Tăng tốc giải ngân vốn chương trình mục tiêu quốc gia

Từ nguồn lực chương trình mục tiêu quốc gia, nhiều địa phương miền núi đẩy nhanh xây dựng hạ tầng cơ sở. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Khó khăn từ cơ sở

Quá trình triển khai tại các địa phương, nhất là khu vực miền núi thời gian qua cho thấy tiến độ giải ngân còn chậm và chưa đồng đều giữa các chương trình. Sau khi sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều xã phải tiếp nhận khối lượng lớn công việc liên quan đến bàn giao dự án, tài sản và rà soát nguồn vốn, khiến việc tổ chức thực hiện còn lúng túng. Một trong những vướng mắc nổi bật là công tác bàn giao dự án chưa đồng bộ, hồ sơ còn thiếu, trong khi năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở còn hạn chế.

Điều này thể hiện qua tỷ lệ giải ngân thấp ở một số chương trình. Đơn cử tại xã Sông Kôn, chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi mới đạt khoảng 52% kế hoạch; chương trình giảm nghèo bền vững chỉ đạt hơn 8%.

Bên cạnh đó, việc rà soát, đối chiếu nguồn vốn sau sáp nhập khiến tiến độ triển khai tại nhiều địa phương bị chậm do khối lượng công việc lớn, hồ sơ phải cập nhật và chuẩn hóa lại từ đầu.

Thiên tai, mưa lũ khiến nhiều công trình, dự án hạ tầng ở miền núi triển khai chậm tiến độ. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Tại xã Phước Thành, tỷ lệ giải ngân chương trình giảm nghèo bền vững đạt khoảng 26,58%, chủ yếu do khâu rà soát, tổng hợp số liệu và hoàn thiện thủ tục còn chậm. Một số nội dung hỗ trợ gặp khó khăn do điều kiện thực tế địa phương, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.

Ông Hồ Văn Phức, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Thành cho biết, sau sáp nhập, địa phương phải dành nhiều thời gian để rà soát, đối chiếu nguồn vốn; trong khi mưa lũ kéo dài khiến các công trình không thể triển khai đúng tiến độ. “Một số chính sách như đào tạo nghề, hỗ trợ lao động đi làm việc ở nước ngoài gặp khó khăn do đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ và điều kiện tiếp cận còn hạn chế”, ông Phức nói.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Trà Linh Lê Duy Quang, các chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần cải thiện đời sống người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo, từng bước hoàn thiện hạ tầng thiết yếu tại địa phương. Tuy nhiên, tiến độ một số nội dung vẫn còn chậm do địa hình phức tạp, nhu cầu đầu tư lớn trong khi nguồn lực còn hạn chế.

Gỡ “nút thắt” giải ngân

Theo Sở Tài chính, giai đoạn 2021 - 2025, tổng kế hoạch vốn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn thành phố khoảng 9.889 tỷ đồng; đến nay đã giải ngân hơn 84%. Trong đó, chương trình xây dựng nông thôn mới đạt khoảng 91%, chương trình giảm nghèo bền vững đạt khoảng 78% và chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt khoảng 77%.

Các địa phương tập trung tháo gỡ “nút thắt” trong công tác giải ngân, kịp thời hỗ trợ người dân hưởng lợi từ chính sách. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Ông Nguyễn Tấn Văn, Phó Giám đốc Sở Tài chính, cho biết tiến độ giải ngân chưa đạt yêu cầu do việc phân bổ vốn còn chậm; một số nguồn vốn chưa xác định rõ nhiệm vụ chi; công tác bàn giao dự án chưa đồng bộ; số liệu chưa thống nhất sau sáp nhập đơn vị hành chính. Sự phối hợp giữa các đơn vị ở một số nơi chưa chặt chẽ, dẫn đến lúng túng trong quá trình triển khai.

Từ thực tế này, ông Văn đề nghị các sở, ngành phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước khu vực 13 để rà soát, xác định nguồn vốn chưa phân bổ, thực hiện chuyển nguồn và tiếp tục phân bổ cho các đơn vị, địa phương có nhu cầu giải ngân trong năm 2026. Các địa phương khẩn trương hoàn tất thủ tục bàn giao dự án, nhất là các dự án chuyển từ ban quản lý về cấp xã; phối hợp với Kho bạc Nhà nước thực hiện chuyển nguồn kế hoạch vốn theo quy định. Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố cần tiếp tục kiến nghị Trung ương hỗ trợ nguồn vốn, ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư công trung hạn và nguồn vốn thường xuyên để triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia.

Tại cuộc họp với các địa phương mới đây, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng nhấn mạnh việc triển khai các chương trình phải theo tinh thần “6 rõ”, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả.

Theo đó, các địa phương cần khẩn trương kiện toàn bộ máy chỉ đạo, đẩy nhanh tiến độ bàn giao các dự án về cấp xã trực tiếp quản lý; xây dựng kế hoạch giải ngân cụ thể theo từng tháng, từng dự án để chủ động điều hành. Việc lồng ghép, sử dụng linh hoạt các nguồn vốn cần được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư. “Mục tiêu đặt ra là hoàn thành giải ngân 100% kế hoạch vốn hằng năm, bảo đảm hiệu quả thực chất”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng nhấn mạnh.

Trong bối cảnh thời gian thực hiện không còn nhiều, việc tháo gỡ kịp thời các vướng mắc từ cơ sở, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các cấp, ngành sẽ quyết định tiến độ giải ngân. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm sử dụng hiệu quả nguồn vốn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại các vùng còn nhiều khó khăn.

ALĂNG NGƯỚC