Tăng hiệu lực pháp lý trong quản lý, bảo vệ rừng

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã phỏng vấn ông Nguyễn Văn Hoan - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường về những điểm mới của Nghị định và giải pháp triển khai trên địa bàn tỉnh.

* Thưa ông, Nghị định số 146/2026/NĐ-CP đã tháo gỡ những vướng mắc gì trong công tác quản lý, bảo vệ rừng hiện nay?

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Văn Hoan. Ảnh: N.T

- Điểm nổi bật của Nghị định là việc siết chặt trách nhiệm của chủ rừng khi phát hiện vi phạm; rút ngắn thời gian lập biên bản, bảo vệ hiện trường và bàn giao cho cơ quan chức năng từ 3 ngày xuống còn 2 ngày làm việc.

Nghị định cũng quy định rõ cách tính thời hiệu xử phạt, đây là quy định hoàn toàn mới; đồng thời xác định cụ thể thời điểm kết thúc hành vi vi phạm đối với từng trường hợp như: ngày cháy rừng được dập tắt hoàn toàn, ngày kết thúc hoạt động vận chuyển, ngày hết hạn nộp báo cáo... để cơ quan chức năng làm căn cứ tính thời hiệu xử lý một cách chính xác, tránh phát sinh tranh chấp pháp lý.

Bên cạnh đó, Nghị định bổ sung quy định xử lý hành vi vi phạm nhiều lần; xác định rõ ban quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ là tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt gấp 2 lần cá nhân.

Ngoài ra, Nghị định bổ sung định nghĩa cụ thể về các hành vi “lấn rừng”, “chiếm rừng”, “công cụ, dụng cụ vi phạm”; cho phép áp dụng cơ chế đặc thù không cần niêm phong đối với một số tang vật như mùn cưa, dăm gỗ, vỏ cây dạng rời hoặc lâm sản đóng gói chung với động vật rừng sống.

Một điểm mới quan trọng khác là quy định bắt buộc trồng lại rừng bằng loài cây bản địa phù hợp với quy hoạch lâm nghiệp của địa phương, không được tùy ý trồng các loài cây kinh tế khác khi khắc phục hậu quả phá rừng, cháy rừng tự nhiên.

Nghị định cũng tạo hành lang pháp lý để xử lý hành vi mua bán lâm sản, động vật hoang dã trên không gian mạng; tách khung xử phạt riêng đối với rừng tự nhiên và rừng trồng; đồng thời bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường theo đúng quy định tại Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 1-7-2025 của Chính phủ.

* Ngành nông nghiệp và môi trường sẽ triển khai Nghị định số 146/2026/NĐ-CP như thế nào để bảo đảm hiệu quả?

Nghị định số 146/2026/NĐ-CP đã tháo gỡ nhiều vướng mắc trong công tác quản lý, bảo vệ rừng hiện nay. Ảnh: N.T

- Sở đã ban hành Văn bản số 4973/SNNMT-KL ngày 13-5-2026 về việc triển khai thi hành Nghị định 146/2026/NĐ-CP.

Theo đó, chỉ đạo lực lượng kiểm lâm trên địa bàn toàn tỉnh nghiên cứu, triển khai thực hiện đúng các quy định về hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính được quy định tại Nghị định mới.

Thời gian tới, Sở tiếp tục chỉ đạo Chi cục Kiểm lâm phối hợp với các cơ quan tư pháp nghiên cứu, xây dựng kế hoạch tổ chức tập huấn cho lực lượng kiểm lâm, đặc biệt là kiểm lâm địa bàn và cán bộ, công chức, viên chức cấp xã.

Nội dung tập huấn tập trung vào các điểm mới, thẩm quyền xử phạt, trình tự, thủ tục lập biên bản và thiết lập hồ sơ vi phạm nhằm bảo đảm chặt chẽ về mặt pháp lý.

Đồng thời, chủ động phối hợp với các lực lượng tuyên truyền, phổ biến sâu rộng đến người dân vùng đệm, chủ rừng về các hành vi bị nghiêm cấm và mức xử phạt tương ứng.

* Gia Lai có diện tích rừng lớn, áp lực quản lý, bảo vệ rừng cao. Theo ông, cần những giải pháp gì để Nghị định phát huy hiệu quả trong thực tiễn?

- Xử phạt vi phạm hành chính là biện pháp răn đe nhằm bảo vệ rừng và đa dạng sinh học. Để các quy định của Nghị định phát huy hiệu quả tại Gia Lai, nơi địa bàn rộng, áp lực lên tài nguyên rừng lớn và lực lượng kiểm lâm còn mỏng, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, các ngành, địa phương và sự hỗ trợ đối với lực lượng kiểm lâm trong công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Trước hết, cần tăng cường chỉ đạo từ UBND tỉnh đến các xã, phường trong công tác quản lý, bảo vệ rừng; đồng thời bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm lâm với các ngành, địa phương trong phát hiện, xử lý vi phạm.

Bên cạnh đó, các tổ chức chính trị - xã hội cần lồng ghép quy định pháp luật về lâm nghiệp vào hương ước, quy ước thôn, làng nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân trong bảo vệ rừng.

Các địa phương, đơn vị liên quan cần tiếp tục thực hiện hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, giao khoán bảo vệ rừng để tạo sinh kế cho người dân.

Đồng thời, tăng cường đầu tư cho đào tạo, xây dựng cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ viễn thám, drone trong giám sát rừng. Công nghệ sẽ giúp phát hiện sớm vi phạm, minh bạch hóa quá trình xử lý và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng.