Tăng huyết áp ở người trẻ: Bệnh thầm lặng dễ bị bỏ qua

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống ít vận động, thói quen ăn uống thiếu khoa học, tình trạng thừa cân - béo phì, cùng với áp lực công việc, học tập, stress kéo dài, thức khuya, sử dụng nhiều thức ăn nhanh giàu năng lượng, nhiều tinh bột và đường.

Đáng lo ngại, biến cố tim mạch do tăng huyết áp ở người trẻ ngày càng gia tăng và có xu hướng nghiêm trọng hơn, do nhận thức bệnh còn thấp và việc kiểm soát chưa chặt chẽ so với nhóm người lớn tuổi.

Cách xác định tăng huyết áp

Tăng huyết áp là tình trạng áp lực máu trong lòng động mạch tăng cao hơn mức bình thường, bao gồm cả huyết áp tâm thu và tâm trương. Bệnh thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, không có triệu chứng rõ ràng, nhưng lại gây tổn thương dần các cơ quan quan trọng như tim, não, thận và mắt. Khi biến chứng xảy ra, nguy cơ tử vong có thể rất cao.

Để phòng ngừa bệnh tăng huyết áp, người dân cần thăm khám định kỳ. (Ảnh minh họa)

Huyết áp được xác định bằng cách đo bằng huyết áp kế. Để kết quả chính xác, cần lưu ý sử dụng huyết áp kế đạt chuẩn, đã được kiểm định. Người bệnh cần được nghỉ ngơi yên tĩnh ít nhất 15 phút trước khi đo, tránh vận động, căng thẳng; không sử dụng cà phê, trà, rượu, bia hoặc chất kích thích trước khi đo. Tư thế đo: tay đặt ngang mức tim; nên đo 3 lần, cách nhau khoảng 1 phút; lấy trung bình 2 lần sau để xác định trị số.

Theo phân loại:

Huyết áp tối ưu: dưới 120/80 mmHg

Huyết áp bình thường: khoảng 120/80 mmHg

Tiền tăng huyết áp: 120-139/80-89 mmHg

Tăng huyết áp độ 1: từ 140/90 mmHg

Tăng huyết áp độ 2: từ 160/100 mmHg

Tăng huyết áp độ 3: từ 180/110 mmHg

Tăng huyết áp tâm thu đơn độc: tâm thu ≥140 mmHg, tâm trương <90 mmHg

Theo Hiệp hội Tim mạch Việt Nam, huyết áp dưới 120/80 mmHg được xem là bình thường, còn khi từ 140/90 mmHg trở lên là tăng huyết áp.

Nguyên nhân tăng huyết áp ở người trẻ

Tăng huyết áp ngày càng trẻ hóa. Ở người trẻ, đa số là tăng huyết áp thứ phát (có nguyên nhân cụ thể), chiếm dưới 10% tổng số trường hợp và có thể điều trị được nếu phát hiện sớm.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm: Dùng thuốc như thuốc tránh thai chứa estrogen - progesterone, thuốc cảm lạnh; cường aldosteron nguyên phát; cường giáp; hẹp động mạch thận; u tủy thượng thận; béo phì; căng thẳng, lạm dụng chất kích thích; chế độ ăn nhiều muối.

Ngoài ra, tăng huyết áp nguyên phát (không rõ nguyên nhân) thường gặp ở người lớn tuổi nhưng vẫn có thể xuất hiện ở người trẻ; bệnh chưa có phương pháp điều trị dứt hẳn, chi·điều trị thuốc hàng ngày nhằm kiểm soát trị số huyết áp về bình thường và tránh các yếu tố nguy cơ, có hại để giúp kiểm soát huyết áp tốt hơn.

Tăng huyết áp ở người trẻ thường không có triệu chứng rõ ràng, nhưng khi bệnh tiến triển có thể xuất hiện các triệu chứng như: đau đầu, đặc biệt vào buổi sáng; chảy máu mũi; chóng mặt, mất thăng bằng; đỏ mặt, nóng bừng; buồn nôn, tê hoặc ngứa ran tay chân; ù tai, nhìn mờ thoáng qua.

Nếu không kiểm soát tốt, tăng huyết áp có thể gây ra nhiều biến chứng nặng nề như: Đột quỵ não (xuất huyết hoặc nhồi máu não); suy thận; bệnh tim mạch: nhồi máu cơ tim, xơ vữa mạch vành; tổn thương mắt: xuất huyết võng mạc, giảm thị lực; phình và vỡ động mạch chủ; tắc nghẽn động mạch ngoại vi gây đau cách hồi.

Phòng ngừa tăng huyết áp

Phòng bệnh đóng vai trò quan trọng, đặc biệt ở người trẻ. Cần có chế độ ăn uống phù hợp như: Giảm muối (không quá 4-6g/ngày); hạn chế đường, mỡ động vật, đồ ăn nhanh; tăng rau xanh, trái cây, chất xơ; bổ sung kali (chuối, nước dừa), canxi (sữa, tôm, cua), magie; ưu tiên đạm từ cá và thực vật. Có lối sống lành mạnh như: Tập thể dục đều đặn 30-45 phút/ngày (đi bộ, chạy bộ, yoga…); giữ cân nặng hợp lý; không hút thuốc, hạn chế rượu bia; ngủ đủ giấc, tránh thức khuya; giữ tinh thần ổn định, hạn chế stress.

Những bệnh nhân có bệnh về tăng huyết áp cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ; không tự ý ngưng thuốc; kết hợp điều trị bằng thuốc (lợi tiểu, chẹn beta, ức chế men ACE, chẹn thụ thể angiotensin II, chẹn kênh canxi) với thay đổi lối sống.

Tăng huyết áp là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Ở người trẻ, sự chủ quan chính là yếu tố nguy cơ lớn nhất. Việc hiểu đúng, sống lành mạnh và kiểm soát các yếu tố nguy cơ sẽ giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài./.