Tăng trưởng hai con số cần thêm 2 triệu tỷ đồng vốn quý IV, tín dụng đạt 20,87 triệu tỷ đồng
Bộ Tài chính tính cần thêm 2 triệu tỷ đồng đầu tư quý IV, trong khi dư địa giảm lãi suất hẹp do LDR cao, biên lãi ròng NIM còn khoảng 2,5%, theo chuyên gia.
Để theo đuổi tăng trưởng hai con số, nền kinh tế cần thêm khoảng 2 triệu tỷ đồng vốn đầu tư trong quý IV, và nguồn vốn này chủ yếu vẫn trông chờ vào tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dư địa hạ lãi suất đang thu hẹp khi tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) có lúc lên tới 115% và biên lãi ròng (NIM) của hệ thống chỉ còn khoảng 2,5%.
Bộ Tài chính tính toán, cả năm nay tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần khoảng 5,1 triệu tỷ đồng để đạt tăng trưởng hai con số. Đến cuối quý III, con số thực hiện là 3,1 triệu tỷ đồng, nghĩa là còn thiếu 2 triệu tỷ đồng cho quý cuối năm.
Nhu cầu vốn lớn, kênh dẫn vốn chủ yếu là ngân hàng
Theo thông lệ, phần vốn này dựa chủ yếu vào hệ thống ngân hàng do các kênh khác như trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán còn kém sôi động. Trong năm 2025, Việt Nam khởi động chương trình tăng trưởng hai con số với 3 đợt khởi công, khánh thành đồng loạt vào các dịp A50 (30/04/2025), A80 (2/09/2025) và ngày 19/12/2025. Tổng mức đầu tư của 564 công trình, dự án đạt hơn 5,14 triệu tỷ đồng.
Sang năm 2027, nền kinh tế cần tổng vốn đầu tư toàn xã hội 6–6,4 triệu tỷ đồng. Trong đó, chi đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 27–29%. Như vậy, khoảng 4,2–4,6 triệu tỷ đồng phải huy động từ đầu tư tư nhân và FDI, và nguồn vốn chính của khu vực tư nhân nhiều khả năng lại dựa vào tín dụng ngân hàng.

Để theo đuổi mục tiêu tăng trưởng 10% năm 2027, Việt Nam dự kiến cần 6–6,4 triệu tỷ đồng vốn đầu tư, trong đó hơn 4 triệu tỷ đồng phải huy động từ các nguồn ngoài ngân sách.
Với mục tiêu 5 năm, Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, tương đương 1.500 tỷ USD. Tỷ lệ đầu tư cần nâng từ khoảng 33% lên 40% GDP. Ngân sách dự kiến đóng góp hơn 8 triệu tỷ đồng, còn hơn 30 triệu tỷ đồng phải huy động từ các nguồn ngoài ngân sách.
Chỉ đạo giảm lãi suất và những ràng buộc thực tế
Trước nhu cầu vốn này, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí và chia sẻ lợi nhuận với khách hàng để giảm mặt bằng lãi suất. Cụ thể, các ngân hàng thương mại được yêu cầu giảm 0,5–1%/năm lãi suất huy động đối với tiền gửi mới phát sinh có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Với lãi suất cho vay, mức giảm yêu cầu là 1,5–2 điểm phần trăm đối với các khoản vay phục vụ sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.
Bên cạnh đó, trên 20 ngân hàng đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi cho sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, với mức giảm 1,5–2%/năm. Dù vậy, một doanh nghiệp cần vay nhập nguyên liệu sản xuất hàng Tết cho biết đang được chào mức lãi suất 18%, mức mà doanh nghiệp này nhận định là không còn lợi nhuận. Theo tác giả bài gốc, những trường hợp như vậy có lẽ chỉ là đơn lẻ.

Lãi suất của Ngân hàng Nhà nước đã ở mức tương đối thấp, chỉ khoảng 4,5%, nên dư địa giảm thêm không còn nhiều. Ảnh: Nam Khánh
Dư nợ tín dụng qua các mốc
Theo số liệu Thống đốc Ngân hàng Nhà nước báo cáo trước Quốc hội ngày 31/10/2026, tín dụng tăng khoảng 12,27% so với cuối năm 2025, đưa tổng dư nợ lên hơn 20,87 triệu tỷ đồng. Tính từ cuối năm 2024, dư nợ đã tăng khoảng 5,3 triệu tỷ đồng trong chưa đầy hai năm.
Nhìn cả chuỗi dài, tăng trưởng tín dụng giảm từ 31,19% năm 2010 xuống 8,85% năm 2012, rồi tăng trở lại trong giai đoạn 2013–2017 và vượt 18% trong hai năm 2016 và 2017. Từ năm 2018 đến 2023, tốc độ chủ yếu quanh 12–14% mỗi năm, dư nợ đi từ 7,21 triệu tỷ đồng lên khoảng 13,6 triệu tỷ đồng. Sau hơn 15 năm, dư nợ đã gấp khoảng 8,4 lần.
Chuyên gia: chi phí vốn khó hạ
TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, cho rằng lãi suất điều hành ở mức thấp cùng rủi ro thanh khoản hệ thống có thể khiến việc giảm lãi suất thực tế của các ngân hàng khó khăn hơn. Ông lưu ý nếu hạ lãi suất huy động đáng kể, dòng tiền có thể chảy ngược ra khỏi hệ thống. “Việc hạ lãi suất huy động còn có thể ảnh hưởng đến thanh khoản”, ông nói.
Biên lãi ròng của hệ thống cũng đang thu hẹp. Theo vị chuyên gia, mức 2,5% hiện nay không phải quá cao nếu xét đến mức độ rủi ro của nền kinh tế, doanh nghiệp và hệ thống tài chính.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Việt Anh, Phó tổng giám đốc phụ trách chiến lược và quản trị Ngân hàng Tiên Phong (TPBank), cho rằng lãi suất cho vay khó xuống dưới 10%. Ông giải thích lãi suất USD đang ở mức 5%; khi quy đổi sang tiền đồng còn tính thêm phần bù tỷ giá, lãi suất thực tế khoảng 7%. Cộng thêm chi phí vốn của ngân hàng khoảng 2,5%, tổng chi phí vốn vào khoảng 9,5%.
Ông Việt Anh cũng cho biết trong khoảng 5 năm gần đây, tăng trưởng cho vay thường cao hơn tăng trưởng huy động khoảng 2–3 điểm phần trăm. Riêng 10 tháng đầu năm nay, tín dụng tăng hơn 11%, trong khi huy động tăng gần 10%. “Khoảng cách này đã thu hẹp nhưng vẫn tạo sức ép nhất định lên bảng cân đối của các ngân hàng”, ông chia sẻ.
Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nhận xét hệ thống tài chính Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào ngân hàng. Tổng dư nợ tín dụng tương đương 145% GDP vào cuối năm 2025, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp chỉ chiếm 10% GDP. ADB cho rằng bộ đệm vốn mỏng và chênh lệch kỳ hạn kéo dài đã hạn chế dư địa duy trì tăng trưởng tín dụng nhanh, nhất là với các dự án hạ tầng lớn cần vốn dài hạn.
Đa dạng hóa kênh dẫn vốn
Theo ông Sacha Dray, chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, nguồn lực tài chính trong nước thực chất khá dồi dào, vấn đề nằm ở cơ chế thu hút và tối ưu hóa việc sử dụng. Ông dẫn số liệu tỷ lệ nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trái phiếu chính phủ.
Theo ông Dray, khoảng cách này cho thấy dư địa lớn để thu hút nhà đầu tư tổ chức quốc tế vào thị trường trái phiếu chính phủ và trái phiếu công trình dài hạn. Mô hình Trung tâm Tài chính Quốc tế (VIFC) tại TP.HCM và Đà Nẵng cũng được kỳ vọng kết nối trực tiếp dòng vốn quốc tế với doanh nghiệp trong nước mà không tạo thêm áp lực lên hệ thống tiền tệ nội địa.
Bên cạnh đó, việc lấy lại niềm tin trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng. Nhu cầu đầu tư ở mức 40% GDP, cao hơn tỷ lệ tích lũy của nền kinh tế là 33%, khiến việc đa dạng hóa các kênh dẫn vốn trở nên cấp thiết. Nếu vốn tăng nhanh hơn khả năng hấp thụ của nền kinh tế, áp lực lạm phát và rủi ro đối với hệ thống ngân hàng cũng sẽ tăng.



