỉ đạo chặt chẽ giữa các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại; đồng thời, trong lĩnh vực đối ngoại cần tiếp tục tăng cường sự phối hợp giữa các kênh đối ngoại để tạo sức mạnh tổng hợp phục vụ phát triển đất nước.