Tạo cơ chế chăm sóc toàn diện, phát huy nguồn lực người cao tuổi

Khám sức khỏe cho người cao tuổi tại cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi ở phường Long Biên. Ảnh: Đỗ Tâm

Nhiều ưu đãi mở rộng không gian chăm sóc người cao tuổi

Một trong những điểm đáng chú ý tại Nghị quyết số 80/2026/NQ-HĐND là thành phố Hà Nội ưu tiên đầu tư phát triển hệ thống cơ sở công lập chăm sóc, phục vụ người cao tuổi theo quy hoạch và khả năng cân đối ngân sách. Quỹ đất được ưu tiên bố trí để xây dựng, mở rộng cơ sở trợ giúp xã hội công lập, cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; đồng thời xem xét sử dụng quỹ nhà, đất, trụ sở công dôi dư để phát triển các cơ sở chăm sóc, phục vụ người cao tuổi.

Cùng với cơ sở vật chất, thành phố ưu tiên đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực làm công tác chăm sóc, điều dưỡng, phục hồi chức năng và công tác xã hội đối với người cao tuổi. Các cơ sở công lập cũng được khuyến khích phát triển loại hình dịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và nhu cầu thực tế của người dân.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 80/2026/NQ-HĐND dành nguồn lực trực tiếp cho các mô hình chăm sóc tại cộng đồng. Hằng năm, ngân sách cấp xã bố trí tối thiểu 50 triệu đồng/cơ sở, điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng và tối thiểu 20 triệu đồng cho mỗi câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng do Hội Người cao tuổi cấp xã thành lập. UBND cấp xã căn cứ điều kiện thực tế và nhu cầu của người cao tuổi để tổ chức hoặc bố trí tối thiểu một điểm chăm sóc ban ngày.

Nghị quyết số 80/2026/NQ-HĐND cũng mở rộng không gian cho khu vực ngoài công lập, khuyến khích phát triển tổ hợp, khu phức hợp y tế, bệnh viện có lão khoa, viện dưỡng lão, trung tâm chăm sóc chuyên biệt, cơ sở tư vấn, phục hồi chức năng, chăm sóc giảm nhẹ, chăm sóc tại nhà và điểm chăm sóc ban ngày. Các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, công nghệ phục vụ người cao tuổi cùng các mô hình du lịch y tế, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe cũng nằm trong định hướng khuyến khích phát triển.

Với các dự án thuộc diện được khuyến khích đầu tư, thành phố đưa ra nhiều cơ chế hỗ trợ cụ thể như xem xét áp dụng cơ chế đầu tư thí điểm, đặc thù, “triển khai ngay”; miễn hoặc hỗ trợ 100% phí, lệ phí đối với các khoản phí, lệ phí khi đăng ký thành lập, cấp giấy phép hoạt động theo quy định; được vay vốn với lãi suất ưu đãi từ Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Hà Nội và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Đặc biệt, các cơ sở còn được hỗ trợ tối đa 50% kinh phí đầu tư ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT) và các công nghệ mới phù hợp với nhu cầu chăm sóc người cao tuổi.

Theo Chủ tịch Hội Người cao tuổi thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Toàn, những chính sách này phù hợp với yêu cầu đang đặt ra trong công tác chăm sóc người cao tuổi, khi nhu cầu đã chuyển từ chăm sóc khi có bệnh sang chăm sóc chủ động, thường xuyên, toàn diện và dự phòng. Đây cũng là cơ sở để Hà Nội từng bước đưa các mô hình chăm sóc người cao tuổi đến gần với người dân hơn.

Hướng đi từ mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày

Các quy định của Nghị quyết số 80/2026/NQ-HĐND về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đang được cụ thể hóa thông qua những mô hình chăm sóc tại cơ sở, gắn với Kế hoạch số 228/KH-UBND của UBND thành phố Hà Nội về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi giai đoạn 2026-2030.

Theo kế hoạch, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm; 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị, quản lý bệnh không lây nhiễm. Cùng với đó là chú trọng y tế cơ sở, chăm sóc ban đầu và từng bước phát triển mô hình chăm sóc dài hạn.

Từ yêu cầu đó, mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày được xác định là một hướng đi phù hợp với điều kiện của Hà Nội. Mô hình không thay thế gia đình, cũng không tách người cao tuổi khỏi cộng đồng, mà tạo không gian để họ được chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, hỗ trợ dinh dưỡng, chăm sóc tinh thần, giao lưu và tham gia các hoạt động phù hợp trong ngày.

Ông Nguyễn Thế Toàn cho biết, Hà Nội đã xây dựng Đề án thí điểm mô hình “Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày” tại 6 xã, phường, khởi động từ tháng 4-2026. Đến nay, cả 6 địa phương được giao thí điểm đã đưa mô hình vào hoạt động; 2 địa phương không thuộc diện thí điểm cũng đã xây dựng và đưa vào hoạt động, nâng tổng số cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày của Hà Nội lên 8 cơ sở. Theo kế hoạch, tháng 12-2026, thành phố sẽ đánh giá mô hình thí điểm để triển khai tại 126/126 xã, phường.

Qua ghi nhận cho thấy, tại các mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày ở các phường Đống Đa, Tây Hồ, Việt Hưng... đều thiết kế chương trình chăm sóc sức khỏe, vận động phù hợp với từng cá nhân người cao tuổi; kèm theo đó các mô hình đều bố trí khu để người cao tuổi đọc sách, chơi cờ, tham gia văn nghệ, tập dưỡng sinh, yoga, trò chuyện, chia sẻ kinh nghiệm sống nhằm tăng kết nối giữa các thế hệ.

Bà Vũ Thị Toán, Tổ dân phố Giang Biên 4, phường Việt Hưng, chia sẻ, khi đến điểm chăm sóc sức khỏe ban ngày tại địa bàn, bà thấy có niềm vui bởi vừa được chăm sóc sức khỏe, vừa tạo cơ hội gặp gỡ, giao lưu với người cao tuổi ở các tổ dân phố khác. Đồng thời, bà Vũ Thị Toán cho biết, các hoạt động tập thể tại đây mang lại niềm vui, giúp tuổi già thêm năng động. Người cao tuổi được tư vấn, chăm sóc sức khỏe, tập dưỡng sinh, thể dục thể thao, xoa bóp, bấm huyệt, được điều chỉnh chế độ ăn uống theo hướng điều độ, khoa học hơn.

Tạo điều kiện để phát triển “kinh tế bạc”

Không chỉ tập trung chăm sóc, Nghị quyết số 80/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội dành riêng các chính sách khuyến khích, hỗ trợ người cao tuổi tham gia phát triển kinh tế, qua đó tạo điều kiện để lực lượng này tiếp tục phát huy kinh nghiệm, kỹ năng và tri thức trong đời sống xã hội.

Một số chính sách cụ thể như: Thành phố hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh sử dụng từ 30% lao động cao tuổi trở lên, với hợp đồng tối thiểu một năm, được ưu đãi lãi suất vay vốn hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm. Người lao động cao tuổi được hỗ trợ tối đa 50% chi phí mua bảo hiểm tai nạn tự nguyện, mỗi người một hợp đồng/năm. Người cao tuổi khởi nghiệp, làm chủ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, doanh nghiệp xã hội được ưu tiên tiếp cận các chương trình, quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; được hỗ trợ tối đa 50% chi phí các khóa đào tạo về khởi nghiệp, chuyển đổi số, quản trị, nhưng không quá 10 triệu đồng/người/khóa.

Thành phố cũng đặt hàng dịch vụ kết nối việc làm cho người cao tuổi với đơn giá dịch vụ sự nghiệp công cao hơn 20%. Đồng thời, ưu tiên giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc khoán sản phẩm khoa học, công nghệ, tư vấn, phản biện đối với các chuyên gia, nhà khoa học, nhà giáo, bác sĩ, kiến trúc sư, luật sư, nghệ nhân cao tuổi có đóng góp cho Thủ đô.

Với khoảng 1,3 triệu người cao tuổi, trong đó hơn 290.000 người là trí thức, nghệ sĩ, doanh nhân, nghệ nhân... các chính sách trên mở thêm cơ hội để người cao tuổi không chỉ được chăm lo, mà còn tiếp tục làm việc, khởi nghiệp, truyền nghề, tư vấn, nghiên cứu và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Bà Lê Thị Sâm ở thôn Đoài Khê, xã Đan Phượng chia sẻ, nhờ Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau của thôn cho vay 7 triệu đồng, bà đã mua được chiếc máy đánh bột để làm bánh. Có máy, sản lượng bánh tăng gấp đôi, bà bán được nhiều bánh hơn, có thêm tiền thuốc men, sinh hoạt, không còn cảm thấy mình là gánh nặng cho con cái.