Tăng tiền đặt cọc, siết chặt kỷ cương đấu giá đất

Tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc tại các phiên đấu giá đất không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn làm nhiễu loạn thị trường bất động sản. Luật Đấu giá tài sản sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua nâng mức tiền đặt trước lên 20-50% giá khởi điểm, được kỳ vọng sẽ tạo thêm rào chắn đối với hành vi đầu cơ, thao túng đấu giá.

Những phiên đấu giá bất thường

Thực tế từ các phiên đấu giá quyền sử dụng đất thời gian qua cho thấy, mức giá trúng được công bố chưa hẳn phản ánh đúng giá trị thực của bất động sản. Không ít trường hợp nhà đầu tư đưa ra mức giá cao vượt xa mặt bằng chung, tạo tâm lý kỳ vọng về một đợt tăng giá mới, nhưng sau đó lại không thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Đơn cử, phiên đấu giá 68 thửa đất tại Thanh Oai (Hà Nội) trước đây là một ví dụ điển hình. Tại phiên này, giá trúng cao nhất lên tới hơn 100,5 triệu đồng/m², cao gấp nhiều lần giá khởi điểm. Tuy nhiên, khi hết thời hạn thực hiện nghĩa vụ tài chính, chỉ có 13 thửa đất được người trúng đấu giá hoàn thành nghĩa vụ. Đáng chú ý, toàn bộ những thửa đất có giá trúng từ 80 triệu đồng đến hơn 100 triệu đồng/m² đều bị bỏ cọc.

Vụ việc tại Sóc Sơn (Hà Nội) cho thấy mức độ phức tạp hơn của hành vi can thiệp vào hoạt động đấu giá. Theo kết quả điều tra, 6 đối tượng đã bàn bạc, thống nhất cách thức trả giá qua nhiều vòng. Đến vòng thứ năm, nhóm này cố tình đưa ra mức giá bất thường đối với 36 thửa đất, trong đó có thửa được trả giá hơn 30 tỷ đồng/m². Sang vòng tiếp theo, các đối tượng không tiếp tục trả giá, khiến cuộc đấu giá không thành công. Vụ việc đã được xử lý hình sự.

Những diễn biến trên cho thấy, hệ lụy của các phiên đấu giá bất thường không dừng lại ở khoản tiền đặt trước bị mất. Việc cố tình đẩy giá lên cao có thể tạo mặt bằng giá thiếu thực chất, ảnh hưởng đến tâm lý thị trường, gây khó khăn cho công tác quản lý đất đai và khiến những người có nhu cầu mua đất thực sự gặp bất lợi.

Nhiều mức trúng đấu giá đất ở khu vực ngoại thành Hà Nội trước đây chưa phản ánh hết đúng giá trị thực của bất động sản.

Nhiều mức trúng đấu giá đất ở khu vực ngoại thành Hà Nội trước đây chưa phản ánh hết đúng giá trị thực của bất động sản.

Trước thực trạng này, Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 20/11 đã đưa ra quy định đáng chú ý: Đối với đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở cho cá nhân theo quy định của pháp luật về đất đai, tiền đặt trước tối thiểu từ 20-50% giá khởi điểm.

Đánh giá về quy định mới, bà Đỗ Thị Hồng Hạnh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty đấu giá hợp danh Lạc Việt cho rằng, nâng mức tiền đặt trước là giải pháp cần thiết trong bối cảnh hoạt động đấu giá vẫn tồn tại những biểu hiện đầu cơ, lợi dụng kẽ hở để trục lợi.

Theo bà Hạnh, khi số tiền phải đặt trước tăng lên, người tham gia sẽ phải cân nhắc kỹ hơn về khả năng tài chính cũng như mục đích tham gia đấu giá. Số lượng người đăng ký có thể giảm, nhưng đổi lại sẽ nâng cao chất lượng người tham gia, góp phần đưa quyền sử dụng đất đến những người thực sự có nhu cầu, nhất là người dân tại địa phương.

Cùng quan điểm, luật sư Trần Quang Khải, Đoàn Luật sư TP Hà Nội nhận định, việc nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên 20-50% giá khởi điểm có cơ sở thực tiễn, góp phần nâng cao trách nhiệm của người tham gia và hạn chế tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc.

Tuy nhiên, luật sư Khải lưu ý, không nên đồng nhất mức đặt trước càng cao với hiệu quả đấu giá càng lớn. Nếu quy định thiếu linh hoạt, khoản tiền phải chuẩn bị ban đầu có thể trở thành rào cản đối với người dân có nhu cầu mua đất chính đáng. Do đó, cần có tiêu chí xác định mức đặt trước phù hợp với giá trị tài sản và điều kiện thực tế tại từng địa phương, đồng thời kết hợp với cơ chế giám sát và xử lý vi phạm.

Không chỉ tăng tiền cọc là đủ

Việc nâng mức tiền đặt trước được xem là một biện pháp nhằm thiết lập lại kỷ luật trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất. Khi chi phí tham gia tăng lên, những cá nhân, tổ chức không có năng lực tài chính hoặc chỉ tham gia với mục đích đẩy giá sẽ phải đối mặt với rủi ro lớn hơn. Qua đó, thị trường có thêm cơ chế sàng lọc, hạn chế những cuộc đấu giá thiếu thực chất.

Từ góc độ pháp lý, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI đánh giá, việc tăng tỷ lệ đặt trước là bước đi hợp lý, giúp loại bỏ sớm những người tham gia không nghiêm túc, hạn chế tình trạng trả giá thiếu căn cứ rồi bỏ cuộc giữa chừng.

Theo luật sư Trương Thanh Đức, người có năng lực tài chính và kế hoạch sử dụng đất rõ ràng sẽ có sự chuẩn bị trước khi tham gia đấu giá. Tuy nhiên, để quy định mới thực sự phát huy tác dụng, cần bảo đảm tính rõ ràng, minh bạch trong quá trình tổ chức thực hiện.

Quy định đặt cọc mới là phù hợp nhưng cũng cần có tiêu chí xác định mức đặt trước phù hợp với giá trị tài sản và điều kiện thực tế tại từng địa phương.

Quy định đặt cọc mới là phù hợp nhưng cũng cần có tiêu chí xác định mức đặt trước phù hợp với giá trị tài sản và điều kiện thực tế tại từng địa phương.

Theo luật sư Đức, cần có cơ chế xác minh năng lực tài chính của người tham gia thông qua hồ sơ tín dụng, xác nhận của ngân hàng hoặc bảo lãnh thanh toán. Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đấu giá đất cũng rất cần thiết, giúp cơ quan quản lý theo dõi lịch sử tham gia đấu giá, nhận diện những trường hợp có dấu hiệu vi phạm, kể cả việc thành lập nhiều pháp nhân khác nhau để né tránh các biện pháp xử lý.

Đối với quy định bồi thường toàn bộ thiệt hại khi bỏ cọc, luật sư Đức cho rằng cần có hướng dẫn cụ thể về cách xác định thiệt hại thực tế. Nếu thiếu tiêu chí rõ ràng, quá trình áp dụng có thể phát sinh tranh chấp giữa người tham gia đấu giá, doanh nghiệp và cơ quan quản lý địa phương. Việc xử lý phải bảo đảm tính nghiêm minh nhưng cũng cần phân định rõ trách nhiệm, tránh tạo ra những rủi ro pháp lý không cần thiết đối với nhà đầu tư có thiện chí.

“Tăng mức tiền đặt trước là một trong những giải pháp quan trọng để hạn chế hành vi đầu cơ, thao túng trong đấu giá quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc vào cách thức tổ chức thực hiện, năng lực giám sát và sự đồng bộ của các chế tài xử lý”, Luật sư Trương Thanh Đức đánh giá.

Luật sư Trương Thanh Đức cho rằng, chính sách cần đạt được hai mục tiêu song song là đủ sức ngăn chặn hành vi vi phạm nhưng không gây cản trở đối với dòng vốn đầu tư thực chất. Khi các quy định được thực hiện công khai, minh bạch, đi cùng cơ chế kiểm soát hiệu quả, hoạt động đấu giá đất sẽ có điều kiện vận hành đúng bản chất, bảo đảm cơ hội công bằng cho người có nhu cầu và góp phần ổn định thị trường bất động sản.

Phan Hoạt

Nguồn CAND: https://cand.vn/tang-tien-dat-coc-siet-chat-ky-cuong-dau-gia-dat-post828429.html