'Đế chế' 4.500 tỷ USD của tỷ phú Jensen Huang

Trên thế giới, không có công ty nào tận dụng làn sóng bùng nổ AI mạnh mẽ như Nvidia. Doanh thu, lợi nhuận và lượng tiền mặt dự trữ của hãng đã tăng vọt kể từ khi ChatGPT ra mắt cách đây hơn 3 năm, cùng với sự xuất hiện của hàng loạt dịch vụ AI tạo sinh cạnh tranh sau đó. Giá cổ phiếu Nvidia cũng tăng mạnh, đưa giá trị vốn hóa thị trường của công ty lên 4.500 tỷ USD, theo TechCrunch.

Khởi đầu nhiều trở ngại

Là nhà sản xuất GPU hiệu năng cao hàng đầu thế giới, Nvidia đã tận dụng nguồn lực tài chính ngày càng dồi dào để đẩy mạnh đầu tư vào các công ty khởi nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực AI.

Tuy nhiên, khởi đầu của "đế chế" 4.500 tỷ USD lại theo một cách đặc biệt. Năm 1993, 3 người bạn gồm Jensen Huang, Chris Malachowsky và Curtis Priem gặp nhau tại một nhà hàng Denny’s ở Thung lũng Silicon (Mỹ) để thảo luận về một ý tưởng kinh doanh.

Họ muốn tạo ra một loại chip có khả năng hiển thị đồ họa ba chiều (3D) chân thực trên máy tính cá nhân.

Tuy nhiên, sản phẩm đầu tiên của công ty đã thất bại vì không đáp ứng được nhu cầu thực tế của thị trường. Ở thời điểm đó, Nvidia suýt đứng bên bờ vực phá sản.

Con chip thứ hai của Nvidia cũng rơi vào tình thế khó khăn ngay từ khi còn trong quá trình phát triển, dù được sản xuất theo đơn đặt hàng của hãng trò chơi điện tử Sega.

Ông Shoichiro Irimajiri, CEO Sega lúc bấy giờ, đã đưa ra một quyết định khác thường: giải phóng Nvidia khỏi các nghĩa vụ trong hợp đồng nhưng vẫn tiếp tục thanh toán cho công ty theo những điều khoản đã thỏa thuận.

"Đó là toàn bộ số tiền chúng tôi có. Khoản tiền này vừa đủ để chúng tôi có thể cầm cự và duy trì hoạt động", CEO Jensen Huang từng chia sẻ. Trong nhiều năm sau đó, ông thường mở đầu các buổi thuyết trình trước nhân viên bằng cách nhắc lại phương châm không chính thức của Nvidia: "Công ty chúng ta luôn chỉ cách bờ vực phá sản 30 ngày".

Nvidia cũng trải qua nhiều trở ngại khác, bao gồm cả việc nhận trát yêu cầu cung cấp tài liệu liên quan đến những nghi vấn vi phạm luật chống độc quyền và trở thành đối tượng trong một vụ kiện tập thể.

Dù vậy, Nvidia đã chính thức niêm yết cổ phiếu vào năm 1999, được đưa vào chỉ số S&P 500 năm 2001 và hiện đã ở rất xa nguy cơ phá sản.

Những năm sau đó, tình hình kinh doanh của công ty dần xoay chuyển, đặc biệt từ khi trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh bắt đầu thu hút sự chú ý rộng rãi vào năm 2022. Nhờ sự bùng nổ của AI, các nhà đầu tư bắt đầu đổ tiền vào Nvidia, đồng thời giữ vững niềm tin rằng vị thế dẫn đầu của hãng trong lĩnh vực phần cứng AI sẽ mang lại lợi nhuận lớn.

Hàng loạt khoản đầu tư trị giá hàng tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu trong những tháng gần đây cho thấy cơn sốt AI, vẫn đang tăng tốc.

Tuy nhiên, đà tăng mạnh của giá cổ phiếu, cùng bản chất còn nhiều nghi vấn của một số thương vụ trong lĩnh vực AI, khiến một bộ phận trong ngành đặt câu hỏi liệu mọi thứ có đang diễn ra quá nhanh hay không. Những lo ngại xuất hiện xoay quanh khả năng, khi cơn sốt lắng xuống, thị trường sẽ không có đủ hoạt động kinh doanh sinh lời để biện minh cho các khoản chi khổng lồ vào hạ tầng AI.

CEO Nvidia Jensen Huang đã bác bỏ những lo ngại cho rằng AI đang hình thành bong bóng và cuối cùng sẽ vỡ.

Ông liên tục có các chuyến công du khắp thế giới nhằm thuyết phục những chính trị gia còn hoài nghi về công nghệ này, đồng thời vận động dỡ bỏ các hạn chế an ninh quốc gia đang ngăn Nvidia bán những dòng chip mạnh nhất và mang lại lợi nhuận cao nhất của hãng tại Trung Quốc, thị trường bán dẫn lớn nhất thế giới.

"Át chủ bài" của Nvidia

Hiện tại, sản phẩm mang lại lợi nhuận lớn nhất cho Nvidia là dòng bộ tăng tốc AI Blackwell, được đặt theo tên nhà toán học David Blackwell, theo Bloomberg.

Tương tự dòng Hopper ra mắt trước đó, Blackwell được phát triển dựa trên các bộ xử lý đồ họa (GPU) vốn được sử dụng trong ngành công nghiệp trò chơi điện tử. Dòng chip này có nhiều phiên bản, từ những card xử lý riêng lẻ đến các hệ thống máy tính quy mô lớn.

Sản phẩm mang lại lợi nhuận lớn nhất cho Nvidia là dòng bộ tăng tốc AI Blackwell. Ảnh: Reuters.

Cả Hopper và Blackwell đều tích hợp công nghệ cho phép kết nối nhiều máy tính trang bị chip Nvidia thành một hệ thống thống nhất, có khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ và thực hiện các phép tính với tốc độ cao.

Nhờ đó, các dòng chip này đặc biệt phù hợp với nhiệm vụ tiêu tốn nhiều năng lượng như huấn luyện mạng nơ-ron, nền tảng đứng sau thế hệ sản phẩm AI mới nhất.

Nvidia cũng liên tục tinh chỉnh sản phẩm để xử lý tốt hơn các tác vụ suy luận (inference). Đây là quá trình một nền tảng AI nhận diện sự vật dựa trên những đặc điểm chung.

Bê bối ngoại tình có thể "kéo" công ty đi xuống

Mới đây nhất, CEO Jensen Huang vướng vào bê bối ngoại tình với Alice Huang, nữ doanh nhân bị nghi là tình báo của Trung Quốc.

Theo các chuyên gia, cuộc điều tra khiến Nvidia chịu thêm sức ép trong bối cảnh các nhà đầu tư vốn đã bắt đầu rút lui do những bất ổn xoay quanh tính bền vững của thị trường AI đang bùng nổ, yếu tố đưa hãng sản xuất chip này trở thành một trong những công ty có giá trị lớn nhất thế giới.

Cổ phiếu của Nvidia, công ty có vốn hóa thị trường 4.500 tỷ USD, đã mất toàn bộ mức tăng từ đầu năm đến nay trong đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ trên diện rộng, xuất phát từ những lo ngại về tốc độ chi tiêu cho AI.

Trước tình hình trên, ông Dan Ives, đối tác kiêm gGiám đốc điều hành cấp cao tại Yorkville Ives & Co., nhận định vẫn tồn tại rủi ro Jensen có thể bị miễn nhiệm khỏi vị trí CEO, tùy thuộc vào kết quả điều tra của Hội đồng quản trị. Điều này sẽ làm gia tăng rủi ro đối với cổ phiếu Nvidia, bởi ông ấy có vai trò rất quan trọng trong câu chuyện phát triển và chiến lược toàn cầu của công ty.

"Đây là một cú giáng mạnh vào hình ảnh của Jensen và ít nhất sẽ châm ngòi cho nhiều cuộc điều tra của Quốc hội Mỹ, đồng thời tạo sức ép kéo dài lên cổ phiếu Nvidia", ông Ives nói. Ông cho rằng thông tin này cũng sẽ khiến hoạt động bán chip sang Trung Quốc bị giám sát chặt chẽ hơn.

Ông Huang thừa nhận đã không chung thủy với vợ, đồng thời nói: "Những hành động của tôi đã làm tổn thương bà ấy và các con. Không có lý do nào có thể biện minh cho những gì tôi đã làm. Tôi vô cùng xin lỗi".

Trong thông điệp gửi tới đồng nghiệp, HĐQT, đối tác và cổ đông, ông Huang viết: "Trách nhiệm của tôi là phục vụ các bạn và xứng đáng với sự tin tưởng mà các bạn dành cho tôi. Tôi đã không làm tròn trách nhiệm đó. Tôi hoàn toàn cam kết gắn bó với Nvidia và sẽ nỗ lực để lấy lại niềm tin của các bạn".

Cuối tháng 10, ông từng nói với Bloomberg News rằng mối quan hệ và những lần tiếp xúc của ông với bà Alice Huang có liên quan đến Megaspeed, đồng thời khẳng định mọi việc "hoàn toàn bình thường và không có gì bất thường".

Ông Josh Gilbert, nhà phân tích trưởng tại nền tảng giao dịch eToro, nhận định dấu ấn của ông Huang hiện diện trong mọi giai đoạn phát triển của Nvidia. Vì vậy, bất kỳ nghi ngờ nào về vị trí của ông cũng sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với các cổ đông.

Ông Gilbert nói thêm cuộc điều tra nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý thị trường. Tuy nhiên, về dài hạn, mọi thứ sẽ không thay đổi trừ khi sự việc dẫn đến thay đổi ở vị trí lãnh đạo cao nhất. Khi đó, tình hình sẽ hoàn toàn khác.

Trong bức thư đề ngày 4/11, các nghị sĩ cho rằng báo cáo trên làm dấy lên những quan ngại đáng kể về an ninh quốc gia liên quan đến việc Trung Quốc tiếp cận công nghệ và thông tin nhạy cảm của Mỹ. Họ nhấn mạnh: "Điều quan trọng là Quốc hội phải xác định được mức độ mà an ninh quốc gia Mỹ đã bị đặt vào tình thế rủi ro".

Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu được Mỹ áp dụng từ năm 2022 nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận những dòng chip Nvidia tiên tiến cũng như thiết bị cần thiết để sản xuất chúng.