Tăng tốc trên chặng cuối đầu tư công

Tuyến đường ven biển Tiên Trang - Khu Kinh tế Nghi Sơn được GPMB, sẵn sàng tổ chức thi công. Ảnh: Tùng Lâm

Chuyển biến tích cực, áp lực vẫn rất lớn

Dự án mở rộng Đại lộ Lê Lợi, đoạn từ ngã tư Phú Sơn đến cầu Đống đã hoàn thành giải phóng mặt bằng (GPMB), khối lượng xây lắp đạt khoảng 85%. Theo kế hoạch trước đó, dự án phải hoàn thành toàn bộ vào ngày 30/9, sớm hơn 3 tháng so với tiến độ hợp đồng. Tuy nhiên, quá trình thi công chịu ảnh hưởng bởi thời tiết mưa nhiều, gây khó khăn cho việc tổ chức thi công cũng như cung ứng vật liệu. Hiện nay, liên doanh nhà thầu là Công ty TNHH Hoàng Tuấn - Công ty CP Đầu tư xây dựng và Thương mại Huy Hoàn đang tổ chức nhiều mũi thi công để bù đắp tiến độ. “Chúng tôi đang tranh thủ thời tiết thuận lợi để tổ chức nhiều ca kíp thi công, phấn đấu hoàn thành dự án trước ngày 15/10”, ông Nguyễn Thanh Tùng, phụ trách kỹ thuật Công ty TNHH Hoàng Tuấn cho biết.

Bước vào những tháng cuối năm, tiến độ thi công nhiều dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh đang được chỉ đạo quyết liệt. Những ngày cuối tháng 9, trên công trường hai dự án đường nối TP Thanh Hóa (cũ) với Cảng Hàng không Thọ Xuân, nhịp thi công đang được đẩy nhanh. Trên khoảng 19/23,1km mặt bằng đã được bàn giao, các nhà thầu tổ chức 16 mũi thi công, đồng loạt triển khai nền đường, cấp phối đá dăm, cầu Sông Đền, cống thoát nước... Hai dự án có tổng mức đầu tư 3.339 tỷ đồng này được triển khai đồng loạt trở lại từ ngày 1/8 và dự kiến sẽ hoàn thành trước ngày 30/11/2027... kỳ vọng từng bước hoàn thiện trục kết nối từ khu vực trung tâm tỉnh đến Cảng Hàng không Thọ Xuân.

Tại Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - Tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia, sau những chỉ đạo quyết liệt về GPMB, các chủ đầu tư, nhà thầu cũng đang tập trung nguồn lực cho những dự án có khối lượng vốn lớn. Ông Trần Quang Tốp, Phó giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng Nghi Sơn, cho biết: “Từ ngày 13/9, ban đã phối hợp với các địa phương, huy động phương tiện hỗ trợ người dân tháo dỡ công trình, tài sản. Phần mặt bằng nào bàn giao sẽ được tiếp nhận và tổ chức thi công ngay khi thời tiết thuận lợi; đồng thời yêu cầu các nhà thầu tăng cường nhân lực, máy móc, mở thêm mũi thi công và kiểm soát chặt tiến độ từng hạng mục, quyết tâm bù lại thời gian bị chậm trước đó”.

Nhịp độ trên các công trường phần nào phản ánh chuyển biến trong giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh. Đến ngày 24/9, tổng giá trị giải ngân đạt 9.861 tỷ đồng, bằng 50,97% kế hoạch. Đáng chú ý, từ ngày 15/8 đến 18/9, toàn tỉnh giải ngân thêm hơn 2.552 tỷ đồng.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, thứ hạng giải ngân của Thanh Hóa từ vị trí thứ 32 trong tháng 6 đã lên vị trí thứ 17 trong tháng 9. Nếu tính riêng kế hoạch vốn giao năm 2026, đến ngày 17/9, Thanh Hóa đạt tỷ lệ giải ngân 54,6%, cao hơn mức bình quân chung cả nước là 52,9%. Riêng Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông, đơn vị được giao lượng vốn lớn nhất tỉnh, đã giải ngân hơn 1.431 tỷ đồng, đạt 59,6%.

Tín hiệu đã tích cực hơn, song áp lực phía trước vẫn rất lớn. Đến ngày 24/9, Thanh Hóa còn gần 9.487 tỷ đồng phải giải ngân. Trong đó, khối xã, phường còn hơn 4.534 tỷ đồng, chiếm 47,8%; 5 chủ đầu tư được giao vốn lớn còn hơn 3.848 tỷ đồng, chiếm 40,6%. Trong khi đó, mục tiêu tỉnh đặt ra là giải ngân tối thiểu 80% kế hoạch vào cuối tháng 10, 90% vào cuối tháng 11 và 100% trước ngày 30/12.

Gỡ điểm nghẽn từ những công trình trọng điểm

Thực tế cho thấy, GPMB vẫn là nút thắt lớn nhất. Theo báo cáo của Sở Tài chính, trong 102 dự án đang thi công của 5 chủ đầu tư lớn, có 45 dự án còn khó khăn, vướng mắc, chủ yếu liên quan đến bồi thường, GPMB; trong đó có 9 dự án phải tạm dừng thi công. Riêng 38 dự án chưa hoàn thành GPMB còn hơn 2.016 tỷ đồng chưa giải ngân, chiếm 55,6% tổng vốn chưa giải ngân của các đơn vị cấp tỉnh.

Ngay tại hai dự án đường nối TP Thanh Hóa (cũ) với Cảng Hàng không Thọ Xuân, trong khi 16 mũi thi công đang được triển khai thì khoảng 4,1km tuyến liên quan đến 183 hộ vẫn chưa hoàn thành GPMB. Điều đó cho thấy, huy động thêm máy móc, nhân lực mới giải quyết được một phía của bài toán; muốn tạo được chuyển biến thực sự, mặt bằng phải được bàn giao đủ và liền mạch. UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Xây dựng phối hợp với các địa phương hoàn thành GPMB các dự án này trước ngày 15/10.

Tại Khu Kinh tế Nghi Sơn, những vướng mắc còn phức tạp hơn. Dự án đường nối cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 1A đi Cảng Nghi Sơn đã được bàn giao 12,1/13,4km, tương đương 90,3%, nhưng 1,3km còn lại tại phường Tân Dân và xã Trường Lâm vẫn ảnh hưởng tới khả năng tổ chức thi công đồng bộ. Một số trường hợp liên quan đến nguồn gốc đất, vật kiến trúc, chính sách hỗ trợ và công trình nhà ở cần tiếp tục được giải quyết trên cơ sở vừa bảo đảm quy định, vừa tính đến quyền lợi chính đáng của người dân.

Tại Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - Tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia được gia hạn tới ngày 31/12 năm nay. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 2.314 tỷ đồng, năm 2026 được bố trí 649,9 tỷ đồng nhưng giữa tháng 9 mới giải ngân 291,8 tỷ đồng, đạt khoảng 45%. Không chỉ vướng GPMB, trên phần diện tích đã được bàn giao, việc huy động nguồn lực của một số nhà thầu có thời điểm chưa đáp ứng yêu cầu. Đây cũng là vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn ở phạm vi toàn tỉnh. Bởi, trong 57 dự án không còn khó khăn, vướng mắc, vẫn có 23 dự án nhà thầu thi công ở mức trung bình, thiếu quyết liệt và 4 dự án có nhà thầu cố tình thi công chậm. Điều đó cho thấy không phải toàn bộ độ trễ đều bắt nguồn từ những nguyên nhân khách quan. Ở một số dự án, năng lực tổ chức thi công và trách nhiệm thực hiện hợp đồng của nhà thầu cũng là yếu tố trực tiếp ảnh hưởng tiến độ.

Các giải pháp trong chặng nước rút đang được tỉnh Thanh Hóa cụ thể hóa đến từng chủ đầu tư, công trình và nhà thầu. Người đứng đầu chính quyền tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu các sở, ban, ngành, chủ đầu tư và chủ tịch UBND các xã, phường phải khẩn trương cụ thể hóa nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công thành từng phần việc, gắn với từng dự án và mốc thời gian hoàn thành cụ thể cũng như trách nhiệm của người đứng đầu.

Các nhà thầu được yêu cầu phải cam kết tiến độ thi công theo tuần, giá trị khối lượng theo tháng và bố trí đủ máy móc, nhân lực để tăng ca, tăng kíp trên phần mặt bằng đã có. Nhà thầu có 2 tuần liên tiếp không đạt tiến độ cam kết sẽ bị áp dụng các biện pháp theo hợp đồng như phạt vi phạm, cắt giảm khối lượng, thu hồi bảo lãnh, thậm chí chấm dứt hợp đồng. Khối lượng hoàn thành cũng phải được nghiệm thu, lập hồ sơ thanh toán trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc khi đủ hồ sơ.

Cùng với tháo gỡ vướng mắc, một yêu cầu quan trọng khác là đưa vốn đến đúng nơi có khả năng hấp thụ. Tỉnh Thanh Hóa sẽ rà soát để điều chuyển hơn 1.289 tỷ đồng của 51 dự án giảm nhu cầu sử dụng vốn sang những dự án có khả năng giải ngân. Mốc giải ngân cũng được xác định lại cho từng chủ đầu tư, từng xã, phường, gắn với khối lượng công việc và người chịu trách nhiệm cụ thể.

Quý IV vì thế không chỉ là cuộc chạy đua với những con số giải ngân. Quan trọng hơn là tháo gỡ được từng điểm nghẽn, “biến” phần mặt bằng đã bàn giao thành khối lượng thi công, khối lượng hoàn thành thành giá trị thanh toán và dòng vốn đầu tư công thành những công trình hạ tầng sớm phát huy hiệu quả!