Tăng hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án về tham nhũng, kinh tế

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai hiệu quả Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn. Ảnh minh họa: chinhphu.vn

Hoàn thiện thể chế, siết chặt quản lý và nâng cao hiệu quả điều hành

Sau hơn 9 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 06/02/2017 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác thi hành án dân sự, nhận thức, trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương đối với công tác thi hành án dân sự tiếp tục được nâng lên; cơ chế phối hợp trong tổ chức thi hành án ngày càng chặt chẽ, hiệu quả.

Tuy nhiên, công tác thi hành án dân sự vẫn còn một số tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn cần tập trung xử lý. Việc xử lý tài sản để thi hành án, nhất là các tài sản kê biên trong các vụ án tham nhũng, kinh tế; tài sản bảo đảm trong các vụ án tín dụng, ngân hàng còn gặp nhiều khó khăn...

Trước thực trạng đó, để tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án dân sự, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai hiệu quả Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Đồng thời, tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồng bộ thể chế; chủ động phối hợp với các Bộ, ngành có liên quan để tổng hợp, đánh giá các khó khăn, vướng mắc, bất cập của pháp luật phát sinh trong thực tiễn thi hành án. Việc rà soát tập trung vào pháp luật đất đai, đầu tư, doanh nghiệp, pháp luật về hình sự, dân sự liên quan đến việc xử lý tài sản là đất đai, dự án, tài sản bảo đảm, tài sản trong các vụ án lớn, xử lý đối với pháp nhân không chấp hành án.

Trên cơ sở đó, tổng hợp các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn thi hành án kịp thời đề xuất cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật, bảo đảm thống nhất, khả thi trong tổ chức thi hành án.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường quản lý nhà nước về thi hành án dân sự; nâng cao hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính. Chủ động rà soát toàn bộ Quy trình tổ chức thi hành án từ tiếp nhận bản án, ra quyết định thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án, áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế, kê biên, thẩm định giá, đấu giá, giao tài sản... để chuẩn hóa Quy trình nghiệp vụ theo quy định của Luật Thi hành án dân sự năm 2025, phù hợp với mô hình cơ quan thi hành án dân sự một cấp tại địa phương.

Đặc biệt, công tác quản lý cần chuyển mạnh từ theo dõi kết quả chung sang quản trị tiến độ đối với từng vụ việc, tài sản và nguồn tiền có giá trị lớn; hoàn thiện bộ chỉ số quản trị phục vụ chỉ đạo, điều hành, trong đó, xây dựng cơ chế cảnh báo đối với hồ sơ chậm xác minh, chậm kê biên, chậm xử lý tài sản hoặc chậm xử lý tiền thi hành án...

Cùng với nâng cao hiệu quả thi hành án, Chỉ thị cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; kịp thời phát hiện, tổng hợp, kiến nghị xử lý trường hợp định giá tài sản không sát giá trị thực tế, thông đồng, dìm giá hoặc có nguy cơ gây thất thoát tài sản, nhằm phòng ngừa vi phạm, thất thoát, lãng phí trong thi hành án dân sự.

Cơ quan thi hành án dân sự phải tăng cường rà soát, xử lý đối với đương sự có hành vi hoặc dấu hiệu che giấu, chuyển dịch, tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án; trường hợp có đủ căn cứ thì chuyển, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Tập trung tháo gỡ vướng mắc trong các vụ việc phức tạp

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chỉ thị số 36/CT-TTg là nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế. Bộ Tư pháp chỉ đạo hệ thống thi hành án dân sự tập trung tổ chức thi hành dứt điểm các vụ việc có điều kiện thi hành; đồng thời xây dựng tiêu chí phân loại các vụ việc trọng điểm, phức tạp, kéo dài, xác định rõ nguyên nhân, đơn vị, cá nhân chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành.

Định kỳ 6 tháng, Bộ Tư pháp tổng hợp, lập danh sách các vụ việc theo tiêu chí đã xác định để chỉ đạo giải quyết, đồng thời gửi Ủy ban nhân dân và Ban Chỉ đạo thi hành án dân sự cấp tỉnh phối hợp xử lý. Đối với những vướng mắc vượt thẩm quyền hoặc vụ việc đặc biệt lớn, ảnh hưởng đến tiến độ thu hồi tài sản, quyền lợi của nhiều tổ chức, cá nhân, an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, cơ quan chức năng phải kịp thời tổng hợp, đề xuất cơ chế xử lý đặc biệt, báo cáo Chính phủ và cấp có thẩm quyền.

Để hỗ trợ quá trình xác minh và xử lý tài sản, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chỉ đạo Công an đơn vị, địa phương trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao thực hiện các biện pháp xác minh, truy tìm tài sản; áp dụng kịp thời các biện pháp nhằm ngăn chặn việc tẩu tán, che giấu, hủy hoại tài sản tại giai đoạn điều tra.

Bộ Công an phối hợp với Bộ Tư pháp kết nối, chia sẻ, khai thác thông tin, dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an theo quy định của pháp luật phục vụ việc khai thác thông tin về đương sự, xác minh điều kiện thi hành án; phối hợp triển khai định danh điện tử, tích hợp, cung cấp các dịch vụ trực tuyến phục vụ công tác thi hành án dân sự, trong đó có dịch vụ “Nộp tiền thi hành án” và 3 dịch vụ công trực tuyến “tạm ứng án phí, lệ phí”, “Đơn yêu cầu thi hành án” và “Xác nhận kết quả thi hành án” qua ứng dụng VNelD theo quy định của pháp luật.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành án; chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện chặt chẽ khâu thẩm định tài sản bảo đảm trong hoạt động cấp tín dụng.

Ở cấp địa phương, Ủy ban nhân dân, Ban Chỉ đạo thi hành án dân sự cấp tỉnh phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và các Bộ, ngành có liên quan, phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo thi hành án dân sự trong chỉ đạo, điều hòa, phối hợp giải quyết kịp thời khó khăn, vướng mắc, nhất là đối với vụ việc lớn, phức tạp, kéo dài hoặc liên quan nhiều cơ quan, tổ chức.

Định kỳ hằng quý, Ban Chỉ đạo rà soát danh mục vụ việc, tài sản có giá trị lớn, trọng điểm, phức tạp, kéo dài trên địa bàn; xác định rõ nguyên nhân, giải pháp thực hiện, tham mưu, đề xuất Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo thi hành án dân sự chỉ đạo, phân công thành viên Ban Chỉ đạo thi hành án dân sự, cơ quan, cá nhân có liên quan thực hiện, có thời hạn hoàn thành; khắc phục tình trạng chậm phối hợp, đùn đẩy hoặc né tránh trách nhiệm.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp rà soát khó khăn, vướng mắc trong thực hiện trình tự, thủ tục về đăng ký đất đai đối với tài sản đã được bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật tuyên xử lý, công nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng; tài sản bán đấu giá thi hành án; tài sản được giao, nhận để trừ vào tiền thi hành án theo hướng đơn giản hóa, rút ngắn thời gian thực hiện đối với thủ tục thuộc thẩm quyền…/.