Đề xuất nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chiều 17/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình 3 dự án: Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập. 

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: Media Quốc hội. 

Đối với Luật Phát triển DNNVV, Tờ trình của Chính phủ cho biết, dự thảo luật sửa đổi tiêu chí xác định DNNVV theo hướng không quy định về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, thay vào đó quy định số lao động bình quân năm; đồng thời nâng mức trần xác định đối với các tiêu chí về lao động (không quá 300 người), tổng doanh thu (không quá 400 tỷ đồng) và tổng nguồn vốn (không quá 150 tỷ đồng) phù hợp với bản chất của DNNVV, dễ áp dụng, có khả năng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm và phù hợp với thông lệ quốc tế, biến động giá thị trường.

Về chính sách phát triển chung, sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ thuế và kế toán theo hướng giảm chi phí tuân thủ, luật hóa các quy định tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 và phù hợp Kết luận số 18-KL/TW về xây dựng hệ thống thuế hiện đại, hạn chế lồng ghép chính sách xã hội trong chính sách thuế. Dự thảo bổ sung quy định nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng/năm đối với doanh nghiệp và cá nhân cư trú, nhằm tháo gỡ vướng mắc trong tuân thủ thủ tục hành chính về thuế. 

Đồng thời, tiếp tục quy định chế độ kế toán, thủ tục thuế đơn giản cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, tạo thuận lợi cho hoạt động và khuyến khích chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành doanh nghiệp.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng cho biết, dự luật đã sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ mặt bằng sản xuất trên cơ sở bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Luật Đất đai, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và luật hóa đầy đủ các cơ chế, chính sách hỗ trợ DNNVV tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh tại Nghị quyết số 198/2025/QH15. 

Dự thảo Luật cho phép địa phương sử dụng ngân sách địa phương để hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cơ sở ươm tạo cho DNNVV thuê lại; quy định trách nhiệm dành một phần diện tích đất đã đầu tư hạ tầng cho DNNVV thuê, thuê lại; hỗ trợ giảm tiền thuê lại đất cho DNNVV; đồng thời hỗ trợ DNNVV thuê nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng hoặc sử dụng chưa hiệu quả.

Đặc biệt bổ sung quy định về hình thức cấp voucher cho DNNVV để thanh toán phần kinh phí hỗ trợ giảm tiền thuê đất bên cạnh hình thức nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư đã được quy định.

Dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định về ưu tiên tham gia mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước và phát triển thị trường theo hướng tăng cơ hội tiếp cận thị trường cho DNNVV, tập trung vào ưu đãi mua sắm công, phát triển thương mại điện tử, kinh doanh số và hệ thống phân phối. 

Theo đó, luật hóa chính sách tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 về các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá không quá 20 tỷ đồng dành cho DNNVV; đồng thời dành tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm sử dụng ngân sách Nhà nước hằng năm để DNNVV tham gia. 

Bổ sung hỗ trợ DNNVV phát triển thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu của hệ thống phân phối và thị trường.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Media Quốc hội.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban thấy rằng các tiêu chí xác định DNNVV tại dự thảo Luật chưa thật sự hợp lý và khó áp dụng trong thực tiễn. 

Cụ thể, cả 3 tiêu chí làm căn cứ để xác định DNNVV cơ bản biến động, thay đổi hằng năm. Việc xác định được 3 tiêu chí này cơ bản phải chờ doanh nghiệp có báo cáo tài chính năm trước, dẫn đến nhiều trường hợp sẽ rất khó khăn trong việc xác định, hỗ trợ doanh nghiệp thuộc diện DNNVV; khó khăn trong việc thực hiện các chính sách hỗ trợ trung hạn, dài hạn 3-5 năm đối với các trường hợp doanh nghiệp có năm thuộc tiêu chí DNNVV, có năm không thuộc tiêu chí DNNVV. 

Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu xác định tiêu chí phù hợp với đặc điểm, tính chất hoạt động của từng nhóm doanh nghiệp; xác định thông tin, số liệu trong 2-3 năm liền kề; làm rõ tác động đến phạm vi thụ hưởng và nguồn lực, tránh lợi dụng chính sách.

Ủy ban cơ bản nhất trí với các nguyên tắc hỗ trợ DNNVV tại dự thảo Luật. Đề nghị tiếp tục rà soát, bổ sung các quy định để bảo đảm đầy đủ, chặt chẽ, thống nhất với các quy định của pháp luật hiện hành, phòng ngừa lợi dụng, trục lợi chính sách; bổ sung quy định để bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật kinh doanh của doanh nghiệp.

Về chính sách thuế, ông Phan Văn Mãi cho rằng, Ủy ban cơ bản tán thành việc có các chính sách ưu đãi, miễn, giảm thuế cho DNNVV. Tuy nhiên, đề nghị không quy định ưu đãi cụ thể về thuế thu nhập doanh nghiệp tại dự thảo Luật. 

Đa số ý kiến đề nghị bảo đảm DNNVV đáp ứng cùng điều kiện về ngành, nghề, lĩnh vực, địa bàn được hưởng mức ưu đãi không thấp hơn doanh nghiệp khác; nghiên cứu sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp để DNNVV được miễn thuế 2-3 năm từ năm đầu tiên phát sinh thu nhập chịu thuế.

Đối với chính sách giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu, đề nghị làm rõ nguồn ngân sách, cơ chế hoàn trả, không để phát sinh việc tăng giá thuê để hưởng hỗ trợ.

Về ưu tiên DNNVV trong mua sắm công, đa số ý kiến đề nghị làm rõ cơ sở quy định gói thầu không quá 20 tỷ đồng và tỷ lệ tối thiểu 20% dành cho DNNVV, cách xử lý khi không có DNNVV đáp ứng để tránh kéo dài thời gian đấu thầu; phòng ngừa chia nhỏ gói thầu, lập doanh nghiệp "bình phong" để hưởng ưu đãi.