Tăng trưởng tín dụng: Ưu tiên chất lượng, giữ ổn định vĩ mô

Năm 2026, cơ chế giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng tiếp tục được áp dụng với tiêu chí chặt chẽ hơn. Ảnh: ST

Tín dụng bứt tốc - điểm sáng trong bức tranh tiền tệ 2025

Tín dụng là một trong những điểm sáng của bức tranh tiền tệ năm 2025 khi tăng trưởng toàn hệ thống đạt hơn 19% so với cuối năm 2024; tổng dư nợ nền kinh tế vượt 18,58 triệu tỷ đồng - mức cao nhất trong vòng 10 năm trở lại đây. Đáng chú ý, đà tăng duy trì liên tục qua các tháng và cao hơn cùng kỳ năm trước, phản ánh xu hướng mở rộng cho vay tương đối đồng đều trong toàn hệ thống ngân hàng.

Cơ cấu tín dụng phù hợp với cơ cấu nền kinh tế, tập trung vào sản xuất - kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ. Đơn cử, đến cuối tháng 10/2025, tín dụng cho công nghiệp hỗ trợ tăng trên 27%; doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng trên 30%; lĩnh vực nông nghiệp - nông thôn chiếm 22,42% tổng dư nợ; doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 19,11%.

Báo cáo kinh doanh năm 2025 của các ngân hàng thương mại ghi nhận tăng trưởng tín dụng phổ biến trên 15%, phản ánh xu hướng mở rộng cho vay diễn ra rộng khắp, từ nhóm ngân hàng lớn đến các tổ chức tín dụng (TCTD) quy mô trung bình.

Kết quả đạt được này đến từ việc triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các TCTD. Ngay từ đầu năm, để hỗ trợ mục tiêu GDP tăng trên 8%, NHNN định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 16% và linh hoạt điều chỉnh theo diễn biến thực tế. Cơ chế giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng được công khai, minh bạch hơn, tạo điều kiện để các TCTD chủ động kế hoạch kinh doanh.

Song song với đó, NHNN yêu cầu đẩy mạnh giải ngân các chương trình tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực có sức lan tỏa cao như: Chương trình cho vay lâm sản, thủy sản (nâng quy mô từ 15.000 tỷ đồng lên 185.000 tỷ đồng); cho vay người trẻ dưới 35 tuổi mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội; chương trình 500.000 tỷ đồng đầu tư hạ tầng và công nghệ số...

Tín dụng tăng trưởng mạnh đã góp phần quan trọng đưa GDP năm 2025 tăng 8,02%, giúp Việt Nam trở thành một trong những điểm sáng của kinh tế châu Á trong bối cảnh toàn cầu còn nhiều bất định.

Bước đi thận trọng trong bối cảnh còn nhiều thách thức

Bước sang năm 2026, trước những thay đổi của môi trường kinh tế trong và ngoài nước, NHNN đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn ngành ở mức 15%, có thể điều chỉnh linh hoạt theo tình hình thực tế. Mức này thấp hơn đáng kể so với mục tiêu và kết quả đạt được của năm 2025.

Bối cảnh còn nhiều thách thức đòi hỏi công tác điều hành tín dụng của NHNN phải chuyển hướng kịp thời, phù hợp. Ảnh: ST

Để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống, NHNN tiếp tục áp dụng cơ chế giao chỉ tiêu ngay từ đầu năm với tiêu chí chặt chẽ hơn. Công thức tính hạn mức tín dụng dựa trên điểm xếp hạng của từng ngân hàng với hệ số nhân mới (khoảng 2,6%). Đồng thời, nhằm tránh dồn vốn quá nhanh vào đầu năm gây áp lực thị trường, NHNN yêu cầu các TCTD kiểm soát tăng trưởng trong 3 tháng đầu năm không vượt quá 25% chỉ tiêu cả năm.

Đáng chú ý, NHNN yêu cầu các ngân hàng kiểm soát dư nợ bất động sản không vượt quá tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của chính ngân hàng đó. Trường hợp vi phạm quy định về tỷ trọng hoặc tốc độ cho vay bất động sản sẽ bị giảm trừ chỉ tiêu tín dụng trực tiếp.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính, ngân hàng, điểm khác biệt lớn của chính sách tiền tệ năm 2026 so với năm 2025 là sự chuyển dịch từ “lượng” sang “chất”. Tăng trưởng tín dụng quanh ngưỡng 15% được tính toán nhằm cung ứng đủ vốn cho các động lực tăng trưởng mới mà không tạo áp lực nợ xấu hay rủi ro hệ thống. Trọng tâm của định hướng này là nâng cao hiệu quả dòng vốn thay vì tiếp tục dựa nhiều vào đòn bẩy tài chính.

Ông Phạm Hồng Hải - Tổng Giám đốc Ngân hàng Phương Đông (OCB) - cũng cho rằng việc tập trung vào chất lượng tín dụng thay vì chỉ chạy theo quy mô tăng trưởng là tín hiệu tích cực cho thị trường. Nếu tăng trưởng tín dụng quá nhanh sẽ làm gia tăng rủi ro, đặc biệt là nợ xấu; từ đó tạo áp lực lên lãi suất, tỷ giá và lạm phát, làm gia tăng bất ổn kinh tế vĩ mô.

Định hướng điều hành tín dụng của NHNN được các chuyên gia đánh giá là phù hợp trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 10% năm 2026, song vẫn phải bảo đảm ổn định vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế.

Mặt khác, theo ước tính của NHNN, hệ số tín dụng/GDP năm 2025 đã lên khoảng 146% - mức cao so với nhóm quốc gia thu nhập trung bình thấp. Nếu tín dụng tiếp tục tăng 16 - 17%/năm trong các năm tới, tỷ lệ này có thể đạt 180 - 185% GDP vào năm 2030, đẩy Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ đòn bẩy tài chính rất cao, tiềm ẩn rủi ro cho hệ thống ngân hàng và gây hệ lụy đối với nền kinh tế.

Bên cạnh đó, dư nợ cho vay bất động sản trong năm 2025 tăng mạnh, khoảng 34% so với cuối năm trước, chiếm gần 25% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng vẫn đối mặt với tình trạng mất cân đối kỳ hạn: Khoảng 80% vốn huy động là ngắn hạn, nhưng 50% cho vay là trung và dài hạn. Tăng trưởng huy động vốn năm 2025 chỉ khoảng 15%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng tín dụng trên 19%, tạo áp lực lớn lên thanh khoản.

Bối cảnh còn nhiều thách thức, áp lực đòi hỏi công tác điều hành tín dụng của NHNN phải chuyển hướng kịp thời, phù hợp. Trong một chu kỳ phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao hơn, nền kinh tế Việt Nam không chỉ cần nhiều vốn mà dòng vốn phải hiệu quả hơn, hướng vào công nghệ, năng suất và giá trị gia tăng thực chất.

Nếu năm 2025 là năm của mở rộng và bứt tốc tín dụng thì năm 2026 được xem là giai đoạn kiểm soát và tái cân bằng, ưu tiên chất lượng, củng cố an toàn hệ thống và giữ ổn định vĩ mô. Định hướng điều hành tín dụng của NHNN không chỉ đáp ứng nhu cầu vốn mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, giảm phụ thuộc vào đòn bẩy tài chính và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng - yếu tố then chốt quyết định chất lượng tăng trưởng trong những năm tới./.

THÀNH ĐỨC