Tăng huyết áp thai kỳ ảnh hưởng thế nào đến mẹ và bé?

Tăng huyết áp thai kỳ, còn được gọi là tăng huyết áp do mang thai là một bệnh lý dễ xảy ra nhất trong thai kỳ. Tình trạng này xuất hiện ở khoảng 5 - 10% các thai kỳ do quá trình mang thai gây ra.

Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh lý này có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ lẫn thai nhi.

1. Thế nào là tăng huyết áp thai kỳ?

Chẩn đoán tăng huyết áp trong thai kỳ dựa vào trị số huyết áp của bệnh nhân. Xác định khi tăng huyết áp xảy ra ở thai kỳ nhưng không có dấu hiệu tiền sản giật khác. Tăng huyết áp có thể trở lại bình thường sau sinh 12 tuần hoặc trở thành tăng huyết áp mạn nếu huyết áp tiếp tục tăng sau đó.

Tăng huyết áp thai kỳ thường được chẩn đoán khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên, xuất hiện sau tuần thứ 20 của thai kỳ ở phụ nữ trước đó có huyết áp bình thường. Tình trạng này làm tăng áp lực lưu thông máu, gây co thắt hệ thống mạch máu toàn thân và tác động trực tiếp đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.

2. Ảnh hưởng của tăng huyết áp thai kỳ đối với người mẹ

Thai phụ cần theo dõi huyết áp thường xuyên để tránh hậu quả của tăng huyết áp thai kỳ. Ảnh minh họa AI.

Đến nay, y học vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân gây tăng huyết áp thai kỳ. Bệnh tăng huyết áp thai kỳ có khả năng phát triển thành tiền sản giật. Tiền sản giật xuất hiện thường xuyên hơn trong lần mang thai đầu tiên, đa thai, thai trứng, hội chứng kháng phospholipid hoặc tăng huyết áp mạn tính, bệnh thận hoặc đái tháo đường.

Huyết áp tăng cao không được điều trị kịp thời dễ dẫn đến tiền sản giật, kèm theo hiện tượng protein niệu hoặc rối loạn chức năng các cơ quan. Trường hợp nặng có thể kích hoạt các cơn co giật toàn thân (sản giật), gây hôn mê và đe dọa tính mạng người mẹ.

Tăng huyết áp khi mang thai nếu không được kiểm soát có thể dẫn đến các tai biến cho sản phụ như nhau bong non, tai biến mạch máu não, suy tạng. Áp lực lòng mạch tăng cao kéo dài dễ dẫn đến suy giảm chức năng thận cấp tính, tổn thương tế bào gan, phù phổi cấp hoặc suy tim do tim phải làm việc quá tải.

Hội chứng HELLP thường gặp ở sản phụ có tăng huyết áp trong quá trình mang thai, xảy ra với tần suất khoảng 0,1 - 1% các trường hợp mang thai. Hội chứng HELLP là biến chứng nặng liên quan đến tăng huyết áp thai kỳ, biểu hiện bằng tình trạng tan máu, tăng men gan và giảm số lượng tiểu cầu, làm tăng nguy cơ xuất huyết khó cầm và rối loạn đông máu nội mạch.

Sự gia tăng áp lực đột ngột lên thành mạch máu não có thể gây xuất huyết não hoặc đột quỵ thiếu máu cục bộ trong thai kỳ hoặc giai đoạn chuyển dạ. Phụ nữ từng bị tăng huyết áp thai kỳ có tỷ lệ mắc bệnh tăng huyết áp mạn tính, bệnh mạch vành và các bệnh tim mạch chuyển hóa cao hơn sau khi sinh.

3. Ảnh hưởng của tăng huyết áp thai kỳ đối với thai nhi

Nếu cơ thể mẹ bị tăng huyết áp thai kỳ, tình trạng máu nuôi kém, thai nhi có thể bị nhẹ cân hay suy dinh dưỡng. Khi tình trạng tăng huyết áp đe dọa tính mạng người mẹ hoặc thai nhi có dấu hiệu suy tim thai, bác sĩ buộc phải chỉ định mổ lấy thai sớm trước ngày dự sinh. Trẻ sinh non đối diện với các nguy cơ như suy hô hấp do phổi chưa trưởng thành, hạ thân nhiệt và nhiễm trùng sơ sinh.

Nguy hiểm nhất là tình trạng sinh non, thai chết lưu hay buộc phải cho con ra đời sớm để giảm bệnh lý cho mẹ. Sự thay đổi áp lực mạch máu có thể khiến bánh nhau bong sớm một phần hoặc hoàn toàn khỏi thành tử cung trước khi thai nhi chào đời. Biến chứng này cắt đứt nguồn cấp máu nuôi thai, gây chảy máu ồ ạt ở mẹ và làm tăng nguy cơ tử vong chu sinh.

4. Chủ động theo dõi và phòng ngừa biến chứng của tăng huyết áp thai kỳ

Để tránh những sự cố đáng tiếc xảy ra do tăng huyết áp khi mang thai, phụ nữ nên khám thai định kỳ đúng hẹn. Thai phụ cần tuân thủ lịch khám để được đo huyết áp và làm xét nghiệm để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

Bên cạnh việc khám thai đều đặn theo lịch, đo huyết áp thường xuyên, thai phụ cũng cần điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt để hạn chế những yếu tố nguy cơ gây tăng huyết áp.

Cần chủ động theo dõi sát huyết áp trước và trong khi mang thai. Nếu có tình trạng tăng huyết áp xảy ra, cần nhanh chóng đến gặp bác sĩ để được khám và điều trị kịp thời để đem lại sức khỏe tốt nhất cho mẹ và con.