Tăng trưởng kinh tế phải đi cùng với ổn định sinh kế cho người dân

Mọi chính sách phát triển kinh tế phải lấy người dân làm trung tâm. Đó là những đóng góp ý kiến của đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp thảo luận ở tổ. Ảnh: Viết Tôn

Coi chất lượng cuộc sống của người dân là thước đo

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) cho rằng, cần coi nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân là mục tiêu và thước đo cuối cùng của tăng trưởng phát triển bao trùm và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền.

Theo đại biểu Minh Tú, báo cáo thẩm tra tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2027 của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho thấy, tăng trưởng kinh tế cao nhưng chưa chuyển hóa tương xứng thành việc làm có chất lượng và cải thiện thu nhập ở tất cả các nhóm dân cư.

Báo cáo thẩm tra chỉ ra rằng, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 9 tháng năm 2026 còn ở mức 8,87%; chỉ tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều năm 2026 ước chỉ đạt 0,5 điểm phần trăm, không đạt mục tiêu đề ra. Trong khi đó, những vùng miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn về hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực, sinh kế và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

“Tôi cho rằng, tăng trưởng kinh tế cao phải được chuyển hóa thành việc làm có chất lượng, thu nhập thực tế và cơ hội phát triển của người dân. Vì vậy, đề nghị Chính phủ trong Kế hoạch năm 2027 cần quan tâm hơn đến các chỉ tiêu phản ánh chất lượng cuộc sống, chất lượng việc làm, khả năng tiếp cận giáo dục, y tế và mức độ giảm nghèo bền vững”, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị.

Đại biểu Minh Tú cũng đề xuất cần có cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp cho các vùng khó khăn, không chỉ dựa vào khả năng cân đối và đối ứng ngân sách của địa phương, mà phải căn cứ vào mức độ thiếu hụt hạ tầng, dịch vụ xã hội và nhu cầu phát triển thực tế.

Chính sách giảm nghèo đổi mới theo hướng tạo sinh kế bền vững, phát triển năng lực tự chủ kinh tế của người dân; gắn giảm nghèo với đào tạo nghề, việc làm, chuyển đổi sản xuất, tiếp cận thị trường và phát triển kinh tế cộng đồng.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) phát biểu tại tổ. Ảnh: Viết Tôn

Từ thực tiễn các địa phương Bắc Trung Bộ, trong đó có Nghệ An, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị quan tâm đầu tư hạ tầng kết nối các hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối miền núi với đồng bằng, cửa khẩu với cảng biển; đồng thời phát triển kinh tế rừng bền vững và các chuỗi giá trị sản phẩm đặc trưng địa phương. Cùng với đó là chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm tại chỗ, nâng cao năng lực sản xuất và tiếp cận thị trường của người dân vùng miền núi, biên giới.

Tăng trưởng chỉ có giá trị khi người dân có cơ hội phát triển

Đồng tình với quan điểm của đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đề nghị bên cạnh các mục tiêu về GDP, đầu tư, năng suất lao động và chuyển đổi số, Nghị quyết của Quốc hội cũng cần nhấn mạnh hơn yêu cầu chuyển hóa thành quả tăng trưởng thành thu nhập thực tế, việc làm có chất lượng và sinh kế bền vững.

Tăng trưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân có cơ hội tham gia tạo ra giá trị, được hưởng lợi công bằng hơn từ thành quả phát triển và có khả năng chống chịu trước biến động kinh tế, thiên tai, dịch bệnh và thay đổi của thị trường.

Đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo cho rằng, cần nhìn nhận nông nghiệp, kinh tế hộ gia đình, hợp tác xã, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề, thương mại, dịch vụ và du lịch cộng đồng không chỉ là khu vực cần hỗ trợ, mà là nền tảng tạo việc làm, thu nhập, sức mua trong nước và khả năng tự chủ của nền kinh tế. Yêu cầu đặt ra là nâng cấp các lĩnh vực truyền thống bằng công nghệ, vốn, hạ tầng, kỹ năng và kết nối thị trường, thay vì để một bộ phận người dân đứng ngoài các động lực tăng trưởng mới.

Về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo gắn với người dân, doanh nghiệp nhỏ, phát triển kinh tế số và công nghệ là động lực quan trọng, nhưng cần tránh khoảng cách giữa doanh nghiệp lớn với hộ kinh doanh, hợp tác xã và cơ sở sản xuất nhỏ.

Đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo kiến nghị, tiếp tục triển khai các gói hỗ trợ chuyển đổi số thiết thực, chi phí phù hợp: Thanh toán số, hóa đơn và sổ sách điện tử dễ sử dụng, quản lý đơn hàng, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và bán hàng trực tuyến, kỹ năng bảo vệ dữ liệu và an toàn giao dịch. Tổ chức tư vấn, đào tạo tại địa phương, có đầu mối hỗ trợ trực tiếp và đánh giá hiệu quả bằng kết quả kinh doanh như giảm chi phí, mở rộng khách hàng, tăng doanh thu hoặc giảm thất thoát.

Đưa ra lý do trên, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo cho rằng, chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa kinh tế khi giúp người dân và doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn. Nếu thiếu kỹ năng, hạ tầng và hỗ trợ phù hợp, chi phí chuyển đổi có thể trở thành rào cản đối với nhóm nhỏ.

Tiếp tục quan tâm đến nhà ở xã hội, giáo dục, y tế và bảo hiểm là các trụ cột quan trọng để người lao động ổn định cuộc sống. Cần kết nối chính sách an sinh với chất lượng việc làm và khả năng chi trả thực tế.

Đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) phát biểu tại tổ. Ảnh: Viết Tôn

Đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo cũng kiến nghị bên cạnh chỉ tiêu nhà ở xã hội và bảo hiểm y tế cần quan tâm phát triển nhà ở cho thuê phù hợp thu nhập của công nhân và người lao động; nâng cao khả năng tiếp cận nhà trẻ, y tế cơ sở và giao thông công cộng tại khu vực tập trung lao động. Đẩy mạnh đào tạo nghề ngắn hạn, đào tạo lại và kết nối cung cầu lao động gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế. Tăng khả năng tiếp cận bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và các hình thức bảo vệ phù hợp đối với lao động phi chính thức, hộ kinh doanh và người làm việc tự do.