Tăng thẩm quyền để Hà Nội chủ động quyết định các việc lớn

Luật Thủ đô 2024:

Khu vực công viên Hòa Bình. Ảnh: Phạm Hùng.

Sửa đổi Luật Thủ đô tạo sự phát triển, bứt phá

Luật Thủ đô 2024 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2025, Luật Thủ đô đã và đang đặt những viên gạch đầu tiên cho một mô hình quản trị đô thị hiện đại, nơi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm và pháp luật trở thành động lực thúc đẩy phát triển. Trên nền tảng đó, Hà Nội không chỉ tháo gỡ được những điểm nghẽn trước mắt, mà còn từng bước xây dựng một hệ thống thể chế đủ mạnh, đủ linh hoạt để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững, xứng tầm Thủ đô trong Kỷ nguyên mới.

Tuy nhiên, bên cạnh những hiệu ứng tích cực, không ít chính sách tại Luật này đã bị bãi bỏ, hoặc mất đi tính đặc thù, vượt trội trong thúc đẩy phát triển Thủ đô, đòi hỏi cần sớm được sửa đổi, bổ sung để tạo sự phát triển bứt phá. Theo Sở Tư pháp Hà Nội, qua rà soát đánh giá, trong số 7 Chương, 54 Điều của Luật Thủ đô 2024, đến nay đã có 5 Điều bị bãi bỏ toàn bộ, 10 Điều bị bãi bỏ một phần, sửa đổi, bổ sung về nội dung. Các điều đang có hiệu lực có nhiều nội dung không còn đặc thù, vượt trội do các Luật, Nghị quyết ban hành sau có nội dung quy định thuận lợi hơn. Đáng nói, một số quy định đặc thù hiện nay cho các địa phương, quy định đặc thù cho một số dự án lớn, quan trọng đã có những cơ chế, chính sách rất thuận lợi, vượt trội so với Luật Thủ đô 2024.

Hiện nay, các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND TP Hà Nội đang phối hợp chặt chẽ để rà soát các quy định của Luật Thủ đô; nghiên cứu, rà soát các chủ trương của Đảng, các quy định của các luật hiện hành, đặc biệt là các luật mới được Quốc hội thông qua; nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô.

Việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ dựa trên cơ sở tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô 2024 và đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô Hà Nội. Đặc biệt, cần nghiên cứu, đánh giá các cơ chế đặc thù vừa được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Các cơ chế, chính sách đặc thù phải đảm bảo thúc đẩy phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, văn minh, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân; đồng thời củng cố và tăng cường vị thế, vai trò của Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, sửa đổi Luật Thủ đô 2024 là nhiệm vụ trọng tâm, tập trung cao độ cho việc phối hợp với TP Hà Nội, chuẩn bị kỹ, xây dựng với chất lượng cao nhất để trình Quốc hội xem xét, thông qua. Trong đó, cần xử lý được vướng mắc lớn trong Luật Thủ đô hiện hành, như tạo cơ chế áp dụng pháp luật linh hoạt. Đồng thời, gợi mở quy định rõ các nội dung đã được quy định tại Luật Thủ đô thì phải áp dụng theo Luật Thủ đô; trong trường hợp các luật khác có quy định chính sách vượt trội hơn, tốt hơn thì được lựa chọn áp dụng theo các luật khác nhau.

Cùng với đó, cần rà soát các cơ chế đặc thù, vượt trội khác đã được áp dụng riêng cho các địa phương, xác định những nội dung phù hợp cho Thủ đô Hà Nội để đưa vào Luật; đồng thời bổ sung các cơ chế đặc thù, vượt trội chưa được quy định trong các nghị quyết hay trong luật đã được ban hành để tạo sự phát triển bứt phá cho Thủ đô trong giai đoạn tới.

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu nhất trí với định hướng tăng quyền chủ động cho Hà Nội trong việc quyết định một số vấn đề như phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường…, trừ những nội dung liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân đã được quy định trong Hiến pháp, với tinh thần chung là tạo cơ chế chủ động nhất cho Thủ đô Hà Nội.

Tăng tính chủ động

Phát biểu thảo luận tại buổi làm việc của Tổng Bí thư Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về các định hướng lớn phát triển Thủ đô vào sáng 10/1, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh đánh giá, Hà Nội đã có nhiều đổi mới mang tính đột phá, chiến lược về tư duy, cách làm; đặc biệt là TP thực hiện các nhiệm vụ chính trị mang tính hành động rất cao và hiệu quả.

Về các định hướng lớn trong thời gian tới, theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, Hà Nội đang triển khai đồng bộ 3 việc lớn là: xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW và sửa đổi Luật Thủ đô 2024. Ba nhiệm vụ quan trọng này có gắn kết chặt chẽ và hỗ trợ nhau để Thủ đô phát triển trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho biết, Bộ Tư pháp đang phối hợp chặt chẽ với TP xây dựng dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi và kế hoạch sẽ trình, thông qua tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI theo thủ tục rút gọn. Luật Thủ đô sửa đổi sẽ được thiết kế các chính sách theo hướng tăng thẩm quyền để Hà Nội chủ động quyết định các việc lớn, đồng thời giúp các quy định của Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng 2 con số.

Ngoài ra, Luật cũng được thiết kế một số cơ chế, chính sách lớn và nếu cần thiết có thể thiết kế cơ chế, chính sách cụ thể để có thể triển khai ngay trong thực tiễn. Luật cũng thiết kế các chính sách để giải quyết việc phát triển liên vùng giữa Hà Nội với các địa phương, trong đó Hà Nội sẽ đảm nhận vai trò là tổ trưởng. Bộ trưởng Bộ Tư pháp cũng lưu ý, khi Luật Thủ đô trao thẩm quyền cho Hà Nội phải đi kèm với cơ chế kiểm soát quyền lực và giám sát công việc ngay từ đầu để bảo đảm hiệu quả.

Về Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022 của Bộ Chính trị, Thủ tướng yêu cầu phải tổng kết nghị quyết và xây dựng nghị quyết thay thế trên cơ sở bám vào Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ TP và bám sát thực tiễn phát triển Thủ đô hiện nay.

Về sửa đổi Luật Thủ đô, Thủ tướng lưu ý cần tổng kết việc triển khai luật thời gian qua để có đánh giá toàn diện xem được gì và chưa được gì, điểm nghẽn ở đâu? Thủ tướng tán thành việc sửa đổi Luật theo hướng phân quyền triệt để cho Hà Nội; mở rộng không gian sáng tạo; thể chế phải trở thành cạnh tranh quốc gia, cạnh tranh quốc tế...

Công Phương