Tăng tốc giải phóng mặt bằng tạo đà phát triển

Thi công Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu Công nghiệp WHA Smart Technology 1 - Thanh Hóa (giai đoạn 1).

Cụ thể hóa mục tiêu này, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 41/KH-UBND ngày 23/2/2026 về GPMB phục vụ các dự án đầu tư có sử dụng đất trên địa bàn tỉnh năm 2026. Theo kế hoạch, toàn tỉnh có 667 dự án cần thực hiện GPMB, với tổng diện tích lên tới 2.787,46ha. Trong đó, nhóm dự án đầu tư công là 476 dự án, diện tích 1.518,04ha; còn lại 191 dự án do tổ chức, doanh nghiệp đầu tư, với diện tích 1.269,42ha. Kế hoạch không chỉ tập trung vào tổ chức thực hiện GPMB mà còn nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tham mưu và báo cáo, qua đó bảo đảm tiến độ GPMB phục vụ các dự án.

Tại xã Hoằng Giang, công tác GPMB đang bước vào giai đoạn cao điểm với khối lượng công việc lớn. Theo Kế hoạch số 41/KH-UBND của UBND tỉnh, toàn xã có 12 dự án cần thực hiện GPMB, với tổng diện tích 54,5ha. Tính đến ngày 15/3/2026, địa phương đã thực hiện GPMB được 12,87ha, đạt 23,61% tổng diện tích. Trong đó, nhóm dự án đầu tư công chiếm tỷ trọng lớn với 10 dự án, tổng diện tích cần GPMB là 50,21ha. Đáng chú ý, 100% diện tích đã được các hộ dân ký cam kết GPMB; đã đo đạc, kiểm đếm 11,28ha (chiếm 22,47%); đã phê duyệt phương án bồi thường 9,74ha (chiếm 19,4%); đã chi trả tiền bồi thường 9,74/50,21ha (chiếm 19,4%). Đối với dự án đầu tư của doanh nghiệp, toàn xã có 2 dự án theo hình thức tự thỏa thuận với diện tích 4,29ha; 100% diện tích đã được ký cam kết, song mới nhận chuyển nhượng được 3,13ha, đạt 72,96%.

Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Giang Lê Doãn Phương cho biết: "UBND xã đã thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên để thực hiện nhiệm vụ GPMB đối với các dự án trên địa bàn; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư để tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, đặc biệt là Luật Đất đai, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ, cũng như ý nghĩa của các dự án phát triển. Việc công khai, minh bạch chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được đặt lên hàng đầu, gắn với tăng cường đối thoại để kịp thời giải quyết vướng mắc, hạn chế phát sinh điểm nóng. Cùng với đó, chủ động lựa chọn, bố trí quỹ đất tái định cư, ưu tiên phương án bồi thường bằng đất để tạo sự đồng thuận. Công tác trích đo, trích lục bản đồ được đẩy nhanh, đồng thời hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính đồng bộ, phục vụ lâu dài cho GPMB".

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/1/2026 đến 15/3/2026 toàn tỉnh đã GPMB được 466,68ha, đạt 16,74% so với chỉ tiêu đề ra tại Kế hoạch số 41/KH-UBND. Một số địa phương có kết quả tích cực, song vẫn còn 75 đơn vị chưa có diện tích hoàn thành GPMB theo kế hoạch. Nguyên nhân chậm tiến độ GPMB được xác định chủ yếu do các địa phương đang rà soát hồ sơ pháp lý, đo đạc, kiểm đếm, xác định giá đất để xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ.

UBND tỉnh đã liên tiếp ban hành các quy định, chế độ, chính sách liên quan đến công tác bồi thường, GPMB như: Quyết định số 17/2026/QĐ-UBND ngày 13/3/2026 quy định hạn mức công nhận đất ở cho hộ gia đình, cá nhân; hạn mức giao đất ở, giao đất chưa sử dụng cho cá nhân; hạn mức giao đất cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp do tự khai hoang; hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp của cá nhân; diện tích đất để xây dựng công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp; giấy tờ khác về quyền sử dụng đất có trước ngày 15/10/1993 để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh; Quyết định số 18/2026/QĐ-UBND ngày 14/3/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của quy định điều kiện, diện tích tối thiểu của việc tách thửa đất, hợp thửa đất đối với từng loại đất trên địa bàn tỉnh; Quyết định số 19/2026/QĐ-UBND ngày 14/3/2026 về việc phân cấp, ủy quyền thẩm quyền thực hiện một số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh trong lĩnh vực đất đai...

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy công tác GPMB vẫn đối mặt với nhiều “nút thắt”. Khó khăn lớn nhất là việc xác định nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất do hồ sơ địa chính qua các thời kỳ bị thất lạc, không đầy đủ, thậm chí không có hồ sơ lưu trữ. Bên cạnh đó, sự đồng thuận của người dân chưa cao khi nhiều ý kiến cho rằng đơn giá bồi thường đối với đất đai, tài sản, cây trồng còn thấp so với kỳ vọng. Một số trường hợp phát sinh vướng mắc do không được hỗ trợ đối với diện tích đất vườn, ao trong cùng thửa đất ở khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án. Ngoài ra, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thẩm quyền liên quan đến thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các dự án... thuộc UBND cấp xã. Điều này đồng nghĩa với việc chính quyền cơ sở được giao thêm quyền hạn, trách nhiệm, đồng thời cũng đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trong công tác GPMB, trong khi đó đội ngũ cán bộ chuyên môn còn chưa có nhiều kinh nghiệm khiến quá trình thực hiện còn lúng túng.

Những yếu tố này đang tạo áp lực không nhỏ, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ, linh hoạt để khơi thông điểm nghẽn trong công tác GPMB thời gian tới. Và chỉ khi các vướng mắc được tháo gỡ kịp thời, gắn với nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương và sự đồng thuận của người dân, công tác GPMB đuợc triển khai đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả, sẽ tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy tiến độ dự án, cải thiện môi trường đầu tư và góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh.

Bài và ảnh: Việt Hương