Đưa nông sản vào thị trường Halal: Từ lô hàng mẫu đến chuỗi đơn hàng thực chất

Chứng nhận Halal chỉ là tấm vé thông hành ban đầu chinh phục thị trường 57 quốc gia Hồi giáo, các hợp tác xã và doanh nghiệp Việt cần sự dấn thân, liên kết hệ sinh thái và quy trình đồng hành cụ thể.

Giới thiệu các sản phẩm đạt tiêu chuẩn và chứng nhận Halal. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Giới thiệu các sản phẩm đạt tiêu chuẩn và chứng nhận Halal. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Sở hữu quy mô lên tới 57 quốc gia với nhu cầu tiêu thụ khổng lồ, thị trường Halal đang mở ra dư địa rộng lớn cho kinh tế Việt Nam, đặc biệt là nông sản chế biến sâu và hệ sinh thái sản phẩm tiêu chuẩn. Để vượt qua rào cản nhận thức, chuyển từ những lô hàng mẫu đơn lẻ sang chuỗi đơn hàng thực chất, các hợp tác xã và doanh nghiệp cần sự dấn thân, liên kết hệ sinh thái và quy trình đồng hành cụ thể.

Phóng viên báo điện tử VietnamPlus đã có cuộc phỏng vấn bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Hợp tác xã Hà Nội Xanh, Nhà sáng lập Trung tâm Xúc tiến & Trải nghiệm HalalViet để phân tích rõ hơn về cơ hội đưa nông sản Việt vào thị trường Halal.

- Bà đánh giá thế nào về cơ hội của Việt Nam tại các thị trường Halal? Nhóm sản phẩm và thị trường trọng điểm nào đáng chú ý?

Bà Bá Thị Nguyệt Thu: Nhiều người ví thị trường Halal như một 'miếng bánh' khổng lồ nhưng Việt Nam còn gia nhập khá chậm. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ thực tiễn, nguyên liệu của chúng ta để 'làm bánh' lại vô cùng phong phú và hệ thống sản phẩm, dịch vụ của Việt Nam có tính tương thích rất cao với các thị trường Hồi giáo.

Cơ hội hiện hữu rõ nét ở cả nông sản thô lẫn nông sản chế biến sâu. Bên cạnh các mặt hàng thế mạnh truyền thống như gạo, càphê, hạt điều và trái cây, nhu cầu nhập khẩu sản phẩm chế biến sâu tại khu vực Hồi giáo ngày càng tăng cao. Nhờ đầu tư công nghệ, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và hợp tác xã Việt Nam đã cải thiện đáng kể. Hiện chúng tôi đang chuẩn bị xuất khẩu các đơn hàng bột thực dưỡng từ rau củ quả, bột gấc sang Indonesia và Malaysia.

Đặc biệt, hệ sinh thái sản phẩm Halal không chỉ giới hạn ở nông sản thực phẩm. Tại Trung tâm Xúc tiến và Trải nghiệm HalalViet, chúng tôi đang xây dựng một hệ thống đa dạng gồm nông sản tươi, nông sản khô, nguyên liệu, sản phẩm chế biến sâu, cùng cả dược mỹ phẩm, thời trang và công nghiệp nhẹ để đáp ứng đúng thị hiếu đa chiều của người tiêu dùng Hồi giáo.

Bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Hợp tác xã Hà Nội Xanh, Nhà sáng lập Trung tâm Xúc tiến & Trải nghiệm HalalViet. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Hợp tác xã Hà Nội Xanh, Nhà sáng lập Trung tâm Xúc tiến & Trải nghiệm HalalViet. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Về thị trường, doanh nghiệp cần chú ý tới UAE, Indonesia, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ. Đây không chỉ là những thị trường tiêu thụ trọng điểm mà còn là các trung tâm trung chuyển (Hub) mang tính chiến lược để hàng Việt vươn sâu sang toàn bộ 57 quốc gia thành viên OIC.

-Theo bà, đâu là rào cản lớn nhất khi doanh nghiệp và hợp tác xã tiếp cận thị trường Halal hiện nay?

Bà Bá Thị Nguyệt Thu: Khó khăn lớn nhất trước hết nằm ở yếu tố nhận thức. Khá nhiều đơn vị vẫn nghĩ đơn giản rằng 'chỉ cần làm được một cái chứng nhận là xong'. Nhưng thực tế, chứng nhận chỉ là tấm vé thông hành ban đầu. Để hiểu rõ chứng nhận đó đem lại giá trị thương mại ra sao và vận hành thế nào thì doanh nghiệp cần cả một quá trình đồng hành lâu dài.

Hiện nay, các cơ quan ban ngành đã triển khai rất nhiều chiến lược, chương trình tập huấn đào tạo và công nghệ số giúp tiếp cận thông tin dễ dàng hơn trước. Tuy nhiên, điểm khuyết lớn nhất vẫn là việc ứng dụng thực tế: thị trường đang thiếu sự tiếp xúc trực tiếp, đồng hành hàng ngày cùng doanh nghiệp để giải quyết từng khúc mắc cụ thể.

Bên cạnh đó, trước đây nhiều doanh nghiệp đã làm chứng nhận Halal nhưng làm một cách riêng lẻ, dải sản phẩm quá ít. Điều này làm phân tán và hạn chế rất lớn nguồn lực đầu tư cũng như năng lực quảng bá thương hiệu. Thêm vào đó, việc kiểm soát tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc từ nguyên liệu thô đến khâu chế biến vẫn là một mắt xích phức tạp đối với đa số đơn vị sản xuất nhỏ.

- Vậy thì hợp tác xã nên ưu tiên giải pháp gì để tối ưu chi phí, chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc và giữ vững chất lượng, thưa bà?

Bà Bá Thị Nguyệt Thu: Kinh nghiệm thực tiễn của hợp tác xã Hà Nội Xanh và HalalViet cho thấy chỉ cần tuân thủ nghiêm ngặt, chuẩn hóa hệ thống sản phẩm chất lượng và kiên định giữ vững cam kết thì hoàn toàn có thể xây dựng được niềm tin bền vững với thị trường Muslim. Khi đã có được niềm tin, việc đưa sản phẩm gia nhập thị trường sẽ thuận lợi hơn rất nhiều.

Về giải pháp vận hành, hợp tác xã nên bắt đầu tập trung vào một sản phẩm chủ lực duy nhất cho một thị trường mục tiêu cụ thể, thay vì dàn trải. Cần ứng dụng công cụ truy xuất nguồn gốc số hóa từ vùng trồng đến chế biến; mỗi mẻ hàng phải có mã lô rõ ràng gắn liền với nguồn gốc nguyên liệu, công thức chế biến và nhân sự phụ trách.

Để giảm áp lực chi phí, các hợp tác xã không nên làm đơn độc mà cần liên kết để đào tạo chung, dùng chung hệ thống biểu mẫu và quy trình quản trị. HalalViet cũng đang tích cực chia sẻ các kinh nghiệm thực tế về xây dựng tiêu chuẩn để biến những quy định tưởng chừng rất phức tạp thành các bước thao tác đơn giản, dễ áp dụng cho người nông dân và ban quản trị hợp tác xã.

- Nhiều ý kiến cho rằng rào cản lớn của hợp tác xã địa phương là thiếu thông tin và yếu thế về kiến thức hội nhập. Bà nhìn nhận vấn đề này ra sao?

Bà Bá Thị Nguyệt Thu: Tôi không đồng tình với quan điểm xem đó là điểm yếu hay hạn chế cố hữu. Nếu đã xác định làm thì việc đầu tiên là chúng ta phải bước qua vùng an toàn và sẵn sàng dấn thân. Bản thân hợp tác xã Hà Nội Xanh khi khởi sự cũng phải trải qua tinh thần dấn thân như vậy.

Về thị trường Halal, doanh nghiệp cần chú ý tới UAE, Indonesia, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Về thị trường Halal, doanh nghiệp cần chú ý tới UAE, Indonesia, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Thực tế hiện nay, các Bộ, ban ngành, Liên minh Hợp tác xã từ trung ương đến cấp tỉnh, huyện, thậm chí cấp xã đều có những chính sách hỗ trợ rất thiết thực. Bản thân chúng tôi là một hợp tác xã nên thấu hiểu điều này rất rõ. Thậm chí các hợp tác xã ở tỉnh, ở vùng sâu vùng xa còn nhận được nhiều sự hỗ trợ về cơ sở vật chất, đất đai, nguồn lực hơn so với các hợp tác xã ở thành phố.

Mấu chốt nằm ở chỗ hợp tác xã có biết cách phát huy tối đa các nguồn lực sẵn có đó hay không. Nếu không tự mình chủ động tận dụng tối đa ngoại lực và nội lực thì làm bất cứ việc gì chúng ta cũng sẽ thấy rào cản chắn trước mắt.

- HalalViet định vị vai trò kết nối thế nào và đề xuất mô hình phối hợp ra sao giữa Nhà nước, doanh nghiệp cùng hợp tác xã?

Bà Bá Thị Nguyệt Thu: HalalViet được xây dựng như một hệ sinh thái chung nhằm giải quyết triệt để bài toán doanh nghiệp làm đơn lẻ, quy mô nhỏ và thiếu nguồn lực. Chúng tôi đóng vai trò là đầu mối kết nối, cùng nhau xây dựng thương hiệu, quảng bá và đưa hệ thống sản phẩm Việt Nam tiếp cận các đối tác Hồi giáo quốc tế – những người luôn tha thiết tìm kiếm các đầu mối cung ứng uy tín.

Để hiện thực hóa điều này, chúng tôi phối hợp chặt chẽ theo mô hình '3 nhà'. Thứ nhất là hợp tác chiến lược với Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương). Viện giữ vai trò nghiên cứu, định hướng chiến lược vĩ mô; còn Hà Nội Xanh và HalalViet giữ vai trò ứng dụng, hiện thực hóa các định hướng đó vào thị trường thực tế.

Thứ hai là phối hợp cùng Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Năm 2025, chúng tôi đã ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) cùng Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và các tổ chức chứng nhận Halal uy tín để đồng hành sâu rộng cùng mạng lưới hợp tác xã trên toàn quốc, hỗ trợ tháo gỡ điểm nghẽn truy xuất nguồn gốc và xúc tiến đầu ra.

Thứ ba là kết nối trực tiếp với thị trường. Tại Trung tâm Xúc tiến & Trải nghiệm HalalViet, tổ chức chứng nhận hướng dẫn tiêu chuẩn theo đúng thị trường đích; nhà nhập khẩu đưa ra yêu cầu đơn hàng rõ ràng; và người tiêu dùng trực tiếp trải nghiệm, đánh giá sản phẩm.

Với chúng tôi, thước đo hiệu quả thực chất nhất không nằm ở những phát biểu hay những chuyến hàng chào mẫu mang tính phong trào, mà là việc sau lô hàng thử nghiệm ban đầu, đối tác quốc tế có tiếp tục quay lại ký kết những đơn hàng tiếp theo hay không.

- Xin trân trọng cảm ơn bà!

Cơ hội tại thị trường Halal hiện hữu rõ nét ở cả nông sản thô lẫn nông sản chế biến sâu.(Ảnh: PV/Vietnam+)

Cơ hội tại thị trường Halal hiện hữu rõ nét ở cả nông sản thô lẫn nông sản chế biến sâu.(Ảnh: PV/Vietnam+)

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus: https://www.vietnamplus.vn/dua-nong-san-vao-thi-truong-halal-tu-lo-hang-mau-den-chuoi-don-hang-thuc-chat-post1149951.vnp