Tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá thúc đẩy TPHCM phát triển nhanh, bền vững

Theo chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 7-8, Chính phủ sẽ trình Quốc hội về dự án Luật Phát triển đô thị. Sau đó, Quốc hội cũng sẽ nghe báo cáo thẩm tra và tiến hành các phiên thảo luận về dự án Luật này trước khi xem xét, thông qua trong thời gian tới nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá và khả thi thúc đẩy phát triển TPHCM, đô thị đặc biệt, các thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt.

Về dự thảo Luật Phát triển đô thị, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn Đại biểu Quốc hội TPHCM), Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM cho biết, đối với các chính sách cho đô thị loại đặc biệt là TPHCM, đây là một sự chuyển biến rất lớn về tư duy xây dựng pháp luật. Chúng ta đi từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo và trao quyền mạnh mẽ cho địa phương trong công tác xây dựng pháp luật.

Theo đại biểu, sự chuyển mạnh về tư duy này thể hiện ở 3 khía cạnh như sau: Thứ nhất là về việc phân quyền triệt để, toàn diện. Điều này trong Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị cũng cho phép xây dựng một luật cho TP với tư duy phân cấp mạnh mẽ, toàn diện. Trừ 4 lĩnh vực liên quan tới an ninh quốc phòng, tôn giáo, dân tộc và ngoại giao, còn lại phân cấp rất mạnh mẽ, toàn diện cho TPHCM trong việc xây dựng các cơ chế, chính sách.

Thứ hai là trao quyền lập pháp và lập quy rất mạnh mẽ. Bên cạnh Luật Thủ đô, đây là luật thứ hai mà tất cả các văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện đều giao cho địa phương. Đối với phần đô thị loại đặc biệt, không có nghị định của Chính phủ và thông tư của Bộ, ngành mà trao quyền cho Hội đồng Nhân dân (HĐND), Ủy ban Nhân dân (UBND) cũng như Chủ tịch UBND trong việc tổ chức triển khai thực hiện.

Thứ ba là việc mở rộng các cơ chế, chính sách. Đây là luật được mở rộng không chỉ riêng cho TPHCM mà các thành phố khác cũng có cơ chế để có thể áp dụng được các chính sách đặc thù quy định trong dự thảo luật này.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Hồng Hạnh

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết, sau ngày 1/7/2025, TPHCM trở thành một siêu đô thị rất lớn, từ đó có một không gian rất mở và tiềm năng cho sự phát triển. “Rõ ràng, những cơ chế chính sách đặc thù trước đây mà Quốc hội trao cho TP không còn phù hợp với không gian và dư địa phát triển. Vì thế, việc có một đạo luật để đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới là hoàn toàn phù hợp và cấp bách” - Đại biểu nêu quan điểm.

Theo đại biểu, chúng ta sẽ mở rộng không gian ở những lĩnh vực mà trước đây TPHCM không có, ví dụ như vấn đề kinh tế biển, khai thác các khoáng sản là những điều rất cần cho sự phát triển của TP trong không gian mới, cũng như việc hình thành những cụm công nghiệp lớn. Hay việc khai thác những tiềm năng của Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu đều cần có những chính sách đặc thù để đẩy mạnh sự phát triển và tạo một sức bật lớn cho TP trong việc liên kết vùng, để trở thành đầu tàu của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước.

Để có thể quản trị hiệu quả và phát huy tối đa nguồn lực của TPHCM, theo đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh đánh giá, các cơ chế, chính sách hiện nay được thiết kế trong dự thảo Luật rất thông thoáng, linh hoạt và trao quyền mạnh mẽ cho địa phương với nguyên tắc phân quyền triệt để, toàn diện. Theo bà, vấn đề còn lại là khâu tổ chức thực thi và triển khai như thế nào để các chính sách đi vào thực tiễn. Bên cạnh đó, cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xây dựng các chính sách cho TP cũng đặt vấn đề về cơ chế kiểm soát quyền lực cũng như trách nhiệm kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Những vấn đề đó phải được đặt cùng nhau trong quá trình xây dựng và triển khai.

“Thành phố cũng đang rất quyết liệt trong việc xây dựng các dự thảo văn bản triển khai. Chúng tôi cũng học tập kinh nghiệm từ Thủ đô Hà Nội trong việc chuẩn bị các nội dung, các dự thảo văn bản. Đến nay, cơ bản các dự thảo cần phải ban hành ngay – những nghị quyết của HĐND, những dự thảo quyết định của UBND cần phải ban hành ngay để đảm bảo có hiệu lực đồng thời với luật cũng đã chuẩn bị nội dung sẵn sàng.

Các sở, ngành cũng đã rất tích cực trong việc xây dựng các chính sách trên cơ sở nền chính sách khung của Dự thảo Luật phát triển đô thị. Các Ban của HĐND hiện nay cũng đang rất khẩn trương phối hợp với các Sở, ngành để làm sao cụ thể hóa những nội dung của từng chính sách khung trong luật, để có thể sớm triển khai khi Dự thảo Luật được Quốc hội đồng thuận và thông qua” - Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh thông tin.