Tạo nền móng cho tăng trưởng bền vững

Nhận thức rõ điều đó, Hà Nội đã trở thành một trong những địa phương đi đầu trong việc triển khai Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội. Thành phố đang tập trung triển khai nhiều dự án nhà ở xã hội quy mô lớn tại các xã Đông Anh, Gia Lâm, Thanh Trì, Mê Linh, Thường Tín... Hà Nội đặt mục tiêu quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu xây dựng tối thiểu 18.700 căn hộ nhà ở xã hội được Thủ tướng Chính phủ giao trong năm 2026; đồng thời phấn đấu đưa từ 25.000 đến 27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường.

Thành phố cũng đặt mục tiêu khởi công toàn bộ 114 dự án nhà ở xã hội trong 6 tháng cuối năm 2026 và đẩy nhanh tiến độ thi công để khoảng 77 dự án hoàn thành phần móng; đủ điều kiện đưa khoảng 46.100 căn hộ ra thị trường. Hiện nay, trên địa bàn Hà Nội có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc giao chủ đầu tư, với tổng quy mô khoảng 132.000 căn hộ, tổng vốn đầu tư khoảng 290.500 tỷ đồng.

Đó là những tín hiệu tích cực, thể hiện quyết tâm rất lớn của thành phố. Tuy nhiên, nhìn vào nhu cầu thực tế, có thể thấy nguồn cung vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng dân số và đô thị hóa. Không ít dự án còn mất nhiều thời gian để hoàn thiện thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, xác định giá đất hoặc lựa chọn chủ đầu tư. Trong khi đó, phân khúc nhà ở thương mại có giá phù hợp gần như vắng bóng trên thị trường, khiến áp lực dồn lên nhà ở xã hội ngày càng lớn.

Thực tế ấy cũng đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy phát triển. Trong nhiều năm, nhà ở xã hội được tiếp cận như một chính sách hỗ trợ dành cho người yếu thế. Đến nay, nhà ở xã hội cần được nhìn nhận như một cấu phần của hạ tầng phát triển, góp phần giữ chân nguồn nhân lực. Đầu tư cho nhà ở xã hội vì thế không chỉ là đầu tư cho an sinh xã hội, mà còn là đầu tư cho năng lực cạnh tranh của Hà Nội trong dài hạn.

Để tạo bước đột phá, Hà Nội cần mạnh dạn triển khai những cơ chế mang tính đặc thù, vượt ra khỏi cách làm truyền thống. Trước hết, thành phố cần xây dựng một "ngân hàng đất" dành riêng cho phát triển nhà ở xã hội. Quỹ đất này cần được chuẩn bị ngay từ quá trình lập quy hoạch, giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng kỹ thuật trước khi lựa chọn nhà đầu tư, nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí đầu vào và hạ giá thành sản phẩm.

Khi coi nhà ở xã hội là hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, nguồn lực đầu tư cần được ưu tiên. Hà Nội có thể chủ động đầu tư hạ tầng kết nối, trường học, y tế, không gian công cộng tại các khu nhà ở xã hội, bảo đảm những khu nhà ở đó có chất lượng sống tốt. Cùng với đó là thúc đẩy phát triển mạnh thị trường nhà ở cho thuê, từng bước hình thành quỹ nhà ở cho thuê quy mô lớn, được quản lý chuyên nghiệp, coi đây là một bộ phận không thể thiếu của thị trường nhà ở.

Đặc biệt, phát triển nhà ở xã hội cần gắn chặt với các tuyến đường sắt đô thị và mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Qua đó, người dân có thể sinh sống tại các đô thị vệ tinh nhưng vẫn có thể tiếp cận khu vực trung tâm một cách nhanh chóng. Đây cũng là cơ hội để Hà Nội vừa giãn dân khu vực nội đô, vừa mở ra những cực tăng trưởng mới với chi phí nhà ở hợp lý hơn.

Song song với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình quản lý nhà ở xã hội, từ đăng ký, xét duyệt, bốc thăm, ký hợp đồng đến quản lý sử dụng. Mọi dữ liệu cần được kết nối đồng bộ để bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, trục lợi chính sách và củng cố niềm tin của người dân đối với chương trình. Khi "an cư" trở thành quyền tiếp cận thực chất chứ không chỉ là khát vọng, Hà Nội sẽ có thêm nền tảng để tăng trưởng nhanh hơn, bền vững hơn và bao trùm hơn.