Tăng trưởng sản xuất công nghiệp diễn ra trên diện rộng và có tính lan tỏa thực chất

Bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng, Cục Thống kê. (Ảnh: PV)

3 trợ lực tạo nên đà bứt phá của sản xuất công nghiệp

Theo báo cáo của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, sản xuất công nghiệp (IIP) trong quý III/2026 tiếp tục duy trì tăng trưởng hai con số, ước tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng năm 2026, IIP ước tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng chín tháng cao nhất kể từ năm 2019 đến nay, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 12,9%.

Theo bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng, bức tranh lan tỏa của ngành công nghiệp 9 tháng đầu năm 2026 thể hiện rõ qua 3 yếu tố tích cực.

Thứ nhất, về tổng thể, tính lan tỏa trên toàn bộ không gian kinh tế và các ngành cấp I. Toàn bộ 34/34 tỉnh, thành phố trên cả nước đều duy trì tốc độ tăng Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) dương (9 tháng). Bên cạnh các trung tâm FDI lớn như Thái Nguyên (+23,2%), Bắc Ninh (+20,2%), Hải Phòng (+15,2%), đà tăng còn ghi nhận rất cao ở các địa phương phát triển công nghiệp nội địa, hạ tầng năng lượng và vật liệu như Hà Tĩnh (+40,2%), Ninh Bình (+25,0%), Nghệ An (+21,5%), Phú Thọ (+21,5%), Quảng Ninh (+18,6%).

Đồng thời trên phạm vi cả nước, cả 4 ngành công nghiệp cấp I đều tăng trưởng dương (trong đó, Chế biến, chế tạo, ngành chiếm tỷ trọng lớn nhất trong toàn ngành công nghiệp, tăng 12,9%; Điện tăng 10,6%; Cung cấp nước tăng 9,3%; Khai khoáng tăng 8,0%).

Sản xuất công nghiệp tăng trưởng đều ở các lĩnh vực khác nhau. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Thứ hai, phân tích sâu hơn, tăng trưởng sản xuất công nghiệp diễn ra ở tất cả các ngành công nghiệp cấp II, không phụ thuộc cục bộ vào khu vực FDI.

Ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính đạt mức tăng 15,2% đóng vai trò động lực công nghệ. Bên cạnh đó, nhờ hiệu ứng lan tỏa từ việc đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư công cũng như nhiều dự án đầu tư tư lớn, các ngành công nghiệp sản xuất vật liệu và cơ khí trong nước cũng đạt tốc độ tăng trưởng cao: Sản xuất kim loại tăng 25,5%; Sản xuất sản phẩm từ khoáng phi kim loại (xi-măng, bê-tông…) tăng 12,2%; Sản xuất xe có động cơ tăng 15,3%.

Bên cạnh sự gia tăng sản xuất của các ngành công nghiệp chế tạo, các ngành công nghiệp chế biến phục vụ chủ yếu cho nhu cầu tiêu dùng trong nước cũng tăng cao: Sản xuất đồ uống tăng 17,4%; sản xuất và chế biến thực phẩm 12,5%…

Thứ ba, bên cạnh sự tăng tốc về sản lượng, chất lượng tăng trưởng còn phản ánh qua sự chuyển dịch cơ cấu sản phẩm hướng tới mở rộng năng lực sản xuất dài hạn.

Phân theo mục đích sử dụng sản phẩm công nghiệp, nhóm sản xuất sản phẩm công nghiệp là tư liệu sản xuất duy trì mức tăng cao 15,4% (vượt xa tốc độ tăng 11,5% của nhóm sản xuất sản phẩm công nghiệp là các mặt hàng tiêu dùng dân cư). Điều này minh chứng dòng vốn đầu tư toàn xã hội và vốn FDI thế hệ mới đang thẩm thấu sâu vào việc mở rộng năng lực sản xuất, chứ không chỉ đơn thuần phục vụ chu kỳ tiêu dùng ngắn hạn.

Bà Phí Thị Hương Nga phân tích thêm, bên cạnh các yếu tố tích cực như trên, vẫn có xu hướng phân hóa trong các ngành sản xuất. Các ngành công nghệ cao (điện tử) và công nghiệp sản xuất vật liệu phục vụ các hoạt động đầu tư xây dựng hấp thụ tốt dòng vốn và bứt tốc nhanh, trong khi các ngành gia công truyền thống thâm dụng lao động như dệt may (chỉ tăng 7,8%), da giày (tăng 3,4%) phục hồi chậm hơn. Nguyên nhân chủ yếu do sức ép từ cước vận tải biển neo cao và các rào cản thương mại mới làm ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp ngành dệt may da giày.

Nhiều doanh nghiệp thể hiện niềm tin tăng trưởng sản xuất trong những tháng cuối năm. (Ảnh: ĐỖ BẢO)

Kỳ vọng tiếp tục khởi sắc những tháng cuối năm

Kết quả từ cuộc điều tra xu hướng sản xuất kinh doanh hằng quý do Cục Thống kê thực hiện, tiếp nối kết quả tích cực của quý III/2026, tinh thần lạc quan trong quý IV/2026 tiếp tục lan tỏa rõ nét. Theo đó, niềm tin tổng quan tăng mạnh: Có tới 83,9% doanh nghiệp dự báo hoạt động sản xuất kinh doanh quý IV/2026 so với quý III/2026 sẽ tốt hơn và giữ ổn định, chỉ có 16,1% doanh nghiệp dự báo khó khăn hơn.

Kỳ vọng tích cực ở cả khâu đơn hàng, sản lượng và lao động: Có 85,6% doanh nghiệp dự báo đơn đặt hàng mới quý IV sẽ tăng và giữ nguyên; 85,0% doanh nghiệp dự báo đơn hàng xuất khẩu tăng và giữ nguyên. Về khối lượng sản xuất, 85,2% doanh nghiệp dự báo tăng và giữ nguyên. Về sử dụng lao động, 90,2% doanh nghiệp dự kiến lao động tăng và giữ nguyên. Công suất sử dụng máy móc thiết bị bình quân quý III đã đạt 76,1%, tạo bệ phóng tốt cho việc gia tăng sản lượng cuối năm.

Bà Phí Thị Hương Nga nhận định, về tổng thể, tăng trưởng sản xuất công nghiệp 9 tháng năm 2026 đang diễn ra trên diện rộng và có tính lan tỏa thực chất.

Để bảo vệ đà tăng trưởng trong quý IV/2026, các định hướng trọng tâm cần giải quyết ngay, trong đó tập trung quản trị rủi ro chuỗi logistics để ứng phó nhanh với các biến động của thị trường quốc tế, tiếp tục đẩy nhanh tiến độ các công trình vốn đầu tư công và đầu tư tư lớn để kích cầu các ngành sản xuất vật liệu phục vụ thi công các công trình xây dựng và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tối đa các FTA.

Bên cạnh sự nỗ lực của các doanh nghiệp, các doanh nghiệp rất cần có sự đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước nhằm hỗ trợ tốt hơn cho các doanh nghiệp để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng như hiện nay.