Tạo động lực tăng trưởng hai con số từ phát triển thương mại biên giới

Phiên đối thoại chính sách và kết nối doanh nghiệp trong khuôn khổ hội thảo.

Hội thảo do Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng, Trường đại học Thương mại và Báo Đại đoàn kết phối hợp tổ chức.

Dự hội thảo có đồng chí Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng; Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng, Hiệu trưởng Trường đại học Thương mại; đồng chí Trương Thành Trung, Tổng Biên tập Báo Đại đoàn kết.

Đại diện các bộ, ngành Trung ương, cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tại Trung Quốc; đại diện các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lạng Sơn; lãnh đạo thành phố Bách Sắc, lãnh đạo Cục Dịch vụ và Thương mại cửa khẩu thành phố Sùng Tả, đại diện Sở Thương mại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc. Cùng dự có đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp trong nước và 3 nước Pháp, Lào, Trung Quốc.

Phát biểu ý kiến khai mạc hội thảo, đồng chí Lê Hải Hòa, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh, tỉnh có nhiều tiềm năng, thế mạnh để phát triển thương mại xuyên biên giới. Giai đoạn 2020-2025, tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt hơn 5,6 tỷ USD. Năm 2026, tỉnh đã thông qua quyết định giảm 25% phí sử dụng hạ tầng cửa khẩu tại tỉnh Cao Bằng nhằm tăng sức hút đối với hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa.

Đồng chí Lê Hải Hòa, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng phát biểu ý kiến khai mạc hội thảo.

Song, trên thực tiễn, một số hạn chế về hạ tầng, chi phí logistics; hạn chế về thể chế và sự phối hợp trong quản lý xuyên biên giới; chất lượng dịch vụ và khả năng tham gia chuỗi giá trị; sự thích ứng với thay đổi của thương mại quốc tế đã ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển thương mại biên giới ở Cao Bằng.

Với tư duy nhìn thẳng vào hạn chế, tỉnh Cao Bằng xác định, cần chuyển từ tư duy phát triển cửa khẩu như điểm thông quan sang tư duy phát triển một hệ sinh thái kinh tế có liên kết sản xuất, logistics, thương mại, du lịch và thị trường; đồng thời, chuyển từ đánh giá số lượng giao thương sang đánh giá năng lực cạnh tranh và giá trị phát triển thật sự tạo ra tại địa phương.

Tại Quyết định số 610/QĐ-TTg ngày 4/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về điều chỉnh Quy hoạch vùng trung du và miền núi phía bắc đã quyết định kiến tạo hai hành lang kinh tế Cao Bằng-Thái Nguyên-Hà Nội và Cao Bằng-Thái Nguyên-Quảng Ninh kết nối với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, tỉnh Quý Châu và thành phố Trùng Khánh (Trung Quốc), đây là cơ hội lớn thúc đẩy thương mại xuyên biên giới ở tỉnh Cao Bằng.

Thời gian tới, tỉnh Cao Bằng sẽ tập trung phát triển hạ tầng giao thông, gắn với tổ chức lại mạng lưới logistics và không gian kinh tế cửa khẩu. Trong đó, tuyến đường bộ cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh đã được đầu tư xây dựng; tuyến đường cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng sẽ khởi công trong tháng 12/2026 sẽ mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho tỉnh Cao Bằng.

Địa phương sẽ thúc đẩy chuyển đổi số, cải cách thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động cửa khẩu. Cao Bằng cũng sẽ tập trung đầu tư phát triển kinh tế cửa khẩu, gắn với nâng cao giá trị gia tăng, hình thành các liên kết kinh tế và mở rộng hợp tác xuyên biên giới.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng đề nghị, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp, đại biểu tham luận, thảo luận, làm rõ, đâu là những thành phần chi phí đang ảnh hưởng lớn nhất đến sức cạnh tranh của hàng hóa qua địa bàn; những điểm nghẽn nào có thể giải quyết trong thẩm quyền địa phương, những vấn đề nào cần cơ chế phối hợp liên ngành, hoặc thỏa thuận giữa các bên để phát triển hiệu quả kinh tế cửa khẩu ở Cao Bằng...

Lãnh đạo tỉnh Cao Bằng và các đại biểu dự hội thảo.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng, Hiệu trưởng Trường đại học Thương mại đề nghị các đại biểu dự hội thảo tập trung thảo luận, làm rõ, Cao Bằng nên đảm nhận những chức năng chuyên biệt nào trong mạng lưới thương mại Việt Nam-Trung Quốc-ASEAN; đâu là khâu có thể giảm tổng thời gian và chi phí giao dịch nhanh nhất, vận tải, tổ chức bến bãi, kiểm tra chuyên ngành, hay phối hợp dữ liệu; nguồn hàng và nhà đầu tư nào đủ điều kiện hình thành chuỗi dịch vụ có giá trị gia tăng, đặc biệt trong nông sản và logistics.

Chuyển đổi số cần bắt đầu từ tiêu chuẩn dữ liệu, thiết kế lại quy trình hay đầu tư công nghệ nào, và bộ chỉ số nào chứng minh được hiệu quả. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng nhấn mạnh, đề nghị các đại biểu quan tâm làm rõ, bằng cơ chế nào để doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, người lao động và cộng đồng các dân tộc vùng biên trở thành chủ thể hưởng lợi, chứ không phải người quan sát các dòng giao thương.

Tại hội thảo, 96 báo cáo khoa học, trong đó có 42 báo cáo của các đối tác nước ngoài được trình bày tại 3 phiên tham luận chuyên môn: phát triển Khu kinh tế cửa khẩu trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; phát triển hệ thống logistics và thương mại điện tử xuyên biên giới; mở rộng không gian hợp tác thương mại, dịch vụ và du lịch xuyên biên giới đã làm rõ, gợi mở nhiều hướng đi, giải pháp giúp thúc đẩy thương mại xuyên biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc nói chung; phát triển thương mại xuyên biên giới tại tỉnh Cao Bằng nói riêng.

Bên cạnh đó, trong hội thảo có Phiên đối thoại chính sách và kết nối doanh nghiệp Việt Nam-Trung Quốc. Dịp này, 13 cặp doanh nghiệp Việt Nam-Trung Quốc, đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác góp phần tăng cường kết nối đối tác, mở rộng quan hệ hợp tác kinh doanh, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, logistics và thương mại xuyên biên giới.

Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Phan Thăng An phát biểu ý kiến bế mạc hội thảo.

Phát biểu ý kiến bế mạc hội thảo, đồng chí Phan Thăng An, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng cảm ơn Trường đại học Thương mại, Báo Đại đoàn kết, các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp đã phối hợp tổ chức, tham gia, đóng góp nhiều báo cáo khoa học giá trị giúp hội thảo thành công tốt đẹp.

Nhấn mạnh hội thảo đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và những đề xuất có giá trị, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng đề nghị, sau hội thảo, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng chỉ đạo các sở, ngành, cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương tổng hợp, phân loại các đề xuất của nhà khoa học, doanh nghiệp và đối tác; xác định rõ nội dung thuộc thẩm quyền tỉnh, nội dung cần phối hợp các địa phương, đối tác và nội dung phải báo cáo, kiến nghị Trung ương để thúc đẩy phát triển thương mại xuyên biên giới ở tỉnh Cao Bằng.

Các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh Cao Bằng tiếp thu ý kiến, kiến nghị của chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp, thay đổi tư duy thu hút đầu tư phát triển kinh tế cửa khẩu, không chỉ giới thiệu tiềm năng mà cần phải chuyển tiềm năng thành dự án, sản phẩm và cơ hội hợp tác cụ thể; rà soát, lựa chọn một số lĩnh vực, dự án ưu tiên có tính khả thi, phù hợp quy hoạch, nguồn lực và nhu cầu thị trường; chú trọng những dự án có khả năng tạo lợi ích cho nhiều địa phương, nhiều đối tác. Đối với các thỏa thuận hợp tác đã ký kết, phải tiếp tục theo dõi, hỗ trợ, thúc đẩy thực hiện; lấy hiệu quả triển khai làm thước đo, không chạy theo số lượng ký kết.

Các cấp, ngành, địa phương phát huy năng động, sáng tạo, không chỉ đề ra giải pháp mà cần phải tổ chức thực hiện các giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu và đánh giá bằng kết quả thực chất; xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm, tiến độ và sản phẩm. Các cơ quan liên quan, địa phương từng bước xây dựng các chỉ số theo dõi về thời gian thông quan, chi phí logistics, thu hút đầu tư, giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập và mức độ hài lòng của doanh nghiệp; đồng thời quan tâm đánh giá tác động đối với liên kết vùng và hiệu quả hợp tác giữa các bên trong phát triển kinh tế cửa khẩu.

"Cả hệ thống chính trị và người dân tỉnh Cao Bằng quyết tâm và mong muốn, Cao Bằng không chỉ là nơi hàng hóa đi qua, mà từng bước trở thành cửa ngõ giao thương, hợp tác đầu tư và kết nối các chuỗi giá trị, tạo cơ hội phát triển mới cho các địa phương, doanh nghiệp và người dân hai bên biên giới", Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng chia sẻ.