Tạo động lực nâng cao năng lực thị trường chứng khoán trong kỷ nguyên mới

Về tổ chức thị trường giao dịch, dự thảo sử dụng tên gọi chung "Sở giao dịch chứng khoán." (Ảnh: Vietnam+)

Ngày 17/10, tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán nhằm hoàn thiện thể chế và thúc đẩy sự phát triển minh bạch của thị trường tài chính.

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Trình bày Tờ trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh rằng việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về tập trung ưu tiên xây dựng đồng bộ thể chế phát triển. Trọng tâm là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực thị trường, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Dự thảo Luật gồm 03 điều, trong đó sửa đổi 44 điều, bổ sung 01 điều và giữ nguyên 91 điều so với Luật Chứng khoán hiện hành. Việc sửa đổi lần này tập trung đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh để tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp. Đồng thời, dự thảo luật đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó triển khai kịp thời các mô hình, sản phẩm, dịch vụ mới trong lĩnh vực chứng khoán.

Đặc biệt, dự thảo luật bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán. Quy định này tạo cơ sở pháp lý để thử nghiệm có giới hạn đối với công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trước khi xem xét nhân rộng.

Về tổ chức thị trường giao dịch, dự thảo sử dụng tên gọi chung "Sở giao dịch chứng khoán" và giao Thủ tướng Chính phủ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhằm tinh gọn bộ máy, bảo đảm hoạt động liên tục, không bị gián đoạn của thị trường. Luật dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Để đảm bảo hoạt động của Sở giao dịch chứng khoán liên tục, không bị gián đoạn trong quá trình tổ chức thi hành luật cũng như có đủ thời gian để phối hợp với các cơ quan có liên quan đánh giá toàn diện và xây dựng phương án tổ chức, cơ cấu lại các Sở giao dịch chứng khoán, đảm bảo nâng cao hiệu quả hoạt động, tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, không làm gián đoạn hoạt động của thị trường. Tại điều khoản chuyển tiếp, dự thảo luật có quy định trong thời hạn 1 năm kể từ khi luật có hiệu lực thi hành, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định về mô hình hoạt động của các Sở giao dịch chứng khoán theo quy định mới. Trong thời gian đó, Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và các công ty con tiếp tục tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật Chứng khoán hiện hành cho đến khi có quyết định của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện phương án sắp xếp có hiệu lực thi hành.

Nâng cao chất lượng giám sát

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Cơ quan Thẩm tra cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ vướng mắc và phát triển các dịch vụ mới. Tuy nhiên, đối với các chính sách có phạm vi rộng và chưa được đánh giá tác động đầy đủ, Ủy ban đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng trong các lần sửa đổi toàn diện hơn trong tương lai.

Về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cần gắn việc đơn giản hóa với các công cụ giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn thị trường và bảo vệ tài sản của nhà đầu tư. Cơ quan Thẩm tra lưu ý cần cân nhắc việc bãi bỏ một số điều kiện riêng về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu đối với ngân hàng đăng ký lưu ký đồng thời làm rõ đầu mối xử lý và thời hạn chuyển giao tài sản khi xảy ra sự cố. Đối với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và giao dịch điện tử, cần xác định rõ giới hạn thử nghiệm, nguyên tắc tách biệt tài sản, bảo vệ dữ liệu và không miễn bồi thường đối với các vi phạm do lỗi của tổ chức tham gia thử nghiệm.

Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề xuất làm rõ tư cách, trách nhiệm của công ty chứng khoán đối với đại lý quản lý tài sản, kiểm soát xung đột lợi ích, cũng như chuẩn hóa các quy định liên quan đến người hành nghề chứng khoán và quỹ hoán đổi danh mục. Về mô hình tổ chức, Ủy ban tán thành việc giao Thủ tướng Chính phủ quyết định mô hình hoạt động cụ thể của Sở giao dịch chứng khoán trên cơ sở đề án đánh giá tác động toàn diện, đảm bảo tiêu chí công khai, minh bạch, hiện đại và hiệu quả cao nhất./.