Tăng tốc triển khai CCP, đảm bảo vận hành đúng lộ trình vào đầu năm 2027

Đây là thông tin được nhấn mạnh tại Hội nghị Thành viên năm 2026 của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) được tổ chức chiều ngày 6/11/2026 tại Quy Nhơn, Gia Lai.

Toàn cảnh Hội nghị Thành viên năm 2026 của VSDC.

Quyết tâm triển khai CCP trong nửa đầu năm 2027

Theo báo cáo tại hội nghị, VSDC đang triển khai các thủ tục cần thiết để đưa công ty con thực hiện chức năng CCP vào hoạt động, dự kiến từ nửa đầu năm 2027. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong hoạt động bù trừ, thanh toán chứng khoán, hướng tới mô hình quản lý rủi ro tập trung theo thông lệ quốc tế.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC cho biết, năm 2026 ghi nhận nhiều dấu mốc quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026. Kết quả này phản ánh nỗ lực cải cách của toàn ngành Chứng khoán, trong đó có đóng góp tích cực của VSDC trong việc hoàn thiện hạ tầng sau giao dịch, nâng cao hiệu quả bù trừ và thanh toán trên thị trường.

Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC phát biểu khai mạc.

Mặc dù vậy, theo lãnh đạo VSDC, vị thế mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực vận hành, quản trị rủi ro và khả năng đáp ứng các chuẩn mực quốc tế. Đề cập đến nhiệm vụ năm 2027, ông Nguyễn Sơn nhấn mạnh quyết tâm cao nhất của VSDC là trong đầu năm 2027, toàn bộ nền tảng công nghệ phải đáp ứng yêu cầu triển khai các cơ chế mới, đặc biệt là CCP trên thị trường chứng khoán cơ sở. Đáng chú ý, VSDC đã thành lập công ty con do Tổng công ty sở hữu 100% vốn, hoạt động theo mô hình pháp nhân độc lập, nhằm chuẩn bị các điều kiện tổ chức và vận hành CCP. Công tác kiện toàn bộ máy, nhân sự, cơ sở vật chất và hệ thống công nghệ đang được triển khai đồng bộ.

Theo lộ trình dự kiến, trong quý I hoặc quý II/2027, sau khi hoàn tất các điều kiện cần thiết, VSDC sẽ báo cáo Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) xem xét việc đưa mô hình CCP vào vận hành chính thức. Như vậy, việc đưa công ty con thực hiện chức năng CCP vào hoạt động và thời điểm chính thức áp dụng cơ chế CCP trên thị trường cơ sở là hai bước trong lộ trình triển khai, phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện hệ thống và sự chấp thuận của cơ quan quản lý.

Lãnh đạo VSDC cũng lưu ý, mô hình CCP phải bảo đảm sự cân bằng giữa mục tiêu tạo thuận lợi cho hoạt động giao dịch và yêu cầu kiểm soát rủi ro, nhất là khi quy mô thị trường ngày càng lớn và sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức trong, ngoài nước ngày càng sâu rộng. Để chuẩn bị cho việc vận hành, VSDC tiếp tục rà soát, sửa đổi các quy chế nghiệp vụ theo Thông tư số 145/2026/TT-BTC, đồng thời tham gia góp ý sửa đổi Quyết định số 1541/QĐ-BTC nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai CCP.

Song song với hoàn thiện hành lang pháp lý, VSDC sẽ nâng cấp hệ thống ký quỹ giao dịch, phối hợp với các sở giao dịch chứng khoán, ngân hàng thanh toán và thành viên thị trường kiểm thử các nghiệp vụ đặc thù.

Trong năm 2026, một số nội dung đã được kiểm thử như hủy đăng ký thông tin tài khoản, chuyển đổi loại thành viên bù trừ và giao dịch mua lại bắt buộc (buy-in). Đây là những bước chuẩn bị nhằm bảo đảm khả năng xử lý các tình huống phát sinh khi mô hình mới đi vào hoạt động.

Tăng quy mô hoạt động, chuẩn bị cho các sản phẩm mới

Theo báo của VSDC tại hội nghị, hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán năm 2026 tiếp tục ghi nhận sự gia tăng đáng kể về quy mô. Tính đến ngày 15/10/2026, tổng số tài khoản nhà đầu tư được quản lý thông tin đạt 14.262.403 tài khoản, tăng hơn 3,067 triệu tài khoản so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, số tài khoản tham gia giao dịch chứng khoán phái sinh đạt 3.143.745 tài khoản, tăng hơn 809.190 tài khoản. Tổng số nhà đầu tư mở tài khoản đạt 10.716.438, bao gồm 10.649.923 nhà đầu tư cá nhân trong nước, 15.788 nhà đầu tư tổ chức trong nước, 46.035 nhà đầu tư cá nhân nước ngoài và 4.692 nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.

Trong hoạt động lưu ký, VSDC đã xử lý hồ sơ đưa vào lưu ký hơn 38.483 triệu chứng khoán, rút lưu ký hơn 8.587 triệu chứng khoán. Tổng số dư chứng khoán lưu ký tại ngày 15/10/2026 đạt hơn 228 tỷ chứng khoán.

Đối với hoạt động đăng ký chứng khoán, VSDC thực hiện đăng ký mới 406 mã cổ phiếu, trái phiếu với tổng khối lượng hơn 7.140 triệu chứng khoán; đồng thời xử lý 424 đợt đăng ký bổ sung với tổng khối lượng hơn 32.947 triệu cổ phiếu, trái phiếu.

Hoạt động thực hiện quyền ghi nhận 4.589 đợt, trong đó có 742 đợt trả cổ tức bằng tiền, 117 đợt trả cổ tức bằng cổ phiếu và 32 đợt thực hiện quyền mua cổ phiếu.

Đáng chú ý, VSDC đã thực hiện 261 đợt thanh toán vốn gốc, lãi trái phiếu chính phủ với tổng giá trị hơn 109.341 tỷ đồng và 1.260 đợt thanh toán vốn gốc, lãi trái phiếu doanh nghiệp với tổng giá trị gần 145.000 tỷ đồng.

Về quản lý thành viên, VSDC hiện có 88 công ty chứng khoán là thành viên lưu ký, trong đó 6 công ty đang trong quá trình xử lý thu hồi giấy chứng nhận, cùng 19 ngân hàng lưu ký và 17 ngân hàng thương mại mở tài khoản trực tiếp tham gia thị trường trái phiếu chuyên biệt. Đến ngày 15/10/2026, thị trường chứng khoán phái sinh có 29 thành viên bù trừ, gồm 6 thành viên bù trừ chung và 23 thành viên bù trừ trực tiếp.

VSDC cũng đưa vào sử dụng hệ thống chuyển mạch điện tín (MSP) từ ngày 9/3/2026, phục vụ trao đổi thông tin giữa ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán. Hệ thống hiện có 24 đơn vị kết nối, gồm 7 ngân hàng và 17 công ty chứng khoán, hoạt động ổn định, hỗ trợ trao đổi thông tin đa phương và giao dịch của nhà đầu tư.

Trên nền tảng hạ tầng đang được hoàn thiện, VSDC tiếp tục phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) và UBCKNN nghiên cứu phát triển các sản phẩm, cơ chế giao dịch mới.

Trong năm 2027, VSDC dự kiến phối hợp với HNX kiểm thử nội bộ sản phẩm hợp đồng quyền chọn chỉ số, tiến tới kiểm thử với các thành viên thị trường và ngân hàng thanh toán. Đồng thời, nghiên cứu các sản phẩm phái sinh vàng, phái sinh hàng hóa, cơ chế giao dịch xuyên trưa, giao dịch khớp lệnh ngẫu nhiên không điều kiện và tài khoản giao dịch tổng (OTA).

VSDC cũng sẽ tham gia nghiên cứu quy định tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đồng thời phối hợp chuyển toàn bộ cổ phiếu niêm yết từ HNX sang HOSE theo Thông tư số 139/2025/TT-BTC.

Ngoài ra, Tổng công ty sẽ tiếp tục nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, mở rộng cổng giao tiếp điện tử với các tổ chức đăng ký chứng khoán, nâng cấp hệ thống quản lý dịch vụ đại lý chuyển nhượng, quản trị quỹ mở và quỹ hưu trí tự nguyện./.